Câu 5:phân tích đ nh nghĩa V t ch t c a lênin và ý nghĩa ph ng pháp lu n c a nó ?ị ậ ấ ủ ươ ậ ủ
1.ph m trù v t ch t là m t trong nh ng ph m trù c b n, n n t ng c a ch nghĩaạ ậ ấ ộ ữ ạ ơ ả ề ả ủ ủ
duy v t,nó ch a đ ng bên trong n i dung th gi i khách quan và ph ng phápậ ứ ự ộ ế ớ ươ
lu n ,v a mang tính khái quát v a mang tính sâu s c.ậ ừ ừ ắ
2.ph m trù v t ch t đ c hi u r t khác nhau,ph thu c vào s phát tri n c a ho tạ ậ ấ ượ ể ấ ụ ộ ự ể ủ ạ
đ ng th c ti n và nh n th c c a m i con ng i trong t ng giai đo n phát tri n c aộ ự ễ ậ ứ ủ ỗ ườ ừ ạ ể ủ
l ch s ;trong các h c thuy t duy v t tr c Mác,v t ch t đ c coi là th c th ,mangị ử ọ ế ậ ướ ậ ấ ượ ự ể
tính b t bi n c a m i s v t,hi n t ng; các nhà tri t h c đã đ ng nh t v t ch t v iấ ế ủ ỗ ự ậ ệ ượ ế ọ ồ ấ ậ ấ ớ
ng ng v t c th , coi đó là c s đ u tiên c a m i t n t i.Đây chính là nguyên nhânữ ậ ụ ể ơ ở ầ ủ ọ ồ ạ
đ ch nghĩa duy tâm l i d ng ch ng l i ch nghĩa duy v t.ể ủ ợ ụ ố ạ ủ ậ
Theo Lênin “V t ch t là ph m trù tri t h c dùng đ ch th c t i khách quan đ cậ ấ ạ ế ọ ể ỉ ự ạ ượ
đem l i cho con ng i trong c m giác, đ c c m giác c a chúng ta khép l i, ch pạ ườ ả ượ ả ủ ạ ụ
l i, ph n ánh và t n t i không l thu c vào c m giác”ạ ả ồ ạ ệ ộ ả
V t ch t theo đ nh nghĩa c a Lênin là ph m trù tri t h c ,nó khác v i các kháiậ ấ ị ủ ạ ế ọ ớ
ni m c a khoa h c t nhiên v các đ i t ng và s v t c th ; ph m trù v t ch t làệ ủ ọ ự ề ố ượ ự ậ ụ ể ạ ậ ấ
p m trù r ng nh t trong h th ng các ph m trù, nên không th đ nh nghĩa nh nh ngạ ộ ấ ệ ố ạ ể ị ư ữ
khái ni m đ n thu n, quy v m t khái ni m r ng h n và ch ra nh ng đ c đi mệ ơ ầ ề ộ ệ ộ ơ ỉ ữ ặ ể
khác bi t.ệ
Thu c tính duy nh t c a v t ch t là th c t i khách quan đ c đem l i cho conộ ấ ủ ậ ấ ự ạ ượ ạ
ng i trong c m giác, đó là t t c nh ng gì t n t i bên ngoài và đ c l p v i ý th c,ườ ả ấ ả ữ ồ ạ ộ ậ ớ ứ
v i c m giác và đem l i cho chúng ta trong c m giác; thu c tính này th hi n l pớ ả ạ ả ộ ể ệ ậ
trình c a ch nghĩa duy v t,v t ch t có tr c, ý th c có sau,v t ch t là ngu n g củ ủ ậ ậ ấ ướ ứ ậ ấ ồ ố
khách quan c a ý th c,ý th c ch là ph n ánh th c t i khách quan và con ng i cóủ ứ ứ ỉ ả ự ạ ườ
th nh n đ c th gi i v t ch t.ể ậ ượ ế ớ ậ ấ
Đ nh nghĩa c a Lênin v v t ch t đã bao quát c 2 m t v n đ c b n c aị ủ ề ậ ấ ả ặ ấ ề ơ ả ủ
