intTypePromotion=1

Khóa luận tốt nghiệp: Hoạt động quản trị tài sản nợ - tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các Ngân hàng thương mại Việt Nam

Chia sẻ: Sdgsxf Sdgsxf | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:98

0
409
lượt xem
102
download

Khóa luận tốt nghiệp: Hoạt động quản trị tài sản nợ - tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các Ngân hàng thương mại Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Khóa luận tốt nghiệp: Hoạt động quản trị tài sản nợ - tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các Ngân hàng thương mại Việt Nam nhằm trình bày về hoạt động quản trị tài sản nợ-tài sản có nhằm kiểm soát rủi ro lãi suất của các ngân hàng thương mại việt nam. Đề xuất một số giải pháp thiết thực, khả thi đối với ngân hàng nhà nước và các ngân hàng thương mại giúp các ngân hàng thương mại hạn chế rủi ro lãi suất thông qua hoạt động quản trị tài sản nợ-tài sản có.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Khóa luận tốt nghiệp: Hoạt động quản trị tài sản nợ - tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các Ngân hàng thương mại Việt Nam

  1. TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ ĐỐI NGOẠI  KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP Đề tài: HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ TÀI SẢN NỢ – TÀI SẢN CÓ NHẰM HẠN CHẾ RỦI RO LÃI SUẤT CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM Họ và tên sinh viên : Phan Thñy Quyªn Lớp : NhËt 5 Khoá : 44 Giáo viên hướng dẫn : PGS.TS. NguyÔn ThÞ Quy Hà Nội, tháng 5 năm 2009
  2. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam LỜI NÓI ĐẦU 1. Sự cần thiết phải nghiên cứu đề tài Hiện nay, toàn cầu hóa nền kinh tế không còn là vấn đề xa lạ mà đã và đang trở thành một xu hƣớng phát triển tất yếu khách quan đối với nền kinh tế của một quốc gia. Chính thức gia nhập Tổ chức thƣơng mại quốc tế WTO cùng với các tổ chức hợp tác khu vực, Việt Nam nói chung và hệ thống ngân hàng nói riêng đang từng bƣớc nỗ lực làm mới mình, đón đầu hội nhập. Trong đó, hệ thống ngân hàng thƣơng mại đƣợc đánh giá là hệ thống khá năng động trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, đến thời điểm này, chúng ta chỉ đang ở giai đoạn đầu của quá trình hội nhập – giai đoạn chuẩn bị những điều kiện tốt nhất để bƣớc vào cuộc cạnh tranh thực sự sẽ diễn ra từ sau năm 2010, khi mà các cam kết hội nhập thực sự bắt đầu có hiệu lực. Việc duy trì lãi suất ổn định trong một thời gian dài của Ngân hàng trung ƣơng đã làm cho nhà quản trị các ngân hàng thƣơng mại lơ là công tác đề phòng rủi ro lãi suất. Cho đến cuối năm 2007 đầu năm 2008, tình hình kinh tế vĩ mô có nhiều diễn biến bất lợi do lạm phát gia tăng cùng với chính sách thắt chặt tiền tệ của Ngân hàng trung ƣơng đã đẩy các ngân hàng thƣơng mại vào cuộc khủng hoảng thanh khoản, buộc các ngân hàng bƣớc vào cuộc đua lãi suất làm lãi suất liên tục tăng cao. Điều này bộc lộ mặt yếu kém trong công tác đề phòng rủi ro của các ngân hàng thƣơng mại, đặc biệt là rủi ro lãi suất. Qua việc nghiên cứu về hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại, tác giả mong muốn các ngân hàng có nhận thức đúng đắn về mối liên hệ giữa hoạt động quản trị tài sản nợ - tài sản có để phòng chống rủi ro, đặc biệt là rủi ro lãi suất, góp phần nâng cao năng lực quản trị rủi ro của các ngân hàng thƣơng mại. Với ý tƣởng này, tôi xin chọn đề tài “Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam” với hy vọng các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam có thể phát triển vững vàng trong thời kỳ hội nhập. 1
  3. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam 2. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở phân tích lý luận và thực tiễn về hoạt động quản trị tài sản nợ - tài sản có nhằm kiểm soát rủi ro lãi suất của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam, khóa luận đề xuất một số giải pháp thiết thực, khả thi đối với ngân hàng nhà nƣớc và các ngân hàng thƣơng mại nhằm giúp các Ngân hàng thƣơng mại hạn chế rủi ro lãi suất thông qua hoạt động quản trị Tài sản nợ – Tài sản có. 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3.1. Đối tượng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu của khóa luận là những vấn đề cơ bản liên quan tới quản trị Tài sản nợ – Tài sản có tại các Ngân hàng; mối quan hệ giữa quản trị Tài sản nợ – Tài sản có và kiểm soát rủi ro lãi suất. 3.2. Phạm vi nghiên cứu Khóa luận tập trung phân tích thực trạng, nguyên nhân và một số biện pháp đã đƣợc thực hiện trong công tác kiểm soát rủi ro lãi suất thông qua việc quản trị Tài sản nợ – Tài sản có tại các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam, trong thời gian từ cuối năm 2006 đến cuối năm 2008. 4. Phƣơng pháp nghiên cứu Khóa luận sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu: Phƣơng pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử theo quan điểm chủ nghĩa Mác – Lê nin; Phƣơng pháp phân tích - tổng hợp, đối chiếu – so sánh; Phƣơng pháp mô tả và khái quát hoá đối tƣợng nghiên cứu; Kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, giữa phân tích phổ biến và tính đặc thù để nghiên cứu. Khoá luận có kế thừa các kết quả nghiên cứu trƣớc đó. 5. Kết cấu của khóa luận Ngoài Mục lục, Lời nói đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, nội dung của khóa luận đƣợc chia làm 3 chƣơng: Chương I. Lý luận chung về rủi ro lãi suất và hoạt động quản trị tài sản nợ - tài sản có trong kinh doanh ngân hàng 2
