intTypePromotion=1
ADSENSE

Bài tiểu luận: Nâng cao chất lượng dạy học tác phẩm văn hoc nước ngoài trong nhà trường Trung học phổ thông

Chia sẻ: Lê Thị Quỳnh Nga | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:60

472
lượt xem
45
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài tiểu luận "Nâng cao chất lượng dạy học tác phẩm văn học nước ngoài trong nhà trường Trung học phổ thông" được nghiên cứu với các nội dung: Thống kê, khảo sát chương trình văn hoặc nước ngoài trong nhà trường THPT; những khó khăn và thuận lợi khi dạy văn học nước ngoài; đề xuất giải pháp để nâng cao chất lượng giờ dạy văn học nước ngoài; thiết kế giáo án giảng dạy các tác phẩm cụ thể và đúc rút kinh nghiệm qua bài dạy.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bài tiểu luận: Nâng cao chất lượng dạy học tác phẩm văn hoc nước ngoài trong nhà trường Trung học phổ thông

  1. Bài tiểu luận NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC TÁC PHẢM VĂN HOC  NƯỚC NGOÀI TRONG NHÀ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG A. PHẦN MỞ ĐẦU Nước ta đang trong giai đoạn hội nhập và phát triển vì thế  cần có sự  phát triển đồng bộ, của tất cả  các hình thái ý thức xã hội, các nhân tố  khác  nhau trong đó có giáo dục. Quan điểm giáo dục của Việt Nam là hướng đến  sự  toàn diện, không chỉ  cung cấp tri thức mà quan trọng hơn cả  là góp phần  hoàn thiện nhân cách của con người­ những con người thực thụ, để từ đó mỗi  người có thể biết cách làm việc, biết cách chung sống, biết cách khẳng định  mình. Môn Ngữ văn trong nhà trường phổ thông cũng không nằm ngoài hướng  đi  ấy bằng cách cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về văn học   Việt Nam và văn học nước ngoài. Đặc biệt với bộ  môn Ngữ  Văn đang có  những thay đổi quan trọng về cách dạy, cách học, cũng như chương trình nội   dung sách giáo khoa, để phù hợp với xu thế chung của thời đại. Vị  trí của văn học nước ngoài trong chương trình văn học nhà trường  rất quan trọng. Văn học nước ngoài được lựa chọn giảng dạy ở trường THPT  chiếm một thời lượng không nhỏ trong chương trình và là sự kết tinh tinh hoa   của văn học thế  giới, đủ  sức vượt qua sự  thử  thách khắc nghiệt của không  gian và của thời gian. Ta bắt gặp  ở đó những đỉnh cao như Lý Bạch, Đỗ Phủ,   Ba sô, Sêch­xpia, Sêkhôp, Puskin, Lỗ Tấn, Sô­lô­khôp.với những tác phẩm nổi  tiếng. Nhìn chung đó là những tác phẩm rất giàu giá trị  nhân bản, tinh thần  dân tộc có tác dụng lớn trong việc bồi dưỡng tâm hồn, hoàn thiện nhân cách.  Không chỉ thế việc tiếp nhận các giá trị văn hóa lớn sẽ  tạo điểm tựa tốt cho  chúng ta xây dựng con người Việt Nam hiện đại, là cơ  sở  cho vấn đề  hội   nhập văn hóa thế giới­ một vấn đề mang tính tất yếu hiện nay. Sinh viên: Hà Thị Hồng  1 Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  2. Bài tiểu luận B. NỘI DUNG 1. Thống  kê,  khảo sát   chương  trình  văn hoạc  nước ngoài   trong nhà  trường THPT Lớp 6 (1 tác phẩm) TT Tac phâm ́ ̉ Tac gia ́ ̉ Tên nươć Thê loai ̉ ̣ 1 ̉ ̣ Buôi hoc cuôi cung ́ ̀ Đô­đê Phaṕ ̣ Truyên ngăn ́ Lơp 7 (4 tac phâm) ́ ́ ̉ TT Tac phâm ́ ̉ Tac gia ́ ̉ Tên nươć Thê loai ̉ ̣ Xa ngăm thac nui ́ ́ ́  Thơ trữ tinh­ thât ̀ ́  1 Lư ́ ̣ Ly Bach Trung Quôć ngôn tư tuyêt Đ ́ ̣ ường  ̣ luât. ̉ Cam nghi trong ̃   Thơ trữ tinh­thât ̀ ́  đêm thanh tinh ̃ 2 Trung Quôć ngôn tư tuyêt Đ ́ ̣ ường  ́ ̣ Ly Bach ̣ luât. Ngâu nhiên viêt ̃ ́  Thơ trữ tinh­ thât ̀ ́  ̉ ơi vê nhân buôi m ́ ̀  3 ́ ̣ Ly Bach Trung Quôć ngôn tư tuyêt Đ ́ ̣ ường  quê luât.̣ Bai ca nha tranh ̀ ̀   Thơ trữ tinh­ thât ̀ ́  4 ̃ ̉ Đô Phu Trung Quôć ̣ bi gio thu pha ́ ́ ngôn trương thiên. ̀ Sinh viên: Hà Thị Hồng  2 Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  3. Bài tiểu luận Lơp 8 (6 tac phâm) ́ ́ ̉ TT Tac phâm ́ ̉ Tac gia ́ ̉ Tên nươć Thê loai ̉ ̣ ̣ ́ ̉  Truyên ngăn­cô 1 Cô be ban diêm ́ ́ An­đec­xen ́ ̣ Đan Mach tich ́ Đanh nhau v ́ ơi côi ́ ́  2 Xec­van­tec ́ ́ Tây Ban Nha ̉ Tiêu thuyêt ́ xay gió 3 Chiêc la cuôi cung ́ ́ ́ ̀ O­hen­ri Mĩ ̣ Truyên ngăn ́ 4 Hai cây phong Ai­ma­tôṕ Cư­rơ­gư­xtan ̣ Truyên ngăn ́ 5 ̣ Đi bô ngao du Ru­xô Phaṕ ̉ Tiêu thuyêt ́ Ông Giuôc­đanh ́   6 Mô­li­e Phaṕ ̀ ̣ Hai kich ̣ ̃ ̣ măc lê phuc Lơp 9 (6 tac phâm) ́ ́ ̉ TT Tac phâm ́ ̉ Tac gia ́ ̉ Tên nươć Thê loai ̉ ̣ 1 ́ ương Cô h Lô Tân ̃ ́ Trung Quôć ̣ Truyên ngăn ́ 2 Nhưng đ ̃ ứa trẻ M.Gor­ki Nga ̉ Tiêu thuyêt ́ 3 Mây va song ̀ ́ Ta­go Ân Đô ́ ̣ Thơ trữ tinh­t ̀ ự do Rô­bin­xơn  ̉ Tiêu thuyêt phiêu ́   4 Đi phô Anh ̀ ̉ ngoai đao hoang lưu 5 ́ ̉ Bô cua Xi­mông Mô­pa­xăng Phaṕ ̣ Truyên ngăn ́ 6 Con cho Bâc ́ ́ Giăc lân­đ ́ ơn Mĩ ̉ Tiêu thuyêt ́ Lơp 10 (10 tac phâm) ́ ́ ̉ TT Tac phâm ́ ̉ Tac gia ́ ̉ Tên nươć Thê loai ̉ ̣ 1 ́ ơ trở về Uy lit x Home­rơ Hi Lap̣ Sử thi 2 ̣ ̣ Ra ma buôc tôi ́ ̣ Ân đô Sử thi ̣ ̀ Tai lân Hoang ̀   ̣ ̣   Hac tiên Manh ̃ 3 ́ ̣ Ly Bach Trung Quôć Thơ trữ tinh ̀ ̣ Hao Nhiên đi   ̉ Quang Lăng ̉ Cam xuc mua ́   4 ̃ ̉ Đô Phu Trung Quôć Thơ trữ tinh ̀ thu 5 Thơ Hai­cư cuả   Ba­sô ̣ ̉ Nhât Ban Thơ Sinh viên: Hà Thị Hồng  3 Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  4. Bài tiểu luận Ba sô 6 Lâu Hoang Hac ̀ ̀ ̣ Thôi Hiêụ Trung Quôć Thơ trữ tinh ̀ ̃ ́ ̉   Nôi oan cua Vương  7 ngươi phong ̀ ̀   Trung Quôć Thơ trữ tinh ̀ Xương Linh khuê 8 Khe chim kêu Vương Duy Trung Quôć Thơ trữ tinh ̀ Hôi trông cô ̀ ́ ̉  La Quań   9 Trung Quôć Tiêu thuyêt ́ ́ thanh ̀ Trung Tao thao uông ̀ ́ ́   La Quań   10 rượu luân anh ̣   Trung Quôć ̉ Tiêu thuyêt ́ Trung hung ̀ Sinh viên: Hà Thị Hồng  4 Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  5. Bài tiểu luận Lơp 11 (5 tac phâm) ́ ́ ̉ TT ̉ Tac phâm ́ Tac gia ́ ̉ Tên nước ̉ ̣ Thê loai Tinh yêu va thu ̀ ̀ ̀  1 Sêch­xpia ́ Anh ̣ Kich hâṇ 2 Tôi yêu em Pu­skin Nga Thơ trữ tinh ̀ ̀ ơ tinh sô Bai th ̀ ́  3 Ta­go ́ ̣ Ân đô Thơ trữ tinh ̀ 28 4 Ngươi trong bao ̀ Sê­khôṕ Nga ̣ Truyên ngăn ́ Ngươi câm ̀ ̀   5 ̀ ̣   quyên khôi phuc Victo­Huy gô Phaṕ ̉ Tiêu thuyêt ́ uy quyêǹ Lơp 12 (3 tac phâm) ́ ́ ̉ TT Tac phâm ́ ̉ Tac gia ́ ̉ Tên nươć Thê loai ̉ ̣ 1 Thuôć Lô Tân ̃ ́ Trung Quôć ̣ Truyên ngăń ́ ̣ Sô phân con   2 Sô­lô­khôṕ Nga ̉ Tiêu thuyêt ́ ngươì ̀ ̀ ̉   Ông gia va biên 3 Hê­min­uê Mĩ ̉ Tiêu thuyêt ́ cả → Các tác giả, tác phẩm được chọn giảng dạy trong chương trình đều  có tính tiêu biểu cho giai đoạn, trường phái, trào lưu văn học mà nó thể hiện.  Văn học của nhiều quốc gia được đưa vào chương trình một cách đáng trân   trọng và yêu quý. Đó là những tinh hoa văn hoá nhân loại mà Việt Nam hay   bất kỳ một quốc gia nào cũng cần phải nghiên cứu tìm hiểu, học tập để  làm   giàu thêm tri thức văn học cho bản thân công chúng văn học nước mình. 2. Những khó khăn và thuận lợi khi dạy văn học nước ngoài: Vị  trí của văn học nước ngoài nhà trường Trung học phổ  thông là rất  quan trọng, nó là sự kết tinh những tinh hoa văn hoá nhân loại. Ai đó đã từng  nói rằng “Trên con đường thành công không có dấu chân kẻ lười biếng” . Và   muốn đi sâu tìm hiểu một tác phẩm nào đó đặc biệt là tác phẩm văn học nước   Sinh viên: Hà Thị Hồng  5 Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  6. Bài tiểu luận ngoài chúng ta phải tìm hiểu rõ những thuận lợi và khó khăn còn gặp phải  trong quá trình học tập để  từ  đó rút ra được những biện pháp nhằm khắc   phục yếu tố tích cực và phát huy những thuận lợi để có hiệu quả tối ưu nhất  trong công tác dạy và học ở nhà trường. Thuận lợi: ­ Khi học văn học nước ngoài cung cấp cho học sinh những giá trị  tư  tưởng, và có cơ  hội cho các em tiếp xúc với những nét nghệ  thuật đặc sắc,  hoành tráng đồ  sộ. Điển hình  ở  lớp 10 THPT học các tác phẩm của văn học   Hi Lạp, đối tượng học sinh lớp 10 đã lớn , bắt đầu mở rộng cách nhìn, cách  đánh giá giá trị nhân văn của nhân loại, sức tưởng tượng phong phú. Ví dụ: Ở  đoạn trích Uy Lít Xơ  trở  về  bằng đoạn Uy Lít Xơ  đấu trí đấu lực  với Pô Li Phe. Trên con đường đi đến hoà bình cũng có những nguy hiểm chết   người, mất mạng và mất tính người mà con người luôn đấu tranh để giữ lấy   nó. Đức tính gan dạ, mưu trí vượt qua khó khăn qua hình tượng chàng dũng sĩ  điều đó góp phần không nhỏ  đến tác dụng giáo dục niềm tin ý chí cho học  sinh phổ thông trong hoàn cảnh hiện tại và tương lai. Hay học các tác phẩm  Ấn Độ  Cổ  đại trong sử  thi Ramayanna khi tìm  hiểu đoạn trích Rama buộc tội cũng là điều kiện để cho người dạy và người   học nắm bắt được những nét tinh hoa độc đáo cả  về  tư  tưởng lẫn thể  loại,  các giá trị nhân văn lẫn giá trị dân tộc. ­ Và qua đọc một số tác phẩm thơ Đường, văn học Trung Quốc là nền   văn học phong