tri t h c trên l p tr ng c a ch nghĩa duy v t bi n ch ng ,nó kh c ph c đ c tínhế ọ ậ ườ ủ ủ ậ ệ ứ ắ ụ ượ
siêu hình, tr c quan trong các quan ni m v v t ch t c a tri t h c tr c Mác.ự ệ ề ậ ấ ủ ế ọ ướ
3.tính th ng nh t v t ch t c a th gi i :các nhà tri t h c c a ch nghĩa duy v tố ấ ậ ấ ủ ế ớ ế ọ ủ ủ ậ
bi n ch ng cho r ng ”b n ch t c a th gi i là v t ch t,th gi i th ng nh t tínhệ ứ ằ ả ấ ủ ế ớ ậ ấ ế ớ ố ấ ở
v t ch t”;đi u này th hiên nh ng đi m c b n sau: ậ ấ ề ể ở ữ ể ơ ả
-ch có m t th gi i duy nh t và th ng nh t là th gi i v t ch t ;th gi i v tỉ ộ ế ớ ấ ố ấ ế ớ ậ ấ ế ớ ậ
ch t t n t i khách quan,có tr c và đ c l p v i ý th c con ng i.ấ ồ ạ ướ ộ ậ ớ ứ ườ
-m i b ph n c a th gi i v t ch t đ u có m i liên h m t thi t và th ng nh tọ ộ ậ ủ ế ớ ậ ấ ề ố ệ ậ ế ố ấ
nhau,bi u hi n ch chúng đ u là nh ng d ng c th c a v t ch t, là nh ng k tể ệ ở ỗ ề ữ ạ ụ ể ủ ậ ấ ữ ế
c u v t ch t,có ngu n g c t v t ch t và cùng ch u s tác đ ng, chi ph i c a cácấ ậ ấ ồ ố ừ ậ ấ ị ự ộ ố ủ
quy lu t khách quan,ph bi n c a th gi i v t ch t.ậ ổ ế ủ ế ớ ậ ấ
-th gi i v t ch t t n t i vĩnh vi n, vô h n và vô t n, không t sinh ra và cũngế ớ ậ ấ ồ ạ ễ ạ ậ ự
không t m t đi, mà chính là s chuy n hóa cho nhau, là ngu n g c,nguyên nhân vàự ấ ự ể ồ ố
k t qu c a nhau.ế ả ủ
4. V t ch t t n t i tronh s v n đ ng:ậ ấ ồ ạ ự ậ ộ
V n đ ng bao hàm toàn b nh ng s bi n đ i nói chung, là ph ng th c t nậ ộ ộ ữ ự ế ổ ươ ứ ồ
t i c a v t ch t, là thu c tính v n có và không th tách r i c a v t ch t;đi u nàyạ ủ ậ ấ ộ ố ể ờ ủ ậ ấ ề
1
cũng có nghĩa là v t ch t t n t i b ng cách v n đ ng và thông qua v n đ ng mà bi uậ ấ ồ ạ ằ ậ ộ ậ ộ ể
hi n s t n t i c a mình, không th có v t ch t mà không v n đ ng và ng c l i.ệ ự ồ ạ ủ ể ậ ấ ậ ộ ượ ạ
Theo quan đi m duy v t bi n ch ng ,v n đ ng c a v t ch t là s t thân v nể ậ ệ ứ ậ ộ ủ ậ ấ ự ự ậ
đ ng,là s tác đ ng qua l i giũa các y u t , các m t,các quá trình đang t n t i bênộ ự ộ ạ ế ố ặ ồ ạ
trong s v t hi n t ng ; quan ni m này hoàn toàn đ i l p v i quan đi m duy tâm vàự ậ ệ ượ ệ ố ậ ớ ể
siêu hình v v n đ ng ,cho r ng v n đ ng có ngu n g c và ch u s tác đ ng t bênề ậ ộ ằ ậ ộ ồ ố ị ự ộ ừ
ngoài ch không ph i xu t phát t bên trong c a s v t hi n t ng.ứ ả ấ ừ ủ ự ậ ệ ượ
D a vào nh ng thành t u c a khoa h c t nhiên và tri t h c,Anghen đã phânự ữ ự ủ ọ ự ế ọ