  4. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam Chương II. Hoạt động quản trị tài sản nợ - tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất trong hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam Chương III. Giải pháp quản trị tài sản nợ - tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất trong hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam Đề tài “Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các ngân hàng thương mại Việt Nam” là một đề tài khó và mang tính thực tế cao, đòi hỏi rất nhiều công sức tìm hiểu, nghiên cứu và đặc biệt là sự hƣớng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ của rất nhiều ngƣời. Vì vậy tác giả khóa luận xin đƣợc gửi lời cảm ơn tới tất cả những ngƣời đã giúp đỡ tận tình để tác giả có thể hoàn thành khoá luận tốt nghiệp này. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Giáo viên hƣớng dẫn PGS.TS. Nguyễn Thị Quy đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ và hƣớng dẫn tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu tìm hiểu và thực hiện khóa luận tốt nghiệp này. Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô giáo đang giảng dạy tại trƣờng Đại học Ngoại thƣơng và các thầy cô trong khoa Kinh tế và Kinh doanh Quốc tế, đã giảng dạy và tạo điều kiện giúp đỡ tác giả hoàn thành khoá học. Tác giả cũng xin đƣợc gửi lời cảm ơn tới các cơ quan tổ chức, các ngân hàng thƣơng mại, các tap chí, báo chuyên nganh , các website ...đa cung c ấp bài ̣ ̀ ̃ viết, tƣ liệu và các thông tin cần thiết khác phục vụ cho quá trình nghiên cứu, tìm hiểu và viết khóa luận tốt nghiệp này. Do kiến thức tích luỹ chƣa đủ, kinh nghiệm thực tiễn chƣa nhiều nên khoá luận không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót. Vì vậy, tác giả rất mong nhận đƣợc nhiều sự nhận xét, đóng góp ý kiến để khoá luận tốt nghiệp này có ý nghĩa thực tiễn hơn. Hà Nội, tháng 5 năm 2009 Sinh viên thực hiện Phan Thuỷ Quyên 3
  5. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam CHƢƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ RỦI RO LÃI SUẤT VÀ HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ TÀI SẢN NỢ - TÀI SẢN CÓ TRONG KINH DOANH NGÂN HÀNG I.KHÁI QUÁT VỀ RỦI RO LÃI SUẤT TRONG KINH DOANH NGÂN HÀNG 1. Những vấn đề chung về rủi ro trong kinh doanh ngân hàng 1.1. Khái niệm rủi ro trong kinh doanh ngân hàng Rủi ro có thể xuất hiện trong mọi ngành, mọi lĩnh vực. Nó là một yếu tố khách quan nên con ngƣời không thể loại trừ đƣợc hết mà chỉ có thể hạn chế sự xuất hiện của chúng cũng nhƣ những thiệt hại do chúng gây ra. Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về rủi ro nhƣng nhìn chung có thể chia làm 2 quan điểm: - Theo quan điểm truyền thống: rủi ro là những thiệt hại, mất mát, nguy hiểm hoặc các yếu tố liên quan đến nguy hiểm, khó khăn, hoặc điều không chắc chắn có thể xảy ra cho con ngƣời. - Theo quan điểm trung hòa: Rủi ro là sự bất trắc có thể đo lƣờng đƣợc bằng xác suất. Rủi ro vừa mang tính tích cực vừa mang tính tiêu cực: Rủi ro có thể gây ra những tổn thất, mất mát, nguy hiểm nhƣng cũng có thể mang đến những cơ hội, thời cơ. Nếu tích cực nghiên cứu, nhận dạng đo lƣờng rủi ro, chúng ta có thể tìm ra đƣợc những biện pháp phòng ngừa, hạn chế những tiêu cực và phát huy đƣợc những cơ hội tích cực mang lại từ rủi ro. Rủi ro có thể xảy ra đối với bất kỳ loại hình kinh doanh nào. Trong lĩnh vực ngân hàng, rủi ro trong kinh doanh ngân hàng là những biến cố không mong đợi mà khi xảy ra sẽ dẫn đến sự tổn thất về tài sản của ngân hàng, giảm sút lợi nhuận thực tế so với dự kiến hoặc phải bỏ ra thêm một khoản chi phí để có thể hoàn thành được một nghiệp vụ tài chính nhất định. Rủi ro trong kinh doanh ngân hàng có những điểm khác biệt với các lĩnh vực kinh doanh khác, nó có tính lan truyền và để lại hậu quả to lớn, không chỉ bao gồm rủi ro nội tại của ngành, 4