phú và lâu đời có mối liên hệ gần gữi với Việt Nam về nhiều   mặt. Thơ  Đường thoải mái chan hoà vào đời sống tinh thần văn hoá của   người Việt Nam. ­ Đến với văn học Nhật Bản tác giả  đã đưa vào một đơn vị  bài thơ  Haiku của Basho, thơ Haiku giản dị, cô đúc tinh luyện đến tối thiểu tiết kiệm  lời văn mà dồi dào ý nghĩa đem lại cho người dạy cũng như  người học cái  nhìn mới mẻ để từ đó tạo hứng thú mạnh mẽ. Sinh viên: Hà Thị Hồng  6 Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  7. Bài tiểu luận ­ Vì đây là những tác phẩm nước ngoài, và vì đặc điểm của người Việt  Nam ưa tìm tòi khám phá nên đã kích thích được sự chủ động mở mang hiểu  biết của học snh, mở  mang thêm những vùng đất mới, phong tục tập quán,  cách hành xử mới để từ đó người dạy và người học lấy làm kinh nghiệm cho  bản thân. ­ Đến với chương trình Ngữ văn 11 với một số tác phẩm và đáng chú ý   là vở Roomeo và Juliet, chuyện tìn ngang trái có thật xảy ra ở Iliast thời trung   cổ,  ở  độ  tuổi lớp 11 đề  tài tình yêu sẽ  được các em hứng thú và sẽ  tìm ra   nhiều ý kiến mới mẻ về tình  yêu giúp chủ động hơn trong quá trình dạy học. Hay với truyện ngắn “Người trong bao” tư tưởng truyện ngắn có phần  phù hợp với những vấn đề được đặt ra cho thời đại chúng ta, trong cơ chế thị  trường con người chịu sự  tác động khắc nghiệt làm cho chúng ta luôn phải   đấu tranh giữa cái tốt và cái xấu, cái cao cả và cái thấp hèn, cá nhân và cộng  đồng ­ Các tác phẩm được đưa vào chương trình đó là những đỉnh cao kết  tinh tất cả những giá trị nhân văn cao cả. Đọc đoạn trích “Người cầm quyền khôi phục uy quyền” tầm vóc của  Hugo không chỉ được thấy qua thơ mà còn ở cả tiểu thuyết. Qua đó đem đến   cho học sinh những hiểu biết cảm nhận chính xác hơn cụ thể hơn. ­ Vấn đề  chiến tranh và hậu quả  của chiến tranh vốn là đề  tài quen   thuộc của văn học Việt Nam khi học văn học nước ngoài cùng chung đề  tài  này thì là một điều kiện vô cùng thuận lợi, lúc này học sinh có những rung  cảm và cảm xúc thẩm mĩ riêng. Các em sẽ  ý thức sâu sắc răng để  có được   cuộc sống hoà bình như ngày hôm nay thì ngoài kia có biết bao nhiêu người đã  ngả xuống. ­ Điều đáng nói  ở  đây là môn văn học nước ngoài được sắp xếp theo  thể  loại, theo lịch sử  từ  cổ  đai đến hiện đại giúp cho người dạy cũng như  người học tìm hiểu một cách có hệ thống nền văn học thế giới. Sinh viên: Hà Thị Hồng  7 Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  8. Bài tiểu luận ­ Tư  tưởng trong một số  tác phảm phù hợp với một số  tư  tưởng văn  hoá dân tộc ta. ­ Tài năng thanh lọc nội dung tác phẩm của giáo viên. Khó khăn: Thực tế chương trình sách giáo khoa có sự thay đổi, vì vậy không có lí  gì mà người dạy và người học văn chỉ “dậm chân tại chỗ”. Đặc biệt chúng ta   không chỉ  quan tâm và hứng thú với những tác phẩm văn học nước nhà, mà   còn cần chú ý tìm tòi, cảm nhận sâu sắc nữa với những tác phẩm văn học   nước ngoài. Thế  nhưng, nó dường như  vẫn chưa được quan tâm đúng mức,  dường như vẫn còn là một mảnh đất thiêng với cả  giáo viên và học sinh do   nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan khác nhau.Giáo viên thì thụ động,  ngại nghiên cứu nên cũng không có được những phương pháp dạy học sáng   tạo để  cuốn hút học sinh. Học sinh thì cũng ngại học nên đã có những suy  nghĩ mơ  hồ  hoặc là sai lệch về  các tác phẩm văn học đích thực đó. Phải   chăng sự cách biệt về văn hóa, về ngôn ngữ là một rào cản quan trọng khiến  văn học nước ngoài ít được chủ động đón nhận ở trường phổ thông? Bên cạnh những thuận lợi thì việc học văn học nước ngoài trong nhà  trường trung học phổ thông có những khó khăn nhất định. ­ Do nền văn hoá khác nhau nên khó khăn trong việc tiếp nhận các tác   phẩm. Ví dụ: đọc đoạn trchs “Đánh nhau với cối xay gió” là người Việt Nam   và đặc biệt thé hệ  trẻ  chưa một lần nhàn thấy cối xay gió thì sẽ  khó khăn   trong việc tiếp nhận nội dung tác phẩm. ­ Do hoàn cảnh lịch sử, điều kiện xã hội khác nhau, các em đang sống ở  thời   đại   hoà   bình   không   biết   gì   về   chiến   tranh   nên   khi   đọc   và   phân   tích   “Thuốc” của Lỗ  Tấn học sinh sẽ  không nhận thức và thấu hiểu được một   đất nước trung hoa đang cần một phương thuốc tinh thần để  chữa bệnh cho  chính