lo i các hình th c v n đ ng c b n c a v t ch t,bao g m: v n đ ng c gi i(s diạ ứ ậ ộ ơ ả ủ ậ ấ ồ ậ ộ ơ ớ ự
chuy n v trí c a các v t th ),v n đ ng v t lí (s v n đ ng c a các h t c b n),v nể ị ủ ậ ể ậ ộ ậ ự ậ ộ ủ ạ ơ ả ậ
đ ng hóa h c(các quá trình phân gi i,hóa h p các ch t),v n đ ng sinh h c(s traoộ ọ ả ợ ấ ậ ộ ọ ự
đ i ch t gi a c th s ng v i môi tr ng),v n đ ng xã h i(là quá trình bi n đ i,ổ ấ ữ ơ ể ố ớ ườ ậ ộ ộ ế ổ
thay th các hình thái kinh t -xã h i)ế ế ộ
M i d ng v t ch t c th bao gi cũng đ c đ c tr ng b i m t hình th c v nỗ ạ ậ ấ ụ ể ờ ượ ặ ư ở ộ ứ ậ
đ ng c b n xác đ nh ; d ng v n đ ng sau cao h n d ng v n đ ng tr c.Tuy có sộ ơ ả ị ạ ậ ộ ơ ạ ậ ộ ướ ự
khác nhau v ch t, nh ng gi a các hình th c v n đ ng có liên h , tác đ ng, chuy nề ấ ư ữ ứ ậ ộ ệ ộ ể
hóa qua l i, và đây cũng là s th hi n s phát tri n c a th gi i v t ch t t hìnhạ ự ể ệ ự ể ủ ế ớ ậ ấ ừ
th c th p đ n hình th c cao.ứ ấ ế ứ
Đ ng im là tr ng thái v n đ ng trong cân b ng,ch mang tính t ng đ i;n uứ ạ ậ ộ ằ ỉ ươ ố ế
không có đ ng im t ng đ i thì không có s phân hóa th gi i v t ch t thành các sứ ươ ố ự ế ớ ậ ấ ự
v t hi n t ng phong phú đa d ng.ậ ệ ượ ạ
5.V t ch t t n t i g n li n v i khong gian và th i gian:ậ ấ ồ ạ ắ ề ớ ờ
Không gian và th i gian là nh ng hình th c t n t i c a v t ch t,là nh ng thu cờ ữ ứ ồ ạ ủ ậ ấ ữ ộ
tính chung v n có c a các d ng v t ch t c th ;không gian bi u hi n nh ng thu cố ủ ạ ậ ấ ụ ể ể ệ ữ ộ
tính nh cùng t n t i và tách bi t(v trí), có k t c u và qu ng tính (đ dài ng n, caoư ồ ạ ệ ị ế ấ ả ộ ắ
th p);th i gian bao g m nh ng thu c tính nh đ lâu c a s bi n đ i , trình t xu tấ ờ ồ ữ ộ ư ộ ủ ự ế ổ ự ấ
hi n và m t đi c a s v t hi n t ng, các tr ng thái khác nhau c a th gi i v t ch t.ệ ấ ủ ự ậ ệ ượ ạ ủ ế ớ ậ ấ
V t ch t v n đ ng không th đâu ngoài không gian và th i gian ; s th ngậ ấ ậ ộ ể ở ờ ự ố
nh t nh t không gian và th i gian v i v n đ ng c a v t ch t hoàn toàn đ i l p v iấ ấ ở ờ ớ ậ ộ ủ ậ ấ ố ậ ớ
quang đi m siêu hình khi tách không giang, th i gian v i s v n đ ng c a v t ch t.ể ờ ớ ự ậ ộ ủ ậ ấ
Tuy đ u là hình th c t n t i c a v t ch t, nh ng gi a không gian và th i gian cóề ứ ồ ạ ủ ậ ấ ư ữ ờ
s khác nhau c b n, đó là không gian có 3 chi u:chi u dài,chi u r ng và chi u cao;ự ơ ả ề ề ề ộ ề
