Vài trò của luật sư trong tư
vấn pháp luật
Tư vấn pháp luật là một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo
môi trường pháp lý an toàn, tin cậy cho hoạt động của đời sống – xã hội.
Trong lĩnh vực tư vấn pháp luật, nghề luật sư thực hiện chức năng tư
vấn trên tất cả các lĩnh vực của đời sống được pháp luật điều chỉnh, giúp
khách hàng soạn thảo các văn bản pháp lý, hướng dẫn khách hàng
những vấn đề liên quan đến quyền và nghĩa vụ của họ khi thực hiện các
giao dịch và cách xử sự theo đúng pháp luật.
Việc tư vấn pháp luật góp phần không nhỏ trong việc hạn chế những tranh
chấp có thể xảy ra trong đời sống xã hội, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp
luật và nâng cao sự hiểu biết pháp luật của người dân trong xã hội. Đặc biệt
trong sự phát triển của nền kinh tế thị trường, hoạt động tư vấn pháp luật
được coi là một loại hình dịch vụ nghề nghiệp được điều chỉnh bằng các quy
định pháp luật về hành nghề luật sư và các luật lệ về kinh doanh.
Tư vấn pháp luật cung cấp thông tin pháp luật, giải thích pháp luật cho doanh
nghiệp và định hướng hành vi của doanh nghiệp trong những điều kiện, hoàn
cảnh pháp luật đã dự liệu trước. Đây là khả năng của luật sư nhìn thấy sự
khác biệt giữa pháp luật với đời sống kinh tế-xã hội và hoạt động kinh doanh
của doanh nghiệp. Từ đó, luật sư đưa ra những lời khuyên pháp luật nhằm
đem lại cho doanh nghiệp những lợi ích vượt chi phí tư vấn pháp luật, phòng
ngừa những tranh chấp và những rủi ro pháp lý khác trong quá trình kinh
doanh của họ.
Trong kinh doanh, nhiều doanh nghiệp chưa coi trọng yếu tố pháp luật, kinh
doanh cần hướng tới mục tiêu lợi nhuận, nhưng quan trọng hơn phải bảo đảm
an toàn pháp lý. Vì nếu doanh nghiệp kinh doanh trái pháp luật thì lợi nhuận
có được sẽ bị pháp luật tước bỏ. Dẫn dắt doanh nghiệp đi trong hành lang
pháp lý an toàn là vai trò của tư vấn pháp luật và luật sư. Kinh tế phát triển,
pháp luật sẽ ngày một hoàn thiện hơn, điều chỉnh chặt chẽ hơn các hoạt động
kinh doanh của doanh nghiệp, mặt khác trong bối cảnh hội nhập quốc tế đang
ngày một sâu và rộng, các quốc gia thường xuyên ký kết các hiệp định
thương mại song phương với nhau, tích cực tham gia vào các tổ chức kinh tế
quốc tế … thì những quy định pháp luật về kinh doanh là vô cùng phức tạp.
Hiện nay do sự phát triển của nền kinh tế và quá trình hội nhập kinh tế quốc
tế đặc biệt là sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới
(WTO), tham gia vào một sân chơi với nhiều cơ hội cho sự phát triển kinh tế
– xã hội của đất nước nhưng cũng nhiều thách thức rủi ro phát sinh từ các
hoạt động đầu tư, kinh doanh thương mại, đặc biệt trong lĩnh vực pháp lý dẫn
đến nhu cầu về tư vấn pháp luật trong xã hội tăng cao. Trong thời kỳ hội
nhập, trước sự đa dạng của các kiến thức pháp luật trong và ngoài nước, tư
vấn pháp luật là lĩnh vực hành nghề quan trọng của Luật sư, doanh nghiệp và
các nhà đầu tư sẽ không khỏi lúng túng khi va chạm với hệ thống pháp luật vì
vậy hoạt động tư vấn của luật sư là phương tiện hữu hiệu bảo vệ quyền và lợi
ích hợp pháp trong hoạt động đầu tư, kinh doanh trong và ngoài nước, ngăn
ngừa các hành vi lừa đảotạo sự yên tâm đầu tư, kinh doanh của các tổ chức,
cá nhân trong nền kinh tế thị trường hội nhập phát triển năng động nhưng
cũng không kém phần phức tạp.
KỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ TRONG TƯ VẤN ĐÀM PHÁN,SOẠN
THẢO, KÝ KẾT HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ.
Hợp đồng thương mại quốc tế là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập,
thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ thương mại quốc tế. Hợp đồng
thương mại quốc tế có rất nhiều loại, chẳng hạn hợp đồng mua bán hàng hóa
quốc tế, hợp đồng cung ứng dịch vụ, hợp đồng chuyên giao công nghệ…
Tư vấn đàm phán, soạn thảo hợp đồng nói chung và hợp đồng thương mại nói
riêng yêu cầu rất nhiều kỹ năng cùng những hiểu biết chuyên sâu của các qui
định pháp luật có liên quan. Luật sư khi tư vấn đàm phán, soạn thảo, ký kết
hợp đồng không những đảm bảo lợi ích của các bên trong hợp đồng mà còn
phải dự kiến được những rủi ro sẽ xảy ra trong tương lai để có thể điều chỉnh
các điều khoản hợp đồng phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn và qui định của
pháp luật. Hơn vậy, vai trò của hợp đồng trong các giao dịch của doanh
nghiệp ngày càng quan trọng bởi các đối tác trong hợp đồng của doanh
nghiệp hầu hết là các doanh nhân chuyên nghiệp, rất am hiểu luật về các vấn
đề liên quan đến nội dung của hợp đồng cũng như các qui định liên quan đến
hợp đồng vô hiệu, giải quyết tranh chấp.