họ. ­ ­ Người dạy cũng không đủ  vốn kiến thức để  mở  rộng, dẫn dắt  học sinh nắm bài nhanh hơn. Trước sự phát triển rầm rộ của văn học phương   Sinh viên: Hà Thị Hồng  8 Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  9. Bài tiểu luận Tây thì bên này đại dương nhân dân họ sống hư vô, tin vào dị đoan, háo danh   vô bổ. ­ Vấn đề  tiếp nhận các văn bản thường qua bản dịch hay còn gọi là   “Hàng rào ngôn ngữ” nên học văn học nước ngoài cả người dạy và người học  gặp khó khăn trong việc phân tích đánh giá tác phẩm. ­ Mặt khác những tác phẩm đưa vào giảng dạy là những đỉnh cao của  nghệ thuật.Moolie đỉnh cao của hài kịch… học sinh rất khó tiếp nhận mắc dù  có hứng thú. Ta có thể  dễ  dàng nhìn thấy rằng với trình độ  học sinh bậc   THCS và THPT không đủ  khả  năng để  nhìn nhận đánh giá đún nội dung mà   tác giả đề cập. ­ Do hạn chế  về  mặt không gian và thời gian, một tác phẩm văn học   nước ngoài đã khó hiểu nhưng lượng thời gian quá ngắn thì sẽ  không đi sâu  mổ xẻ được vấn đề ­ Sự  khác biệt về  văn hoá, dân tộc, phong tục tập quán, hiểu biết về  văn hoá – xã hội của học sinh quá yếu. thực chất tư duy của học sinh thực tế  đến mức thực dụng, đi theo hướng tiêu cực, học sinh không chịu đọc trước  tác phẩm, có những em còn hiểu ngô nghê sai lệch về nội dung tác phẩm. Ví  dụ: khi hỏi “Cảm nhận của em về Puskin khi đọc Tôi yêu em ? thì học sinh   trả lời rằng “Đó là một người hèn nhát không đấu tranh vì tình yêu”. ­ Một thực tế mà  người dạy văn nào cũng không thể không biết đó là  từ  lâu nay bộ  phận văn học nước ngoài ít nằm trong chương trình kiểm tra  đánh giá, thi cử  chính điều đó khiến học sinh và giáo viên coi nhẹ  học phần  này. Một nguyên nhân nữa cũng không kém phần quan trọng là sự  tác động  của thực tế  xã hội. Do nền kinh tế  phát triển nhanh nên hiện nay học sinh   đều hướng đến khoa học tự nhiên mà xem nhẹ Khoa học xã hội không chỉ thể  hiện rõ ở quá trình học và ở xu hướng chọn nghành nghề. Điều này dẫn đến  thực trạng đáng buồn khi các em đến với văn học một cách hời hợt. Sinh viên: Hà Thị Hồng  9 Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  10. Bài tiểu luận ­ Giáo viên chưa chuẩn bị tốt cho bài dạy, chưa nắm bắt đúng tinh thần  của việc tiếp nhận. Giáo viên không chú ý đến việc hướng dẫn học sinh tiếp   nhận một tác phẩm văn học mà chỉ  chú tâm đến việc mình chỉ  truyền đạt   được bao nhiêu kiến thức mà không chú ý đến việc cung cấp chìa khoá cho   học sinh để mở ra cánh của mới. Rất nhiều giáo viên đã không chú ý đến đổi   mới phương pháp giảng dạy. Phương pháp chủ  yếu của giáo viên chủ  yếu  vẫn là thuyết giảng­ giáo viên làm thay công việc của học sinh.Điều này hoàn  toàn  đi   ngược  lại  mục  tiêu  của  đổi  mới  phương   pháp  dạy  học  văn   hiện  nay.Cũng bởi thực tế  đó nên các tiết học chưa tạo được hứng thú cho học   sinh khi tiếp cận, cắt nghĩa tác phẩm. Điều này đã tạo ra sự bị động cho học   sinh và không thực hiện các tính chất của quá trình tiếp nhận văn chương.   Thông thường trong các tiết dạy, giáo viên chỉ  chú trọng chuyển tải về  mặt  nội dung mà ít hướng dẫn cho học sinh tạo ra một chìa khóa để có thể mở bất  cứ  tác phẩm nào cùng thể  loại. Đây cũng là tồn tại chung hiện nay. Do tiếp   cận theo hướng này mà chúng ta đôi khi tìm hiểu tác phẩm chỉ   ở  góc độ  xã   hội học chứ  chưa đi theo đặc trưng thi pháp thể  loại. Không chỉ  thể, khi  hướng dẫn học sinh tìm hiểu tác phẩm, rất nhiều giáo viên không chú ý đến  tính tích hợp. Chẳng hạn, không tìm ra mối liên hệ  giữa các tác phẩm, các   nền văn học. Chẳng hạn, trong chương trình lớp 10, có thể liên hệ  khi dạy 3   tác phẩm sử thi (Ô­đi­xê của Hy Lạp, Ra­ma­y­a­na của Ấn Độ, Đam San của   Việt Nam) để thấy được những điểm tương đồng và khác biệt nhưng nhiều  giáo viên đã không để ý đến điều đó. Một thực tế  nữa cũng dễ  nhận thấy là  rất ít GV sử dụng các phương tiện hỗ trợ dạy học tích cực. Dường như xuất   phát từ  quan điểm không thi, không nằm trong phạm vi kiểm tra  đánh giá  nhiều lắm nên GV cũng chỉ dạy qua loa, chiếu lệ ­ Giáo viên không đặt tác phẩm vào vào bầu không khí văn hóa, lịch sử  của dân tộc sản sinh ra nó Văn học là sản phẩm tinh thần của một nhà văn  nhưng nhà văn lại kí thác trong đó nhưng  ước mơ, khát