còn th i gian ch có m t chi u đi t quá kh đ n t ng lai.ờ ỉ ộ ề ừ ứ ế ươ
6.Ý nghĩa và ph ng pháp lu n: ươ ậ
Đ nh nghĩa cũa Lênin v v t ch t góp ph n đ u tranh ch ng l i các quang đi mị ề ậ ấ ầ ấ ố ạ ể
duy tâm v v t ch t, c duy tâm ch nghĩa và duy tâm khách quan; đ u tranh ch ngề ậ ấ ả ủ ấ ố
xuyên t c h c thuy t Mác, b o v s trong sáng c a ch nghĩa duy v t bi n ch ng.ạ ọ ế ả ệ ự ủ ủ ậ ệ ứ
Đ nh nghĩa c a lênin v v t ch t không ch là s khái quát các thành t u c aị ủ ề ậ ấ ỉ ự ự ủ
khoa h c t nhiên, mà còn có vai trò đ nh h ng cho s phát tri n c a nh n th cọ ự ị ướ ự ể ủ ậ ứ
khoa h c ,giúpcho nh n th c khoa h c tránh đ c các cu c kh ng ho ng, d n d tọ ậ ứ ọ ượ ộ ủ ả ẫ ắ
khoa h c ti p t c phát tri n đi lên.ọ ế ụ ể
2
Đ nh nghĩa c a lênin v v t ch t giúp ta gi i quy t đúng đ n v n đ c b nị ủ ề ậ ấ ả ế ắ ấ ề ơ ả
c a tri t h c;khái ni m v t ch t c a lênin bao quát c d ng v t ch t trong xãủ ế ọ ệ ậ ấ ủ ả ạ ậ ấ
h i,t o c s lí lu n đ kh c ph cquan đi m duy tâm trong đ i s ng xã h i c a conộ ạ ơ ở ậ ể ắ ụ ể ờ ố ộ ủ
ng i.ườ
Th y đ c m i quan h h u c qua các quy lu t v n đ ng c a các v tấ ượ ố ệ ữ ơ ậ ậ ộ ủ ậ
ch t,giúp chúng ta tránh đ c khuynh h ng sai l m khi nh n đ nh,đánh giá m t sấ ượ ướ ầ ậ ị ộ ự
v t hi n t ng mang tính c ng nh c,không th y đ c s v n đ ng và phát tri n c aậ ệ ượ ứ ắ ấ ượ ự ậ ộ ể ủ
chúng,không th y đ c m i liên h v i nh ng s v t hi n t ng khác,nói chungấ ượ ố ệ ớ ữ ự ậ ệ ượ
c n có quan đi m toàn di n,l ch s và c th trong gi i quy t công vi c c th .ầ ể ệ ị ử ụ ể ả ế ệ ụ ể
Câu 6:phát bi u đ nh nghĩa V t ch t c a lênin. Phân tích s gi ng nhau và khác nhauể ị ậ ấ ủ ự ố
gi a pham trù v t ch t v i nh ng t n t i v t ch t c th ?ữ ậ ấ ớ ữ ồ ạ ậ ấ ụ ể
1.ph m trù v t ch t là m t trong nh ng ph m trù c b n, n n t ng c a chạ ậ ấ ộ ữ ạ ơ ả ề ả ủ ủ
nghĩa duy v t,nó ch a đ ng bên trong n i dung th gi i khách quan và ph ng phápậ ứ ự ộ ế ớ ươ
lu n, v a mang tính khái quát v a mang tính sâu s c.ậ ừ ừ ắ
2.ph m trù v t ch t đ c hi u r t khác nhau, ph thu c vào s phát tri n c aạ ậ ấ ượ ể ấ ụ ộ ự ể ủ
ho t đ ng th c ti n và nh n th c c a con ng i trong t ng giai đo n phát tri n c aạ ộ ự ể ậ ứ ủ ườ ừ ạ ể ủ
l ch s ,trong các h c thuy t duy v t tr c Mác,v t ch t đ c coi là th c th .ị ử ọ ế ậ ướ ậ ấ ượ ự ể