  6. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam mà còn của tất cả các ngành khác trong nền kinh tế, không chỉ trong phạm vi quốc gia mà còn ảnh hƣởng đến nhiều quốc gia khác. 1.2. Những rủi ro chủ yếu trong kinh doanh ngân hàng Trong hoạt động kinh doanh, các Ngân hàng luôn phải đối mặt với rất nhiều loại rủi ro, trong đó, các rủi ro chủ yếu là: Rủi ro tín dụng: là rủi ro phát sinh khi một hoặc các bên tham gia hợp đồng tín dụng không có khả năng thanh toán cho các bên còn lại. Rủi ro tín dụng phát sinh trong trƣờng hợp ngân hàng không thu đƣợc đầy đủ cả gốc và lãi của các khoản cho vay, hoặc việc thanh toán nợ gốc và lãi vay không đúng hạn. Nói cách khác, nếu ngƣời vay tiền không có khả năng trả nợ hoặc cố ý không trả nợ thì rủi ro tín dụng nảy sinh. Rủi ro thanh khoản: là rủi ro phát sinh do tính lỏng của tài sản có thấp hơn so với tài sản nợ, làm ngân hàng không đáp ứng đƣợc các nhu cầu thanh toán trong hiện tại, tƣơng lai và các nhu cầu thanh toán đột xuất. Rủi ro tỷ giá hối đoái: là rủi ro phát sinh do sự biến động của tỷ giá hối đoái gây nên. Rủi ro này có thể phát sinh trong tất cả các nghiệp vụ có liên quan đến ngoại tệ của ngân hàng nhƣ: cho vay, huy động vốn bằng ngoại tệ; mua bán ngoại tệ; đầu tƣ chứng khoán bằng ngoại tệ… Rủi ro lãi suất: là rủi ro xuất hiện khi có sự thay đổi của lãi suất thị trƣờng hoặc của những yếu tố có liên quan đến lãi suất dẫn đến tổn thất về tài sản hoặc làm giảm thu nhập của ngân hàng. Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tôi chỉ đề cập tới rủi ro lãi suất. 1.3. Ảnh hưởng của rủi ro đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng và nền kinh tế - xã hội Rủi ro sẽ gây tổn thất về tài sản cho ngân hàng: mất vốn khi cho vay, gia tăng chi phí hoạt động, giảm sút lợi nhuận, giảm sút giá trị của tài sản; khiến ngân hàng thua lỗ, phá sản, sẽ ảnh hƣởng đến những khách hàng gửi tiền cũng nhƣ khách hàng vay tiền,… làm giảm niềm tin của công chúng vào hệ thống ngân 5
  7. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam hàng. Từ đó có thể làm nền kinh tế suy thoái, giá cả tăng, sức mua giảm, thất nghiệp, sẽ kéo theo sự sụp đổ của hệ thống ngân hàng trong nƣớc, trong khu vực; Ngoài ra rủi ro tín dụng cũng ảnh hƣởng đến nền kinh tế thế giới trong điều kiện hội nhập và toàn cầu hóa kinh tế thế giới hiện nay. 2. Rủi ro lãi suất trong kinh doanh ngân hàng 2.1. Khái quát về rủi ro lãi suất Rủi ro lãi suất là loại rủi ro xuất hiện khi có sự thay đổi của lãi suất thị trƣờng hoặc của những yếu tố có liên quan đến lãi suất dẫn đến tổn thất về tài sản hoặc làm giảm thu nhập của ngân hàng. Rủi ro lãi suất xuất hiện khi có sự không cân xứng về kỳ hạn tài sản nợ - tài sản có của ngân hàng và lãi suất thị trƣờng có biến động. Giả sử ngân hàng có mức lãi suất huy động bình quân là 8%, lãi suất cho vay là 9%. Kỳ hạn khoản vay là 1 năm, kỳ hạn cho vay là 2 năm. Sau năm thứ nhất, ngân hàng thu đƣợc lợi nhuận từ sự chênh lệch lãi suất cho vay và lãi suất huy động +1%. Tuy nhiên lợi nhuận năm thứ hai thì chƣa chắc chắn vì chƣa biết lãi suất thị trƣờng năm thứ hai. Nếu lãi suất thị trƣờng không thay đổi từ năm thứ nhất sang năm thứ hai thì ngân hàng có thể tái tài trợ tài sản nợ với mức lãi suất không đổi là 8% và trong năm thứ hai, ngân hàng có lợi nhuận tƣơng tự nhƣ năm thứ nhất. Nhƣng lãi suất thị trƣờng có thể thay đổi từ năm thứ nhất sang năm thứ hai nên ngân hàng luôn đứng trƣớc rủi ro lãi suất. Giả sử năm thứ hai, ngân hàng chỉ có thể huy động đƣợc vốn với mức lãi suất thị trƣờng là 10%, khi đó ngân hàng sẽ chịu lỗ từ sự chênh lệch lãi suất cho vay và lãi suất huy động - 1%. Nhƣ vậy, nếu ngân hàng duy trì tài sản có có kỳ hạn dài hơn tài sản nợ thì ngân hàng sẽ đứng trƣớc rủi ro lãi suất trong tái tài trợ tài sản nợ. Rủi ro sẽ trở thành hiện thực nếu lãi suất huy động vốn bổ sung trong những năm tiếp theo tăng lên trên mức lãi suất cho vay tín dụng dài hạn. Ngƣợc lại, nếu ngân hàng huy động vốn có kỳ hạn dài và cho vay với kỳ hạn ngắn thì với cách lập luận tƣơng tự nhƣ trên, ngân hàng sẽ gặp rủi ro lãi suất trong tái đầu tƣ tài sản có khi lãi suất thị trƣờng giảm. 6
  8. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam Ngoài rủi ro lãi suất trong tái tài trợ tài sản nợ khi lãi suất thị trƣờng tăng và rủi ro lãi suất khi tái đầu tƣ tài sản có khi lãi suất thị trƣờng giảm, ngân hàng còn gặp rủi ro giảm giá trị tài sản. Rủi ro giảm giá trị tài sản là khả năng giá trị ròng của ngân hàng bị suy giảm khi lãi suất thị trƣờng biến động. Giá trị của tài sản có và tài sản nợ đƣợc xác định dựa trên nguyên tắc giá trị hiện tại của tiền tệ. Nếu lãi suất thị trƣờng tăng lên tức là lãi suất chiết khấu giá trị tài sản tăng lên, làm cho giá trị hiện tại của tài sản có và tài sản nợ giảm xuống. Ngƣợc lại, nếu lãi suất thị trƣờng giảm thì giá trị hiện tại của tài sản có và tài sản nợ tăng lên. Do đó, nếu kì hạn của tài sản có và tài sản nợ không bằng nhau, chẳng hạn kỳ hạn tài sản có dài hạn kỳ hạn tài sản nợ thì khi lãi suất thị trƣờng tăng, giá trị của tài sản có sẽ giảm nhanh hơn sự giảm giá trị của tài sản nợ, dẫn đến sự thiệt hại về tài sản của ngân