vọng của mình, của  Sinh viên: Hà Thị Hồng  10Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  11. Bài tiểu luận dân tộc mình và thời đại mình đúng như O.Banzac từng nói "Nhà văn là người   thư  kí trung thành của thời đại". Bởi lẽ  đó một tác phẩm văn học bao giờ  cũng được sản sinh trong một hoàn cảnh lịch sử cụ thể và chính hoàn cảnh đó   sẽ  chi phối nhiều đề  tài, chủ  đề, tư  tưởng của tác phẩm. Nhưng nhiều giáo  viên đã lãng quên đi mất điều này. Không phải là chúng ta sa đà vào khám phá  tác phẩm theo hướng xã hội học nhưng đó vẫn là yếu tố cần thiết. Hơn nữa,   mỗi một dân tộc, mỗi một vùng miền có một có cái những nét văn hóa khác  nhau, giáo viên phải nắm vững điều này để tạo điểm tựa vững chắc khi tiếp   cận tác phẩm. Chẳng hạn, về  phương thức sống, nếu phương Tây hướng  ngoại thì phương Đông lại hướng nội.Nhưng một số  giáo viên do ngại đọc,   ngại vận động nên kiến thức nền  ở vấn đề  này vẫn còn hạn hế. Và một lẽ  tất nhiện, khi những vấn thuộc về  kiến thức nền tảng mà giáo viên không   vững thì chắc chắn khả năng giúp học sinh chiếm lĩnh tri thức sẽ giảm đi rất   nhiều ­ Chúng ta mỗi giáo viên là kĩ sư  tâm hồn nhưng chưa phải là người   nghệ  sĩ thực thụ, chúng ta chưa nghĩ đến đổi mới phương pháp, không đưa   văn học về với cuộc sống. chỉ cần thay đổi một tí trong phương pháp. Ví dụ:   dạy “Tôi yêu em” của Puskin nếu giáo viên cho học sinh trình bày quan điểm   riêng của mình về  tình yêu thì lú đó giáo viên chỉ cần đúc rút lại thì học sinh  sẽ hứng thú hơn. Sinh viên: Hà Thị Hồng  11Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  12. Bài tiểu luận 3. Đề  xuất giải pháp để  nâng cao chất lượng giờ  dạy văn học nước  ngoài GIẢI PHÁP CHUNG Thực trạng day và học tác phẩm văn học nước ngoài  ở  trường phổ  thông có nhiều kết quả  khả  quan. Song để  kết quả  này không ngừng được   nâng cao thì việc đổi mới phương pháp dạy học vẫn luôn đặt ra những yêu   cầu cấp thiết. Đặc biệt lý thuyết tiếp nhận hiện nay được xem là cơ  sở  lý   luận có nhiều ưu thế khi áp dụng để đổi mới phương pháp dạy học văn theo  hướng phát huy tính tích cực chủ  động của học sinh.. Thể  hiện  ước muốn    góp phần vào công cuộc đổi mới phương pháp dạy học của ngành giáo dục  hiện nay, tôi mạnh dạn đưa ra những giải pháp về  việc  ứng dụng lí thuyết  tiếp nhận của trường phái Konstan vào giảng dạy những tác phẩm văn học   nước ngoài để  không ngừng nâng cao chất lượng học tập của học sinh phổ  thông . Phần khảo sát thực trạng trên, tôi đã cơ bản nêu lên những nguyên nhân   còn hạn chế  trong công việc giảng dạy của giáo viên cũng như  học tập của  học sinh. Từ đó cho thấy rằng, muốn nâng cao được chất lượng dạy học tác   phẩm văn học nước ngoài không phải là việc làm từ một phía mà là sự tương  tác qua lại nhiều chiều trong mối quan hệ Giáo viên – Tác phẩm – Học sinh. 3.1.  Yêu cầu đối với học sinh ­ Hoạt động tiếp nhận tác phẩm văn học nước ngoài đòi hỏi học sinh   phát huy tối đa tính tích cực sáng tạo trong khi học. Theo lí thuyết tiếp nhận,  vị trí người học là vô cùng quan trọng. Tác phẩm văn học không những có giá   trị tự thân mà tư tưởng của nó phải được gia cố thêm ở mỗi người. Vì lẽ đó   trong giờ học, mối quan hệ học sinh – tác phẩm là chủ yếu. Học sinh phải là  chủ thể trong hoạt động tiếp nhận đầy sáng tạo ấy. Mối quan hệ Giáo viên –   Tác phẩm , Giáo viên – Học sinh là quan hệ  phụ. Giáo viên không phải là  người cảm nhận thay cho học sinh mà chỉ có thể là nhân tố tác động vào hoạt   Sinh viên: Hà Thị Hồng  12Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  13. Bài tiểu luận động tiếp nhận của các em để hoạt động này diễn ra thuận lợi, không gò bó.  