Vì vậy, việc nắm vững các các kiến thức cần thiết trong nội dung hợp đồng
thương mại sẽ giúp các bên tham gia đàm phán có được những điều kiện cần
thiết đảm bảo lợi ích cần thiết của mình khi ký kết hợp đồng.
Khi khách hàng, thân chủ có yêu cầu tư vấn pháp luật Luật sư phải hỏi rõ yêu
cầu tư vấn về pháp luật Việt Nam hay pháp luật quốc tế. Nếu được nhờ xem
xét lại một bản hợp đồng giao dịch thương mại quốc tế, trước tiên Luật sư
phải xem các quy định của luật và kiểm tra xem hợp đồng có được soạn thảo
theo luật Việt Nam hay không. Nhiều hợp đồng thương mại được soạn thảo
theo luật Anh hoặc Mỹ. Trong trường hợp một trong những bên tham gia hợp
đồng là một công ty Việt Nam thì phải xác định xem luật Việt Nam có áp
dụng hay không và chỉ nên tư vấn những vấn đề liên quan đến luật Việt Nam
mà thôi. Điều này có nghĩa là Luật sư chỉ tư vấn xem luật Anh hay luật Mỹ
có phải là luật được sử dụng theo quy định của pháp luật Việt Nam hay
không? Các Tòa án Việt Nam có quyền giải thích và thi hành một văn bản
pháp luật nước ngoài? Nội dung của văn bản đó có trái với chính sách của
nhà nước Việt Nam? hoặc các vấn đề khác liên quan đến việc bên Việt Nam
đã có giấy phép, sự chấp thuận của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để họ
có thể ký kết hợp đồng hay chưa?
Qua thực tiễn hoạt động tư vấn pháp luật cho thấy hình thức tư vấn bằng
miệng là hình thức phổ biến. Với các vụ việc có tính chất đơn giản, các khách
hàng Việt Nam thường gặp gỡ luật sư để tìm hiểu bản chất pháp lý của vụ
việc trên cơ sở đó giúp họ tìm giải pháp để bảo vệ quyền lợi hợp pháp một
cách nhanh chóng, có hiệu quả. Tuy vậy, hoạt động tư vấn pháp luật là một
hoạt động đa dạng, phức tạp đòi hỏi một quá trình lao động trí óc. Khi tư vấn
trực tiếp bằng miệng cho khách hàng, luật sư tư vấn cần:
- Luật sư phải lắng nghe khách hàng trình bày và ghi chép đầy đủ nội dung
chính, ý chính, trên cơ sở đó đặt câu hỏi để làm rõ thêm. Thông thường, lần
đầu tiên tiếp xúc, luật sư chưa thể nắm bắt một cách chắc chắn bản chất của
sự việc đó hơn nữa, khách hàng thường trình bày theo ý chủ quan và bỏ qua
nhiều chi tiết mà họ cho là không cần thiết. Vì vậy, luật sư cần gợi ý những
vấn đề để khách hàng trình bày đúng bản chất của vụ việc. Luật sư tư vấn nên
lưu ý khách hàng, chỉ có thể đưa ra giải pháp chính xác, đầy đủ và đúng pháp
luật nếu khách hàng trình bày vấn đề trung thực và khách quan.
- Yêu cầu khách hàng cung cấp các tài liệu liên quan đến việc cần tư vấn.
Những giấy tờ tài liệu này phản ánh bản chất của vụ việc mà khách hàng yêu
cầu tư vấn. Nếu không có những tài liệu này, việc tư vấn có thể sẽ không
chính xác. Sau khi khách hàng cung cấp đầy đủ các văn bản giấy tờ, tài liệu
có liên quan, luật sư phải dành thời gian để đọc các giấy tờ tài liệu đó. Đối
với các tài liệu bằng tiếng nước ngoài nhất thiết phải được dịch ra tiếng Việt
để hiểu đúng nguyên văn.
I. KỸ NĂNG ĐÀM PHÁN HỢP ĐỒNG:
Hoạt động đàm phán hợp đồng thương mại quốc tế bên cạnh những đặc điểm
chung như đàm phán các loại hợp đồng thông thường khác thì cũng có những
đặc điểm riêng:
- Các quan hệ hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế thường chịu sự điều chỉnh
của một hoặc một số điều ước quốc tế song phương hoặc đa phương, hoặc
quy định của hệ thống pháp luật một quốc gia nhất định với tư cách là khuôn
khổ pháp lý.
- Đàm phán hợp đồng thương mại quốc tế luôn chịu sự chi phối, tác động của
các quy luật kinh tế. Bên cạnh đó, nó còn bị chi phối, ảnh hưởng bởi phương
pháp và thủ thuật kinh doanh, đặc biệt là phương pháp marketing quốc tế và
cạnh tranh.
- Đàm phán hợp đồng thương mại quốc tế thường chịu ảnh hưởng bởi sự biến