hàng. Tóm lại, nếu ngân hàng duy trì cơ cấu tài sản có – tài sản nợ với những kỳ hạn không cân xứng với nhau thì khi lãi suất thị trƣờng có biến động, ngân hàng sẽ đứng trƣớc rủi ro lãi suất trong việc tái tài trợ tài sản nợ hoặc tái đầu tƣ tài sản có, hoặc rủi ro lãi suất do giá trị của tài sản thay đổi. Trên thực tế, các nhà quản trị không thể dự báo chính xác lãi suất thị trƣờng vì việc dự báo chính xác lãi suất thị trƣờng đòi hỏi phải có khả năng dự báo đƣợc tất cả những thay đổi trong nguyên nhân gây biến động lãi suất nhƣ: lạm phát; sự tăng trƣởng kinh tế trong từng chu kỳ kinh doanh; tỷ suất lợi nhuận bình quân của nền kinh tế; chính sách tài khóa của chính phủ và chính sách tiền tệ của Ngân hàng trung ƣơng; tính lỏng và rủi ro của tài sản tài chính mà mình đang nắm giữ…Điều này là không thể, do đó, các ngân hàng phải chấp nhận rằng ngân hàng không thể kiểm soát và dự báo chính xác về lãi suất nên ngân hàng phải tìm những biện pháp bảo vệ để đối phó với rủi ro lãi suất. 2.2. Các biện pháp thường được sử dụng để hạn chế rủi ro lãi suất Theo kinh nghiệm của các nƣớc, để kiểm soát rủi ro lãi suất, các ngân hàng thực hiện các biện pháp nhƣ: Mua bảo hiểm rủi ro lãi suất để chuyển giao toàn bộ 7
  9. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam rủi ro lãi suất cho cơ quan bảo hiểm chuyên nghiệp; Áp dụng các biện pháp cho vay ngắn hạn để ngân hàng có thể linh động thay đổi lãi suất cho vay khi lãi suất thị trƣờng thay đổi theo chiều hƣớng tăng; Áp dụng chiến lƣợc chủ động trong quản trị rủi ro lãi suất: Nếu ngân hàng có thể dự báo đƣợc chiều hƣớng thay đổi lãi suất, ngân hàng có thể chủ động điều chỉnh khe hở nhạy cảm lãi suất và khe hở kỳ hạn một cách hợp lý; Vận dụng các kỹ thuật bảo hiểm lãi suất nhƣ hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng tƣơng lai, hợp đồng quyền chọn, hợp đồng hoán đổi. II. QUẢN TRỊ TÀI SẢN NỢ - TÀI SẢN CÓ TRONG KINH DOANH NGÂN HÀNG 1. Quản trị tài sản nợ trong kinh doanh ngân hàng 1.1. Khái niệm tài sản nợ Tài sản nợ là giá trị tiền tệ của các nguồn vốn mà ngân hàng huy động đƣợc từ dân cƣ, các tổ chức kinh tế và các tổ chức tín dụng khác, và ngân hàng có nghĩa vụ phải hoàn trả cho ngƣời gửi cả gốc lẫn lãi sau một kỳ hạn nhất định. Nói cách khác, tài sản nợ là nguồn vốn để tài trợ cho các hoạt động của ngân hàng, đƣợc sử dụng cho những mục đích khác nhau nhằm mang lại thu nhập cho ngân hàng. 1.2. Các thành phần của tài sản nợ Cấu trúc của tài sản nợ sẽ ảnh hƣởng trực tiếp tới hoạt động quản trị tài sản nợ, do đó, trƣớc khi đi vào phân tích hoạt động quản trị tài sản nợ, chúng ta sẽ xem xét các thành phần của tài sản nợ. Tài sản nợ bao gồm các thành phần sau: Các tài khoản giao dịch: là những tài khoản đƣợc khách hàng mở tại ngân hàng để sử dụng những dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt nên ngân hàng không phải trả lãi suất cao. Đây là loại tiền gửi không ổn định nên các ngân hàng thƣờng sử dụng để dự trữ, và một phần dùng để cho vay ngắn hạn. Các tài khoản giao dịch gồm: Tài khoản tiền gửi không kỳ hạn, tài khoản vãng lai. 8
  10. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam Các tài khoản phi giao dịch: là những loại tiền gửi định kỳ nhƣ những khoản tiền gửi có kỳ hạn của các tổ chức kinh tế, tiền gửi tiết kiệm của cá nhân. Khi khách hàng mở các tài khoản phi giao dịch tại Ngân hàng sẽ đƣợc rút gốc và lãi theo kỳ hạn đƣợc quy định trƣớc nhƣng không đƣợc tham gia thanh toán không dùng tiền mặt. Đây là loại tiền gửi ổn định nên ngân hàng thƣờng sử dụng để cho vay trung – dài hạn. Và khách hàng gửi tiền sẽ đƣợc hƣởng lợi tức với lãi suất cao hơn so với tiền gửi không kỳ hạn. Vốn vay trên thị trường tiền tệ: Các ngân hàng có thể vay vốn trên thị trƣờng tiền tệ bằng cách vay và cho vay lẫn nhau thông qua thị trƣờng liên ngân hàng; Vay ngân hàng Trung ƣơng; Phát hành chứng chỉ tiền gửi; Phát hành kỳ phiếu, trái phiếu ngân hàng. Các tài khoản hỗn hợp: Là một dạng tài khoản tiền gửi hoặc phi tiền gửi cho phép kết hợp thực hiện các dịch vụ thanh toán, tiết kiệm, môi giới đầu tƣ, tín dụng. Loại tài khoản này đem lại nhiều tiện ích cho khách hàng sử dụng. Theo đó, tài khoản của khách hàng sẽ đƣợc quản lý nhằm mang lại lợi ích tối đa cho khách hàng. Vay ngắn hạn qua hợp đồng mua lại (Repurchase agreement – RP): đây là hợp đồng đƣợc ký kết giữa ngân hàng với khách hàng (có tài khoản tại ngân hàng) hoặc với ngân hàng khác. Trong đó, ngân hàng thỏa thuận bán tạm thời chứng khoán chất lƣợng với tính thanh khoản cao (cổ phiếu ƣu đãi, trái phiếu chính phủ sắp đến hạn thanh toán,…) kèm theo thỏa thuận sẽ mua lại các chứng khoán này tại một thời điểm trong tƣơng lai với mức giá xác định trong hợp đồng. Giao dịch này có thể thuộc loại qua đêm hoặc đến vài tháng, tùy vào nhu cầu vốn của ngân hàng và khả năng của chủ thể mua chứng khoán. Thông thƣờng lãi suất trong hợp đồng mua lại rất thấp so với lãi suất huy động vốn của ngân hàng. 1.3. Quản trị tài sản nợ trong kinh doanh ngân hàng 1.3.1. Khái niệm quản trị tài sản nợ 9