Muốn tránh   được  những  “phản ngộ”  đáng tiếc, học sinh phải thực  sự  là  người đối thoại với tác giả, tìm cách giải tỏa nổi  ấm  ức của mình. Có học   sinh nói rằng: “bài của mấy  ổng khó học quá”. Đây là một nỗi bức xúc trong  lòng các em mà chỉ có những dịp trao đổi với giáo viên thực tập như chúng tôi   các em mới có dịp thổ  lộ. Suy cho cùng, học sinh phải tự  vận động tìm ra   được những vấn đề mà nhà văn gởi gắm trong tác phẩm thì mới “hiểu” được   họ. Tiến xa hơn, đồng cảm hay ký thác vào tác phẩm những “chuyện hôm  nay”, những vấn đề  trực tiếp liên quan đến cuộc sống mà các em quan tâm  như tình bạn, tình yêu, hạnh phúc… Lúc đó các em không còn cảm thấy xa lạ  với những tác phẩm, tác giả văn học nước ngoài. Tình bạn trong “Hoàng Hạc   Lâu tống Manh Hạo Nhiên chi Quảng Lăng”, tình yêu quê hương trong “thu  hứng”, tình yêu trong thơ  Tagore, Puskin, ý chí kiên cường bấc khuất chinh   phục thiên nhiên, lao động hết mình trong “Ông già và biển cả”, đấu tranh  chống cái ác cái xấu bảo vệ  danh dự, uy quyền trong Hamlet, giá trị  tố  cáo   trong “Người cầm quyền khôi phục uy quyền”, bí ẩn mà gần gũi trong “Liêu   trai chí dị”, hạnh phúc, ca ngợi con người trong “ Một con người ra đời” Gorki  …và còn vô số giá trị khác nữa tiềm ẩn như những mạch nước ngầm chờ đợi  người đọc khơi nguồn thì bật trào ra tươi mát. ­ Để làm được điều đó, học sinh phải là người năng động ham học hỏi  và mạnh dạn phát biểu, suy nghĩ tìm tòi, thể  hiện và giữ  vững ý kiến của   mình về  những vấn đề  trong khi tiếp nhận tác phẩm văn học nước ngoài.  Điều này cũng đồng nghĩa với việc khuyến khích các em thắc mắc, bức xúc  khi phát hiện những điều mà các em chưa chấp nhận trong quá trình giáo viên   phân tích, giảng dạy. ­ Ngoài ra, tự thân học sinh phải biết vận động tích lũy, đọc, tự nghiên  cứu sách tham khảo …để  ngày càng nâng cao tầm đón nhận của mình, đuổi  kịp nhịp độ học tập của bạn bè. Học sinh không được lười đọc, không nên ỷ  Sinh viên: Hà Thị Hồng  13Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  14. Bài tiểu luận lại vào bài giảng và phân tích của giáo viên, và đặc biệt nên cố  gắng khắc  phục tính thụ  động trong tiếp nhận tác phẩm văn học. Bởi vì cố  gắng đến  đâu giáo viên cũng không làm gì được nếu bản thân các em không có chút  hứng thú về vấn đề, về tác phẩm trước mắt, không chịu đối thoại và tìm hiểu   tư tưởng tác giả, thờ ơ với bài học. 3.2. Đối với giáo viên ­ Giáo viên  phải có kinh nghiệm thẩm mỹ ­ Giáo viên phải nắm vững trọng tâm bài học và hướng khai thác tác  phẩm đó. Chẳng hạn khi phân tích thơ Đường thông thường theo bố cục đề –   thực – luận – kết, nhưng cũng có bài giáo viên linh hoạt phân tích theo cấu   trúc 4/4 như “Thu hứng”.  Bốn câu đầu là cảnh rừng thu, khí thu, sông thu, trời  thu. 4 câu sau là con người. Có như vậy giáo viên mới là người chỉ điểm cho  học sinh nhanh chóng khai thác tác phẩm không chỉ  đúng mà còn trúng. Có  được những gợi ý thích đáng để  học sinh không chỉ  thấy được câu chuyện  “Một con người ra đời” không đơn thuần là chuyện sanh nở  mà là sự  xuất   hiện của con người – thành quả  của tạo hóa. Có được những liên hệ  phong   phú về  xã hội đời Đường, về  cuộc đời của quan Giang Châu tư  mã, mới có  thể  cho học sinh thấy được rằng lời than “Cùng một lứa bên trời lận đận”   của Bạch Cư Dị là có lý do… Tóm lại: ­ Yêu cầu cao nhất trước nhất là giáo viên phải có vốn am hiểu nhất   định về tác phẩm văn học nước ngoài mà mình phụ trách giảng dạy. ­     Giáo   viên   phải   nắm   được   tầm   đón   nhận   của   học   học   sinh  PTTH. Giáo viên là người am hiểu và dự kiến được trình độ thực tế của học   sinh, để có  kế  hoạch cụ thể phù hợp, làm sao có thể  đảm bảo cho học sinh   toàn lớp có cơ  hội phát huy sáng tạo đồng đều, không có em nào theo không  kịp; nhưng cũng đảm bảo các em khá giỏi có được phát huy hết năng lực học   tập của mình. Việc làm này không dễ, nó đòi hỏi giáo viên có sự  khéo léo  Sinh viên: Hà Thị Hồng  14Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  15. Bài tiểu luận trong tổ chức giảng dạy. Ngoài ra, giáo viên còn phải nắm được sở thích của   các em. Một điều khá lý thú khi khảo sát là học sinh cho rằng tác phẩm không  gần gũi, chỉ nói đến chiến tranh… Đó là cơ sở để biết được nguyện vọng của  các em. Giáo viên nắm được nguyện vọng này sẽ  dễ  dàng hơn trong những  bước lên lớp cũng như  chuẩn bị. Chẳng những thế  mà còn là cơ  sở  để  giáo  viên  tổ chức ngoại khoá, hay chuyên đề, chuyên san cho học sinh tự do thoải   mái phát huy sáng tạo. Không phải dạy để học sinh có cảm nhận giống mình  mà giáo viên phải phấn đấu để  học sinh nhờ  vào những gợi ý để  bày tỏ  ý   kiến chủ quan, những cảm nhận thật sự từ chính tâm tư tình cảm của các em,  không chút gì gò bó. ­ Giáo viên còn phải có trách nhiệm mở  rộng tầm