®¹i häc cÇn th¬
®¹i häc cÇn th¬ ®¹i häc cÇn th¬
®¹i häc cÇn th¬ -
--
- khoa n«ng nghiÖp
khoa n«ng nghiÖp khoa n«ng nghiÖp
khoa n«ng nghiÖp
gi¸o tr×nh gi¶ng d¹y trùc tuyÕn
§−êng 3/2, Tp. CÇn Th¬. Tel: 84 71 831005, Fax: 84 71 830814
Website: http://www.ctu.edu.vn/knn email: dminh@ctu.edu.vn, vtanh@ctu.edu.vn
BÖNH CHUYªN KHOA
BÖNH CHUYªN KHOABÖNH CHUYªN KHOA
BÖNH CHUYªN KHOA
CH−¬NG 25:
BÖNH H¹I C©Y CA CAO
!BCHÖÔNG XXV!b: !B!WBEÄNH HAÏI CAÂY CA CAO!w!b
- - - *** - - -
!BBEÄNH THOÁI ÑEN TRAÙI!b
I. TRIEÄU CHÖÙNG BEÄNH.
Beänh taán coâng vaøo moïi giai ñoaïn phaùt trieån cuûa traùi. Veát
beänh phaùt xuaát töø cuoáng traùi hoaëc töø beân hoâng traùi lan vaøo trong.
Veát beänh coù maøu ñen, lôùn daàn nhöng khoâng theo hnh daïng naøo nhaát
ñnh vaø lan nhanh choùng theo moïi höôùng. Ranh giôùi giöa moâ maïnh vaø
moâ beänh thöôøng raát ro reät.
Trong ñieàu kieän aåm öôùt, treân veát beänh coù phuû moät lôùp sôïi naám
traéng cuûa maàm beänh. Moâ voû traùi beân trong coù maøu naâu, phaàn côm
traùi vaø haït cung b bieán maøu. Beänh naëng, veát beänh lan ra toaøn
traùi, traùi coù maøu ñen vaø co duùm laïi.
Beänh lan daàn vaøo thaân, laøm voû thaân b thoái meàm, nhun nöôùc.
Beänh lan ra caønh laøm caønh ruïng laù, caây cheát.
II. TAÙC NHAÂN GAÂY BEÄNH.
Beänh do naám !IPhytophthora palmivora!i gaây ra. Naám thöôøng xaâm
nhaäp qua khí khoång hoaëc qua veát thöông, döôùi daïng caùc sôïi naám
hoaëc ñoäng-baøo-töû (zoospores).
Caùc coân truøng chích huùt traùi laø taùc nhaân môû ñöôøng cho maàm
beänh xaâm nhaäp de daøng. Naám phaùt trieån maïnh trong ñieàu kieän aåm ñoä
cao. ÔÛ ÑBSCL, beänh thöôøng gaây haïi naëng vaøo caùc thaùng 8-12.
III. CAÙCH PHOØNG TR BEÄNH.
- Traùnh troàng quaù daøy, gom caùc traùi beänh laïi roài phôi khoâ, ñoát
hoaëc choân saâu.
- Phoøng tr caùc coân truøng chích huùt traùi, traùnh gaây veát thöông
cho traùi.
- Phun thuoác leân laù, thaân vaø caønh mang traùi beänh: duøng thuoác
Aliette 0,25%, thuoác se ñöôïc löu dan xuoáng, hoaëc caïo boû phaàn moâ
beänh ôû thaân hoaëc caønh , treùt daàu haéc leân beà maët veát beänh roài phun
thuoác ngöøa beänh. Coù theå phun thuoác Brestan 0,05% hoaëc Copper Zinc
0,3-0,4% leân traùi ñeå ngöøa beänh, ñnh kyø 7-10 ngaøy/laàn.
!BCAÙC BEÄNH THOÁI TRAÙI DO NAÁM!b
I. TRIEÄU CHÖÙNG vaø TAÙC NHAÂN GAÂY BEÄNH.
1. Thoái traùi do naám !IThielaviopsis paradoxa!i:
Traùi coù veát thoái maøu naâu, coù muøi döùa, moâ veát beänh hôi meàm,
khi aán nheï tay vaøo th veát beänh b lom xuoáng. Haït trong traùi b
thoái naâu vaø khoâ. Maàm beänh xaâm nhieåm qua veát thöông, noù coøn gaây
beänh thoái cuoáng khoùm.
2. Thoái traùi do naám !IBotryodiplodia theobromae!i:
Trieäu chöùng ñaàu tieân laø nhöng ñoám nhoû maøu naâu, sau ñoù, ñoám
lan daàn heát caû traùi vaø coù maøu ñen. Treân voû traùi, phaàn moâ beänh coù
nhieàu ñoám ñen nhoû, noåi u hoaëc bung ra, ñoù laø caùc tuùi ñaøi cuûa naám
beänh (pycnidia). Traùi b thoái khoâ vaø nhoû laïi. Maàm beänh xaâm nhieåm
qua veát thöông.
3. Thoái traùi do naám !IMonilia roreri!i = Thoái xaùm traùi:
Treân voû traùi coù ñoám beänh maøu vaøng nhaït hoaëc xaùm, coù vieàn maøu
naâu ñen nhöng khoâng ro reät, daïng baát ñnh. Ñoám beänh lôùn daàn, coù
theå ñaït ñeán ñöôøng kính laø 7cm. Sau ñoù, ñoám coù maøu ñen vaø hôi nhun
nöôùc. Beänh lan vaøo haït vaø laøm traùi ruïng. Maàm beänh xaâm nhieåm qua
khí khoång vaø veát thöông.