  11. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam Quản trị tài sản nợ là quản trị nguồn vốn phải trả cho ngân hàng nhằm đảm bảo cho ngân hàng luôn có đủ nguồn vốn để duy trì và phát triển một cách hiệu quả hoạt động kinh doanh của mình, đồng thời đáp ứng kịp thời mọi nhu cầu thanh khoản với chi phí thấp nhất. 1.3.2. Các nguyên tắc quản trị tài sản nợ Khi huy động vốn, các Ngân hàng cần phải chấp hành các quy định của luật pháp và các cơ quan quản lý: Tổ chức tín dụng không đƣợc huy động vốn quá nhiều so với vốn tự có nhằm đảm bảo khả năng chi trả (Theo Pháp lệnh ngân hàng năm 1990, tổng nguồn vốn huy động của ngân hàng thƣơng mại phải nhỏ hơn hoặc bằng 20 lần vốn tự có), áp dụng lãi suất huy động phù hợp so với cơ chế quản lý về lãi suất của ngân hàng Nhà nƣớc,… Ngoài ra các ngân hàng phải đảm bảo đáp ứng một cách kịp thời nhu cầu thanh khoản của ngân hàng, hạn chế đến mức tối đa sự sụt giảm đột ngột về nguồn vốn của ngân hàng với chi phí thấp nhất. Đồng thời phải sử dụng các công cụ huy động vốn đa dạng để hạn chế rủi ro và phù hợp với đặc điểm của ngân hàng. Trong hoạt động kinh doanh ngân hàng, việc quản trị tài sản nợ tốt sẽ giúp các ngân hàng khai thác tối đa nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội đảm bảo sự tăng trƣởng nguồn vốn ổn định, bền vững để nâng cao thị phần, nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu vốn cho khách hàng cả về số lƣợng, thời hạn và lãi suất. Nhƣng vẫn phải đảm bảo khả năng thanh toán và nâng cao hiệu quả kinh doanh của ngân hàng. 1.3.3. Các phương pháp quản trị tài sản nợ 1.3.3.1. Thực hiện các chính sách và biện pháp đồng bộ để tăng nguồn vốn của ngân hàng Các chính sách và biện pháp này gồm 3 nhóm biện pháp, đó là biện pháp kinh tế, biện pháp kỹ thuật và biện pháp tâm lý. + Biện pháp kinh tế: Là biện pháp mà ngân hàng dùng những đòn bẩy kinh tế (lãi suất,quà tặng,…) để khai thác và huy động các nguồn vốn cần thiết. Biện 10
  12. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam pháp này rất linh hoạt, nhạy bén có thể giúp ngân hàng huy động đƣợc nguồn vốn trong trƣờng hợp cần thiết và cấp bách. Tuy nhiên, nếu sử dụng không đúng sẽ làm tăng chi phí, ảnh hƣởng đến kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng, gây ra những tổn hại cho ngân hàng. + Biện pháp kỹ thuật: Đây là biện pháp lâu dài, chủ lực của mỗi ngân hàng để mang lại hiệu quả cả trong ngắn hạn và dài hạn: Trang bị máy móc, công nghệ hiện đại, tiên tiến nhằm đảm bảo cho việc thanh toán đƣợc nhanh chóng, chính xác, thuận tiện hơn; Đa dạng hóa các hình thức huy động vốn, tạo ra nhiều sản phẩm huy động vốn để thu hút tiền gửi trên thị trƣờng; Hoàn thiện và phát triển mạng lƣới huy động vốn: mạng lƣới truyền thống (chi nhánh, phòng giao dịch, điểm giao dịch,…), mạng lƣới hiện đại (ATM, thẻ thanh toán, thẻ tín dụng,…) + Biện pháp tâm lý: Là biện pháp tác động vào tình cảm, tâm lý của khách hàng để tạo lập, cũng cố, duy trì và phát triển mối quan hệ tốt đẹp, lâu dài, bền vững giữa Ngân hàng và khách hàng. Để làm đƣợc điều này, Ngân hàng cần tuyên truyền, quảng cáo rộng rãi, đào tạo đội ngũ cán bộ ngân hàng vững chuyên môn, có khả năng giao tiếp ứng xử để tạo ra hình ảnh đẹp về ngân hàng cả nội dung và hình thức. 1.3.3.2.Sử dụng các công cụ cơ bản để tìm kiếm nguồn vốn Khi phát sinh nhu cầu vốn vƣợt quá khả năng thanh khoản, ngân hàng vay theo thứ tự sau: Vay qua đêm; Vay tái cấp vốn của ngân hàng trung ƣơng; Sử dụng các hợp đồng mua lại, phát hành các chứng chỉ tiền gửi có mệnh giá lớn để huy động vốn, … 1.3.3.3.Đa dạng hóa các nguồn vốn huy động và tạo cơ cấu nguồn vốn Đa dạng hóa các nguồn vốn huy động và tạo cơ cấu nguồn vốn sao cho phù hợp với những đặc điểm hoạt động của ngân hàng. Cụ thể, đối với ngân hàng bán lẻ chủ yếu cho vay ngắn hạn để bổ sung nhu cầu tiêu dùng, nhu cầu vốn lƣu động nên ƣu tiên huy động vốn ngắn hạn. Đối với ngân hàng bán buôn chủ yếu cho vay trung dài hạn nên ƣu tiên huy động vốn trung dài hạn. 11
