Tiết 61: CHUẨN MỰC SỬ DỤNG TỪ
A.Mục tiêu cần đạt :
- HS hiểu được các chuẩn mực về ngữ âm, ngữ gnhĩa, phong cách khi dùng từ.
- Tích luỹ với phần văn và TLV.
- Luyện kỹ năng sử dụng từ khi nói và khi viết.
B Chuẩn bị.
- Thầy soạn bài và có một số tình huống có vấn đề.
- Trò soạn bài và trả lời theo yêu cầu SGK
C.Các hoạt động dạy và học:
1.Ổn định
2. Kiểm tra
Thế nào là chơi chữ? Có những kiểu chơi chữ nào? cho Vd .
3. Bài mới:
Hoạt động 1 I. Sử dụng từ đúng âm, đúng
chính tả
? Các từ in đậm trong những
câu trêu dùng sai ở chỗ nào?
Theo dõi bảng phụ
VD1/166
dùi đầu đ vùi đầu ; sai
- Phát âm sai, viết sai chính tả
?Rút ra NX khi SD từ
phụ âm đầu d – v (cách
nói Nam Bộ)
tập tẹ đ Tập toẹ (bập bẹ):
Nói không chính xác.
Khoảng khắc đ khoảnh
khắc:
Từ gần âm đ nhầm lẫm
Hoạt động 2
? Chỉ ra lỗi ,cho biết nguyên
nhân mắt lỗi ở VD và sửa lỗi.
Theo dõi bảng phụ
VD2/166.
+ Sáng sủa : nhận biết
bằng thị giác
+ Tươi đẹp : nhận bằng tư
duy trí tuệ, CX liên tưởng.
+ Cao cả : lời nói (việc
làm) có t/c tuyệt đối (cao
quý đến mức ko còn có thể
hơn).
II. Sử dụng từ đúng nghĩa
+ Sâu sắc : Nhận thức,
thẩm định bằng tư duy
chính xác, liên tưởng( có
tính chiều sâu và thuộc
bản chất).
+ Biết : nhận thức được,
hiểu được 1 cái đó.
+ Có : tồn tại 1 cái gì đó.
Hoạt động 3 4- Theo dõi bảng phụ
3/167
II.Sử dụng từ đúng tính chất
NP của từ
?Các từ in đậm ở VD trên dùng
sai ntn?
Tìm cách chữa lại cho đúng.
? Xác định vai trò NP của
- Hào quang đ hào
nhoáng:
+ Hào quang: DT không
thể sử dụng làm V như
TT.
- Chị ăn mặc thật là giải
dị.
Ăn mặc là ĐT không thể
hoặc - Việc ăn mặc của chị
thật giản dị.
những từ in nghiêng.
?Rút ra NX3
là CN.
- Rất thảm hại.
Thảm hại là TT không thể
dùng như DT.
- Phồn vinh giả tạo.
Nói ngược lại là trái với
quy tắc trật tự từ trong
ngữ pháp TV.
Hoạt động 4 H- theo dõi bảng phụ
4/167
IV- SD đúng đắn thái biểu
cảm, hợp phong cách.
?Tìm hiểu cách dùng từ sai ở
VD.
Tìm từ thích hợp để thay thế
-Lãnh đạo: Đứng đầu các
tổ chức hợp pháp, sắc thái
trang trọng.
+ Cầm đầu: …phi nghĩa,
coi thường.
- Chú hổ: đặt trước D chỉ
động vật mang sắc thái
đáng yêu
?Rút ra NX4 + Nó hoặc con hổ
Hoạt động 5 V. Không lạm dụng từ địa
phương, từ HV
G- Đưa ra một số có sử dụng
tiếng địa phương * Nghệ An:
1.Ngái ngôi chi mà anh nỏ đến
thăm
- Xa xôi gì mà anh không
đến thăm
2. Rứa thì chú đưa tôi về lộ cộ - Thế thì chú đưa tôi về
chỗ cũ
3. Đi ra đàng, bấp cái đòn tiến,
bổ vô vũng nác
- Đi ra đường, vấp cái đòn
gánh, ngã vào vũng nước.
4. Bẳng nồi nước lên bổng - Bắc nồi nước lên cao
(Sơn Tây)
? NX về câu có sử dụng từ địa
phương?
?Theo em trong trường hợp nào
không sử dụng từ địa phương?
- Rất khó hiểu
- Tình huống gián tiếp
trang trọng và trong các