4. Thoái traùi do naám !ITrachysphaeria fructigena!i:
Ñoám beänh maøu tím, sau ñoù, coù maøu naâu vaø lan khaép traùi. Trong
ñieàu kieän aåm öôùt, trong voû traùi coù moät lôùp sôïi naám maøu traéng, veà
sau, sôïi naám coù maøu hoàng roài maøu naâu, voû traùi coù moät lôùp naám nhö
boät phuû ñaày, sôïi naám ñoùng thaønh töøng lôùp daøy laøm caùc traùi beänh
dính nhau thaønh chuøm, khoù taùch rôøi ra. Phaàn beân trong traùi b ñoåi
maøu vaø hö thoái: maïch nhöïa coù maøu naâu ñoû, phaàn côm vaø haït b hö
hoaøn toaøn.
5. Thoái traùi do naám !INectria cacaoicola!i:
Ñoám beänh coù nhieàu maøu saéc xuaát hieän treân voû traùi b khoâ.
Beänh naày thöôøng xaûy ra ñoàng thôøi vôùi beänh loeùt thaân vaø caønh. Maàm
beänh thuoäc Naám Nang, xaâm nhieåm qua veát thöông, coù giai ñoaïn sinh
saûn voâ tính laø !IFusarium decemcellulare!i hoaëc !IF. theobrome!i
II. CAÙCH PHOØNG TR BEÄNH.
- Traùnh gaây veát thöông cho traùi. Phoøng tröø coân truøng caén phaù, gaây
thöông tích cho traùi.
- Phun thuoác ngöøa beänh cho traùi: duøng Brestan 0,01-0,015% hoaëc
Copper Zinc 0,2-0,3%, phun ñeàu leân traùi vaø caønh mang traùi, ñnh
kyø 2 tuaàn/laàn. Khi beänh ña xuaát hieän th phun ñnh kyø 7 ngaøy/laàn,
vaøo muøa möa th ñnh kyø 5 ngaøy/laàn. Thuoác Aliette khoâng cho hieäu
quaû ñoái vôùi naêm daïng trieäu chöùng thoái traùi naày.
!BBEÄNH LOEÙT CAØNH!b
I. TRIEÄU CHÖÙNG BEÄNH.
Beänh xuaát hieän treân thaân hoaëc caønh. Voû thaân hoaëc caønh nhaên
nheo, troùc vaø bung ra laøm trô phaàn go coù maøu ñoû hoaëc tím. Phaàn
treân veát beänh se ruïng laù, coøn trô laïi caønh cheát khoâ. Beänh thöôøng
xuaát hieän ñoàng thôøi vôùi beänh thoái traùi.
II. TAÙC NHAÂN GAÂY BEÄNH.
Beänh do naám !ICeratocystis fimbriata!i gaây ra, giai ñoaïn
sinh saûn voâ tính laø !IThielaviopsis paradoxa!i. Maàm beänh hieän
dieän treân veát beänh ôû daïng sinh saûn voâ tính, ñoâi khi laø daïng sinh
saûn höu tính (quaû nang maøu ñen). Naám xaâm nhieåm qua veát thöông.
III. CAÙCH PHOØNG TR BEÄNH.
- Traùnh gaây veát thöông treân thaân, caønh. Neân treùt moät lôùp daàu haéc
leân veát xeùn sau khi caét xeùn caây. Phoøng ngöøa caùc coân truøng caén phaù
vaø ñuïc thaân hoaëc caønh caây, nhö con xeùn toùc.
- Khi coù beänh th caïo boû heát phaàn moâ beänh, treùt daàu haéc leân, phun
thuoác Brestan 0,01-0,015% hoaëc Copper Zinc 0,2-0,4%.
!BBEÄNH THOÁI REÅ!b
I. TRIEÄU CHÖÙNG BEÄNH.
Laù coù maøu vaøng hoaëc naâu, heùo cheát nhöng van coøn ñính treân
caønh. Thaân vaø caønh coù veát loeùt. Reå coù sôïi naám maøu traéng aên saâu
vaøo beân trong reå.
II. TAÙC NHAÂN GAÂY BEÄNH.
Beänh do naám !IRosellinia pepo!i, thuoäc Naám Nang.
Sôïi naám hnh thaønh daïng hnh sao hoaëc hnh quaït, coù maøu xaùm
hoaëc ñen, taïo thaønh lôùp than boïc laáy reå. Sôïi naám coù theå phaùt
trieån aên saâu vaøo phaàn go, go trôû neân naâu hoaëc ñoû. Sôïi naám lan daàn
leân roài boïc laáy phaàn goác caây.
III. CAÙCH PHOØNG TR.
Beänh töông ñoái khoù tr v khi beänh ñöôïc phaùt hieän th beänh
ña ôû vaøo giai ñoaïn traàm troïng hoaëc ña cheát. Trong tröôøng hôïp naày,
phaûi thieâu huûy reå caây beänh ñeå traùnh laây lan.
Ngöøa beänh cho caây maïnh baèng caùch xôùi goác caây roài töôùi dung
dch thuoác Rovral 0,1% hoaëc Copper Zinc 0,2% vaøo ñaát quanh goác
caây. Taêng cöôøng boùn phaân chuoàng nhaèm ñöa nguoàn vi-sinh-vaät ñoái
khaùng vaøo ñaát.
Ùw

Ùÿÿ


VNI-
Times