  13. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam 1.3.3.4.Tận dụng nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung, dài hạn theo quy định của pháp luật Các ngân hàng có thể dùng nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung, dài hạn nhƣng phải đảm bảo tỷ lệ theo quy định của pháp luật. Hiện nay, theo quyết định 457/QĐ/NHNN ngày 19/04/2005, tỷ lệ áp dụng đối với ngân hàng thƣơng mại là 40% và áp dụng đối với tổ chức khác là 30%. 1.3.3.5.Thực hiện đầy đủ các nội dung cơ bản trong quản trị tài sản nợ của ngân hàng Xây dựng kế hoạch nguồn vốn của ngân hàng đảm bảo cân đối giữa nguồn vốn với sử dụng vốn và đảm bảo khả năng thanh toán, đảm bảo cân đối ở trạng thái động. Do đó, khi lập kế hoạch nguồn vốn nhà quản trị phải xuất phát từ cơ cấu và quy mô tài sản có để quyết định cơ cấu, quy mô tài sản nợ, phù hợp với khả năng quản lý và đảm bảo đƣợc hiệu quả kinh doanh của ngân hàng. Kế hoạch nguồn vốn của toàn hệ thống phải đƣợc xây dựng trên cơ sở tổng hợp kế hoạch nguồn vốn của các chi nhánh và hội sở chính. Sau khi kế hoạch đƣợc duyệt sẽ giao chỉ tiêu huy động đến từng chi nhánh; Thực hiện công tác điều hành vốn trong toàn hệ thống: giao kế hoạch nguồn vốn cho từng chi nhánh, xác định hạn mức điều chuyển vốn trong nội bộ hệ thống, lãi suất điều chuyển vốn,…; Phân tích, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch nguồn vốn trong từng thời kỳ của từng chi nhánh và toàn hệ thống; Theo dõi việc thực hiện lãi suất, chênh lệch lãi suất bình quân cho vay và huy động của từng chi nhánh cũng nhƣ toàn bộ hệ thống. 1.3.3.6.Thực hiện quy trình quản lý tài sản nợ của ngân hàng Mỗi hệ thống ngân hàng đều có quy trình quản lý tài sản nợ riêng nhƣng quy trình này vẫn có những nét chung về xây dựng kế hoạch nguồn vốn, lập kế hoạch nguồn vốn, thực hiện huy động vốn gắn liền với việc điều hòa vốn trong toàn hệ thống,… 12
  14. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam 2. Quản trị tài sản có trong kinh doanh ngân hàng 2.1. Khái niệm tài sản có Tài sản có là giá trị tiền tệ của các tài sản mà ngân hàng có quyền sở hữu (bao gồm các quyền chiếm hữu, sử dụng và định hoạt) một cách hợp pháp, chúng là kết quả của các hoạt động trƣớc đó, hiện đang đƣợc sử dụng cho những mục đích khác nhau nhằm mang lại thu nhập cho ngân hàng, tính đến một thời điểm nhất định. Nói cách khác, tài sản có là kết quả của việc sử dụng vốn của ngân hàng, chúng là những tài sản đƣợc hình thành từ các nguồn vốn của ngân hàng trong quá trình hoạt động. 2.2. Các thành phần của tài sản có Cấu trúc của tài sản có sẽ ảnh hƣởng trực tiếp tới hoạt động quản trị tài sản có, do đó, trƣớc khi đi vào phân tích hoạt động quản trị tài sản có, chúng ta sẽ xem xét các thành phần của tài sản có. Tài sản có bao gồm các thành phần sau: Ngân quỹ: Là khoản tài sản có có tính thanh khoản cao mà ngân hàng phải duy trì để đảm bảo an toàn trong hoạt động kinh doanh, bao gồm tiền mặt tại quỹ, tiền gửi tại các ngân hàng khác và dự trữ pháp định. Thông thƣờng đây là những tài sản không sinh lời, đƣợc duy trì chủ yếu để đáp ứng nhu cầu chi trả cho khách hàng gửi tiền, chi phí cho hoạt động của ngân hàng, bù đắp thiếu hụt trong thanh toán bù trừ và thực hiện dự trữ bắt buộc theo quy định của Ngân hàng trung ƣơng. Trong tƣơng lai, khoản mục này có xu hƣớng giảm do sự phát triển của hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt và trình độ quản lý của ngân hàng. Chứng khoán đầu tư: gồm có các công cụ của thị trƣờng tiền tệ và các công cụ của thị trƣờng vốn, cụ thể: Các công cụ của thị trƣờng tiền tệ: Những công cụ này có đặc điểm chung: lợi tức thấp, ngày đáo hạn dƣới 1 năm, mức độ rủi ro thấp. Bao gồm: Trái phiếu ngắn hạn của các công ty, xí nghiệp; Trái phiếu đô thị thời hạn dƣới 1 năm; Các hối phiếu, kỳ phiếu thƣơng mại đã đƣợc một ngân hàng xác nhận hoặc đã qua ít 13
  15. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam nhất hai lần chuyển nhƣợng; Tín phiếu kho bạc; Tín phiếu Ngân hàng trung ƣơng; Chứng chỉ tiền gửi có thời hạn dƣới 1 năm. Các công cụ của thị trƣờng vốn: Những công cụ này có đặc điểm chung là lợi tức cao, thời gian đáo hạn trên 1 năm, nhiều rủi ro: Trái phiếu Chính phủ có thời hạn trên 1 năm; Trái phiếu đô thị thời hạn trên 1 năm; Kỳ phiếu ngân hàng có thời hạn trên 1 năm; Trái phiếu dài hạn của các công ty, xí nghiệp,..; Công trái. Khoản mục tín dụng: Đây là khoản mục rất quan trọng vì nó thu hút khoảng 60-75% tổng tài sản có của Ngân hàng, mang lại 2/3 tổng thu nhập cho ngân hàng và là khoản mục chứa đựng rất nhiều rủi ro. Danh mục tín dụng của ngân hàng đƣợc cấu thành bởi các loại hình tín dụng sau: cho vay trực tiếp, cho vay gián tiếp, cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng…Giá trị các danh mục của khoản mục tín dụng cao hay thấp tùy thuộc vào các yếu tố sau: - Đặc điểm của khu vực thị trƣờng nơi ngân hàng đang hoạt động (khu dân cƣ, khu công nghiệp). - Quy mô của ngân hàng, đặc biệt là quy mô vốn tự có. Cụ thể: Đối với ngân hàng có quy mô lớn, vốn nhiều chủ yếu cho vay các doanh nghiệp lớn, thông thƣờng là khoản vay trung – dài hạn. Đối với những ngân hàng nhỏ, vốn ít chủ yếu cho vay các tầng lớp dân cƣ hoặc doanh nghiệp vừa và nhỏ nhƣ cho vay tiêu dùng, cho vay bổ sung vốn lƣu động. - Kinh nghiệm và trình độ quản lý: các ngân hàng có kinh nghiệm và hiểu biết sâu về loại hình tín dụng nào thì sẽ tập trung cho vay loại hình tín dụng đó để tăng lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro. - Lợi nhuận mong đợi của một khoản tín dụng: Ngân hàng sẽ tập trung cho vay đối với những khoản tín dụng mang lại lợi nhuận lớn sau khi đã tính toán chi phí và những khoản thiệt hại do rủi ro gây ra. Ngoài ra còn có danh mục tài sản có khác, gồm: tài sản cố định, các khoản phải thu,… 14