đón nhận của học   sinh để  không đơn thuần là việc học mà còn  ở  những lĩnh vực nghệ  thuật   khác có liên quan đến việc học. ­ Giáo viên biết lắng nghe ý kiến phản hồi từ  học sinh: ý kiến này có  liên quan đến yêu cầu 2 nhưng mở  rộng hơn. Học là cho học sinh vì thế  không lý nào những ý kiến của các em lại không được tôn trọng. Học sinh là   chủ  thể  tiếp nhận tác phẩm văn học. Trong những hoạt động đó, những suy   luận, những thắc mắc được nêu ra thôi thúc các em tìm câu trả  lời. Lúc này  vai trò của giáo viên được phát huy, giáo viên lắng nghe ý kiến đó để giải đáp   cũng để bổ sung cho bài giảng và điều chỉnh nếu thấy cần thiết, học sinh phổ  thông rất chú trọng điểm số  do vậy khi phát biểu hay nêu yêu cầu gì các em   rất ngại liên quan đến điểm học tập của các em sợ sẽ sai bị trừ điểm. Vì vậy,   giáo viên nên tránh tạo tính uy quyền tuyệt đối trong dạy học, tránh nhồi nhét  truyền thụ một chiều làm hạn chế khả năng sáng tạo hết sức dồi dào của học   sinh. ­ Giáo viên có thái độ trân trọng đối với những ý kiến hay, sáng tạo của  học sinh và kịp thời uốn nắn những phát hiện lệch lạc hay xa đà vào tiểu tiết  của học sinh để điều chỉnh cho phù hợp với ý đồ của tác giả. Sinh viên: Hà Thị Hồng  15Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  16. Bài tiểu luận Qua quá trình này giáo viên cũng phần nào bổ sung thêm kiến thức thẩm  mỹ của mình và hoàn thiện hơn thiết kế bài giảng sau này hoàn chỉnh hơn. ­ Giáo viên rèn luyện cho học sinh có nhu cầu bộc lộ suy nghĩ, tình cảm  về  tác phẩm qua hoạt động trao đổi, thảo luận. Thầy cô phải có biện pháp  thu hút các em tham gia thảo luận, thậm chí tranh luận về  những vấn đề  bài  học. Được như  vậy, sau khi giải quyết xong vấn đề  các em cảm thấy thoả  mãn và “chính ngộ” được, thậm chí “bừng tỉnh”. Muốn vậy, trước hết giáo  viên phải hướng dẫn các em thử  đặt vấn đề, thử  hỏi “vì sao?” “vì sao thơ  Đường lại có nhiều hình  ảnh  ước lệ?”,  “vì sao Hamet lại băn khoăn “sống  hay không sống” mà không phải là “sống hay chết?, Vì sao lão Gôriô đối xử  tốt với con mà lại bị đối xử tệ hại như vậy? Tại sao thơ Targo lại đượm chất  triết học? Hàng loạt câu hỏi tại sao được đặt ra. Trả  lời cho câu hỏi này sẽ  đem đến cho các em những thu hoạch lớn lao, mỹ mãn. Trả lời được câu hỏi  này học sinh sẽ cảm thấy nhẹ nhõm hẳn đi và không thắc mắc “thơ của mấy  ổng sao mà xa lạ thế? Văn của họ sao mà khó hiểu thế?”. ­ Giáo viên phải có khả  năng sư  phạm nhằm vận dụng linh hoạt các  biện pháp tích cực, hướng dẫn quá trình học tập của học sinh đạt kết quả  cao. Trên tinh thần của lí thuyết tiếp nhận, giáo viên phát huy tối đa sự  linh   hoạt của mình, vận dụng phương pháp dạy học sao cho hiệu quả giờ dạy cao   nhất. Giáo viên có được năng lực nghề  nghiệp vững vàng thể  hiện qua việc  hoạch định cụ thể, khoa học những việc làm trong quá trình dạy học. Dự kiến  những hình thức hoạt động, thao tác tiến hành và yêu cầu cần đạt qua các  việc làm ấy để  có những định hướng xác thực cho hoạt động tiếp nhận của  học sinh. ­ Bản thân giáo viên phải có thiết kế quá trình tiếp nhận chung cho toàn  lớp, đồng thời cũng phải có những định hướng trong việc tiếp nhận ở mỗi cá  nhân. Cũng như yêu cầu thứ hai, giáo viên phải có những câu hỏi hay dự kiến   hình thức hoạt động như thế nào để tạo điều kiện phát huy toàn diện cho học   Sinh viên: Hà Thị Hồng  16Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  17. Bài tiểu luận sinh. Trong lớp học, trình độ nhận thức của các em không đều nhau, khả năng  nhạy bén cũng chỉ tập trung ở một vài em cá biệt. Do vậy, trong bảng thiết kế  bài học của mình ngoài những định hướng chung cho toàn lớp thì giáo viên  cũng phải chú ý những định hướng phát triển riêng cho từng đối tượng khác  nhau. Câu khó hỏi học sinh giỏi, câu dễ  hỏi học sinh trung bình. Công việc  này tuy vất vả  nhưng đem lại hiệu quả  toàn diện cho nhiều người. Nó còn  thể hiện tinh thần làm việc nghiêm túc, tinh thần trách nhiệm của giáo viên. ­  Giáo viên phải rèn luyện cho học sinh thói quen phân tích tác phẩm  trong tổng hợp nội dung và hình thức. Câu hỏi phỏng vấn học sinh cho thấy   yếu tố  hấp dẫn các em là các vấn đề  về  xã hội, con người, hình thức mới   lạ… Quan điểm đổi mới phương pháp