  16. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam 2.3. Quản trị tài sản có trong kinh doanh ngân hàng 2.3.1. Khái niệm quản trị tài sản có Quản trị tài sản có là việc quản lý các danh mục sử dụng vốn của ngân hàng nhằm tạo một cơ cấu tài sản có thích hợp bao gồm: ngân quỹ, tín dụng, đầu tƣ và các tài sản khác đảm bảo ngân hàng hoạt động kinh doanh an toàn và có lãi. 2.3.2. Các nguyên tắc quản trị tài sản có Thứ nhất, các ngân hàng cần đa dạng hóa các khoản mục tài sản có để phân tán rủi ro. Thứ hai, cấu trúc các khoản mục tài sản có phải giải quyết tốt nhất mối quan hệ giữa khả năng thanh khoản và khả năng sinh lời trong một khoản mục tài sản có. Thứ ba, ngân hàng phải đảm bảo đƣợc sự chuyển hóa một cách linh hoạt về mặt giá trị giữa các danh mục của tài sản có nhằm giúp cho ngân hàng luôn có đƣợc một danh mục tài sản có phù hợp với những biến động của môi trƣờng kinh doanh. 2.3.3. Các phương pháp quản trị tài sản có 2.3.3.1. Phân chia tài sản có để quản lý Tùy theo đặc điểm, mục tiêu của mình, các ngân hàng có thể phân chia tài sản có theo nhiều cách để quản lý, bao gồm:  Căn cứ vào thứ tự ưu tiên của các khoản mục tài sản có: Dự trữ sơ cấp: Các khoản dự trữ này đƣợc sử dụng để dự trữ theo quy định của Ngân hàng Trung ƣơng và đáp ứng nhu cầu bất thƣờng về tiền mặt cho khách hàng hoặc để thực hiện các khoản thanh toán cho ngân hàng khác trong việc thanh toán giữa các ngân hàng. Gồm tiền mặt, tiền gửi (bao gồm tiền gửi ngân hàng trung ƣơng và tiền gửi vƣợt mức tối thiểu để duy trì tài khoản tại các ngân hàng khác). Đây là tài sản có không sinh lời nên các ngân hàng chỉ dự trữ vừa đủ. Dự trữ thứ cấp: bao gồm các loại chứng khoán an toàn (phải chắc chắn đƣợc thanh toán khi đến hạn); thời gian đáo hạn ngắn (dƣới 1 năm); có tính thanh 15
  17. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam khoản cao mà ngân hàng đang đầu tƣ nhƣ: trái phiếu kho bạc, hối phiếu chấp nhận thanh toán của ngân hàng... Dự trữ thứ cấp đƣợc dùng để hổ trợ cho dự trữ sơ cấp về các nhu cầu rút tiền, thanh toán giữa các ngân hàng và vay mƣợn của khách hàng đã đƣợc dự kiến trƣớc. Khoản mục tín dụng: Sau khi đáp ứng các yêu cầu về dự trữ, ngân hàng có quyền tự do cho khách hàng vay. Khoản mục tín dụng bao gồm các khoản cho vay, chiết khấu các công cụ chuyển nhƣợng và giấy tờ có giá, cho thuê tài chính, bảo lãnh, bao thanh toán,… Khoản mục đầu tƣ: Sau khi các nhu cầu hợp lệ về tín dụng của ngân hàng đã đƣợc đáp ứng, các quỹ còn lại có thể dồn vào khoản mục đầu tƣ. Đây là những khoản đầu tƣ vì lợi tức gồm các trái phiếu của công ty, xí nghiệp có thời hạn dài, lợi tức cao. Trong nghiệp vụ tín dụng và đầu tƣ dài hạn ngân hàng phải thận trọng và phải tính đến nguồn vốn đáp ứng. Nếu nhƣ tỉ trọng các nguồn vốn dài hạn thấp trong lúc đó lại cấp tín dụng và đầu tƣ tín dụng với tỉ trọng cao thì sẽ gia tăng mức độ rủi ro. Vì vậy cần phải tính tỉ lệ hợp lý giữa cho vay và đầu tƣ dài hạn trong mối tƣơng quan với thời hạn của tài sản nợ. Tài sản cố định: Đây là ƣu tiên thứ 5 trong khoản mục tài sản có của ngân hàng. Khác với các xí nghiệp công nghiệp, tài sản cố định của các ngân hàng thƣơng mại thƣờng chiếm một tỷ trọng rất nhỏ (khoảng 10%) trong tổng tài sản có. Tài sản cố định của ngân hàng thƣơng mại gồm: trụ sở giao dịch, hệ thống thông tin và các trang thiết bị khác.  Căn cứ vào đặc điểm và tính chất của nguồn hình thành tài sản có: Dựa vào những đặc điểm và tính chất của nguồn hình thành tài sản, ngân hàng có thể xây dựng nên khoản mục của tài sản có thích hợp. Đối với tiền gửi không kỳ hạn: Đây là loại tiền gửi không ổn định, lãi suất thấp nên ngân hàng sử dụng hầu hết cho dự trữ sơ cấp, một phần còn lại dùng cho vay ngắn hạn. 16
  18. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam Đối với nguồn vốn huy động có kỳ hạn: Đây là loại tiền gửi ổn định, rủi ro thấp, nhu cầu dự trữ cho loại tiền gửi này tƣơng đối thấp nên phần lớn nguồn này đƣợc dùng cho vay trung dài hạn. Đối với vốn điều lệ và các quỹ: Đây là vốn chủ sở hữu của ngân hàng, tính ổn định lớn nên nhu cầu dự trữ cho nguồn vốn này là không cần thiết, thƣờng đƣợc sử dụng để mua sắm tài sản cố định, góp vốn, liên doanh,… 2.3.3.2. Quản trị dự trữ Dự trữ là một bộ phận tài sản của ngân hàng, đƣợc duy trì song song với tài sản sinh lời nhằm đảm bảo khả năng chi trả thƣờng xuyên của ngân hàng. Để làm đƣợc điều đó, tài sản có luôn luôn phải lớn hơn tài sản nợ. Nếu xét khả năng chi trả trong ngắn hạn, tài sản có ngắn hạn phải luôn luôn lớn hơn tài sản nợ ngắn hạn. Các hình thức dự trữ của ngân hàng: - Căn cứ vào yêu cầu dự trữ: gồm dự trữ pháp định và dự trữ thặng dƣ. Dự trữ pháp định là khoản dự trữ mà ngân hàng trung ƣơng buộc các tổ chức tín dụng hoạt động tại Việt Nam phải duy trì trên tài khoản tiền gửi thanh toán tại ngân hàng trung ƣơng. Dự trữ bắt buộc đƣợc duy trì để bảo vệ quyền lợi của ngƣời gửi tiền vào ngân hàng, để đảm bảo cho ngân hàng trung ƣơng có thể điều chỉnh đƣợc khả năng tạo tiền của ngân hàng thƣơng mại nhằm thực hiện chính sách tiền tệ của mình. Dự trữ thặng dƣ là khoản dự trữ bao gồm khối lƣợng quỹ vƣợt quá nhu cầu dự trữ pháp định và bất cứ số vốn bổ sung nào mà các ngân hàng thƣơng mại xem là cần thiết để cung ứng thêm nguồn thanh khoản cho các tài sản nợ. - Căn cứ vào hình thái tồn tại: gồm tiền mặt, tiền gửi ngân hàng khác và các chứng khoán có tính thanh khoản cao. 2.3.3.3. Xây dựng một chính sách tín dụng hiệu quả Chính sách tín dụng là hệ thống các quan điểm, chủ trƣơng, định hƣớng quy định chỉ đạo hoạt động tín dụng và đầu tƣ của ngân hàng, do Hội đồng quản 17
  19. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam trị đƣa ra phù hợp với chiến lƣợc phát triển của ngân hàng và những quy định pháp lý hiện hành.  Mục đích của chính sách tín dụng: Cung cấp đƣờng lối cụ thể của ngân hàng cho nhân viên tín dụng và các nhà quản trị khi đƣa ra quyết định cho vay đối với khách hàng. Hỗ trợ cho ngân hàng hƣớng tới một danh mục cho vay có thể kết hợp nhiều mục tiêu khác nhau (tăng lợi nhuận; phòng chống, kiểm soát rủi ro; thỏa mãn các yêu cầu về mặt pháp lý; phù hợp với thế mạnh của ngân hàng).  Để xây dựng một chính sách tín dụng, cần: Xác định quy mô tín dụng: Xác định tỷ trọng của khoản mục tín dụng trong danh mục tài sản có. Xác định các thành phần của một khoản tín dụng: hạn mức tín dụng, thời hạn cho vay, thời gian ƣu đãi tín dụng, thời gian trả nợ, kỳ hạn trả nợ,.. Xác định xem những giấy tờ, hồ sơ pháp lý nào của khách hàng đòi hỏi phải đi kèm với đơn xin vay và cần bảo quản tại ngân hàng. Tuân theo những nguyên tắc tiếp nhận, đánh giá và quản lý tài sản thế chấp, cầm cố. Xây dựng những tiêu chuẩn chất lƣợng tối thiểu áp dụng với tất cả các khoản cho vay; trình tự, thủ tục giải quyết một hồ sơ vay vốn của ngân hàng. Xác định rõ khách hàng chiến lƣợc và ngành hàng chiến lƣợc của ngân hàng. Chính sách ƣu đãi khách hàng: Ƣu đãi về lãi suất cho vay, về hạn mức tín dụng, về tài sản đảm bảo, phƣơng thức cho vay và thời hạn vay,… Chính sách cạnh tranh, marketing: Ngân hàng quảng bá chính sách tín dụng và điều kiện vay vốn nhằm giúp khách hàng vay hiểu và thực hiện đúng, giám sát việc triển khai thực hiện của cán bộ tín dụng, thông tin ngƣợc lại cho ngân hàng bằng các đề xuất, kiến nghị cần sửa chữa và hoàn thiện chính sách tín dụng của ngân hàng. 18
  20. Hoạt động quản trị Tài sản nợ - Tài sản có nhằm hạn chế rủi ro lãi suất của các NHTM Việt Nam Xác định chính sách lãi suất cho vay. Chính sách quản lý rủi ro tín dụng: Phải đảm bảo các nguyên tắc: Phân tán rủi ro; Quy trình xét duyệt cấp tín dụng phải qua nhiều cấp, nhiều ngƣời hoặc tập thể; Kiểm tra, giám sát thƣờng xuyên. Việc phân tích tín dụng ở các ngân hàng có thể thực hiện khác nhau nhƣng mục đích chung đều là xác định khả năng, thành ý của khách hàng trong hoàn trả tiền vay, lãi vay theo những điều khoản của hợp đồng tín dụng đã đƣợc ký kết. 2.3.3.4. Xây dựng chính sách đầu tư hiệu quả Để xây dựng một chính sách đầu tƣ hiệu quả, các ngân hàng dựa vào: Các nhân tố ảnh hƣởng đến chính sách đầu tƣ của ngân hàng nhƣ: tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng khi đầu tƣ chứng khoán, tỷ lệ thu nhập sau thuế so với tỷ lệ thu nhập trƣớc thuế, các nhân tố rủi ro về lãi suất, rủi ro về tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro thu hồi trƣớc hạn của ngƣời phát hành chứng khoán, rủi ro lạm phát, rủi ro về kỳ hạn nắm giữ chứng khoán. Chính sách đầu tƣ của ngân hàng: Ngân hàng cần có một chính sách đầu tƣ hữu hiệu, đƣợc đa số cổ đông thông qua và ban hành dƣới dạng văn bản, bao gồm các nội dung chủ yếu: nêu rõ mục tiêu hoạt động đầu tƣ của ngân hàng, xác định cơ cấu danh mục chứng khoán, xác định tỷ trọng của khoản mục đầu tƣ chứng khoán trong tổng tài sản có của ngân hàng, xác định rõ khả năng cầm cố chứng khoán, chiết khấu hoặc tái chiết khấu khi nhu cầu vốn phát sinh,… Chiến lƣợc về kỳ hạn đầu tƣ: Ngân hàng phải phân phối các loại chứng khoán với cấu trúc về mặt thời hạn sao cho có lợi nhất. III. QUẢN TRỊ TÀI SẢN NỢ - TÀI SẢN CÓ NHẰM HẠN CHẾ RỦI RO LÃI SUẤT TRONG KINH DOANH NGÂN HÀNG 1. Khái quát về hoạt động quản trị tài sản nợ - tài sản có Ngân hàng là một tổ chức rất phức tạp, bao gồm nhiều phòng ban cung cấp các loại dịch vụ tiền tệ đa dạng. Một ngân hàng đƣợc quản lý tốt, mọi quyết định 19
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2