dạy học dưới ánh sáng lí thuyết tiếp  nhận. Phân tích tác phẩm văn học không nên quá tách bạch nội dung và hình   thức ngôn từ. Bởi lẽ tác phẩm văn học được cấu thành thống nhất trong nội  dung và hình thức. Không có tác phẩm nào nội dung hay lại không thể  hiện  bằng một hình thức độc đáo và ngược lại cũng không có hình thức vụng về  lại chuyển tải được nội dung hay. ­ Nội dung và hình thức của tác phẩm luôn gắn bó mật thiết nhau,  thống nhất thể  hiện hình tượng tác phẩm nghệ  thuật do vậy không nên tìm   hiểu nội dung một nơi, nghệ thuật một nơi mà phải chỉ ra được nội dung đó  được thể hiện như thế nào qua hình thức nghệ thuật như thế nào? Tóm lại, để thực hiện giờ dạy tác phẩm văn học nước ngoài dưới ánh  sáng của lí thuyết tiếp nhận, giáo viên phải vất vả hơn, chủ động hơn nhiều   trong hoạt động thiết kế  và dạy học. Nhưng đây cũng là một nhiệm vụ  vinh   quang, cao cả. Giáo viên giúp cho học sinh đến được những chân trời nghệ  thuật đặc sắc thông qua những giờ học tác phẩm văn học nước ngoài, đồng   thời cũng là dịp để  nhìn lại mình, xem xét khả  năng thẩm mĩ và nhân cách  mình. Muốn làm được như  vậy người giáo viên dạy văn phải hết sức tâm  Sinh viên: Hà Thị Hồng  17Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  18. Bài tiểu luận huyết với nghề và không ngừng trao dồi để tự nâng cao mình trong hoạt động   nghệ thuật giảng dạy. Sinh viên: Hà Thị Hồng  18Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  19. Bài tiểu luận 4.   Thiết   kế   giáo   án   giảng   dạy   các   tác   phẩm   cụ   thể   và   đúc   rút   kinh  nghiệm qua bài dạy 4.1. Sử thi UY­LIT­XƠ TRỞ VỀ (Trích “Ôđixê”­Sử thi Hi Lạp) ­ Homerơ­ A. MỤC TIÊU BÀI HỌC: 1. Về kiến thức: ­ Cảm nhận được vẻ đẹp trí tuệ và tình yêu của Uy­lit­xơ và Pênêlôp, biểu  tượng của những phẩm chất cao đẹp mà người cổ đại Hi Lạp khát khao  vươn tới. ­ Đặc sắc của nghệ thuật sử thi Homerơ: miêu tả tâm lí, lối so sánh, sử dụng  ngôn từ, giọng điệu kể chuyện. 2. Về kĩ năng: ­ Kĩ năng nhập vai nhân vật kể chuyện. ­ Phân tích nhân vật qua đối thoại. 3. Về thái độ:  ­ Nhận thức được sức mạnh của tình cảm vợ chồng, tình cảm gia đình cao  đẹp là động lực giúp con người vượt qua khó khăn. ­ Tự nhận thức, xác định giá trị chân chính và sâu sắc nhất trong cuộc sống  chính là quê hương, gia đình, tình yêu và lòng chung thuỷ. ­ Tích hợp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh. B.CHUẨN BỊ BÀI HỌC: 1. Giáo viên:  ­ Tổ chức học sinh  đọc diễn cảm văn bản. ­ Hướng dẫn học sinh  đọc sáng tạo, tái hiện, gợi tìm và đặt câu hỏi. ­  Nêu vấn đề cho học sinh  phát hiện và phân tích. Sinh viên: Hà Thị Hồng  19Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
  20. Bài tiểu luận ­ Giao tiếp:  học sinh trình bày suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về ý nghĩa,  mục tiêu cuộc sống thể hiện qua hành động và ngôn ngữ của các nhân vật qua  tác phẩm. + SGK, sách chuẩn kiến thức ngữ văn 10. + Sách tham khảo. 2. Học sinh: ­  Chủ động tìm hiểu về tác phẩm từ các nguồn thông tin khác nhau. Sưu tầm  tư liệu về tác phẩm. ­  Đọc kĩ tác phẩm.Xác định đặc điểm thể loại để lựa chọn con đường phân  tích,tìm hiểu tác phẩm.Phân tích tác phẩm theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn  học bài. C.HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: 1. Ổn định lớp:  2. Kiểm tra bài cũ     Gáo viên  kiểm tra BT1/46 (về nhà) của Học sinh  lấy điểm. 3. Bài mới: Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt * Họat động 1: GV yêu cầu HS đọc  I/ Tìm hiểu chung: phần tiểu  dẫn và nêu những nét   1. Tác giả và xuất xứ đoạn trích: chính về tác giả tác phẩm. a) Tác giả:  (GV: Có luồng ý kiến cho rằng  ­ Hômerơ, người được coi là tác giả  Hơmerơ chỉ do người đời sau tưởng  của hai sử thi nổi tiếng Iliat và Ôđixê là  tượng.Tác giả là tập thể nhân dân  một ca sĩ hát rong, nhà thơ mù, sinh  Hi Lạp). trưởng trong một gia đình nghèo bên  dòng sông Mêlet vào khoảng TK IX­ VIII (trước CN). b) Xuất xứ đoạn trích: ­ Tác phẩm thuộc thể loại gì? Vị trí  ­ Trích khúc ca 23 của bộ sử thi Ôđixê Sinh viên: Hà Thị Hồng  20Lớp: Đại học Sư phạm Ngữ Văn K55
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD


intNumView=472

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2