GI NG CÂU 5 T PH N 1 Đ N PH N 5 NHỐ Ừ Ầ Ế Ầ Ỏ
6.gi a ph m trù v t ch t và nh ng t n t i v t ch t c th có nh ng đi m gi ngữ ạ ậ ấ ữ ồ ạ ậ ấ ụ ể ữ ể ố
nhau và khác nhau c b n nh sau:ơ ả ư
V t ch t là ph m trù tri t h c ,có tính khái quát cao;còn nh ng v t ch t c th làậ ấ ạ ế ọ ữ ậ ấ ụ ể
nh ng khái ni m thu c các ngành khoa h c dùng đ ch nh ng hình th c t n t i cữ ệ ộ ọ ề ỉ ữ ứ ồ ạ ụ
th c a v t ch t.ể ủ ậ ấ
Đ i v i v t ch t con ng i không th s mó đ c,trong khi đó nh ng d ng t nố ớ ậ ấ ườ ể ờ ượ ữ ạ ồ
t i c th c a v t ch t thì con ng i có th c m nh n qua các giác quan c a mìnhạ ụ ể ủ ậ ấ ườ ể ả ậ ủ
CÂU 7:phân tích ngu n g c và b n ch t c a ý th c? ý nghĩa c a v n đ đó trongồ ố ả ấ ủ ứ ủ ấ ề
vi c nâng cao vai trò c a ý th c trong ho t đ ng th c ti n?ệ ủ ứ ạ ộ ự ể
1.khái ni m: ý th c là ph m trù tri t h c dùng đ ch s ph n ánh th gi i kháchệ ứ ạ ế ọ ể ỉ ự ả ế ớ
quan vaò b não con ng i, là hình nh ch quan c a th gi i khách quan.ộ ườ ả ủ ủ ế ớ
có 2.ngu n g c c a ý th c:ồ ố ủ ứ
a. ngu n g c t nhiên:ồ ố ự
D a trên nh ng thành t u khoa h c, ch nghĩa duy v t bi n ch ng kh ng đ nh ýự ữ ự ọ ủ ậ ệ ứ ẳ ị
th c là m t thu c tính c a v t ch t,nh ng không ph i c a m i d ng v t ch t mà chứ ộ ộ ủ ậ ấ ư ả ủ ọ ạ ậ ấ ỉ
là m t d ng v t ch t s ng có t ch c cao là b óc c a con ng i,ý th c là ch c năngộ ạ ậ ấ ố ổ ứ ộ ủ ườ ứ ứ
b óc ng i, ho t đ ng ph thu c vào b óc ng i, n u b óc ng i b t n th ngộ ườ ạ ộ ụ ộ ộ ườ ế ộ ườ ị ổ ươ
thì ho t đ ng c a ý th c s không bình th ng và b h n lo nạ ộ ủ ứ ẽ ườ ị ỗ ạ
B óc ng i hi n đ i là s n ph m c a quá trình ti n hóa lâu dài t v n bi nộ ườ ệ ạ ả ẩ ủ ế ừ ượ ế
thành ng i, là m t t ch c s ng đ c bi t v i hàng t t bào,các t bào này có liênườ ộ ổ ứ ố ặ ệ ớ ỉ ế ế
quan nhau và v i các giác quan khác t o thành vô s nh ng quan h thu nh n, đi uớ ạ ố ữ ệ ậ ề
3
khi n ho t đ ng c th con ng i trong m i quan h v i th gi i bên ngoài qua cácể ạ ộ ơ ể ườ ố ệ ớ ế ớ
ph n x không đi u ki n và các ph n x có đi u ki n.ả ạ ề ệ ả ạ ề ệ
Tuy nhiên, n u ch có b óc ng i mà không có s tác đ ng c a th gi i bênế ỉ ộ ườ ự ộ ủ ế ớ
ngoài thì cũng không có ý th c,ph n ánh là thu c t chung c a m i đ i t ng c aứ ả ộ ế ủ ọ ố ượ ủ
v t ch t,là s tái t o nh ng đ c đi m c a h th ng v t ch t khác trong quá trình tácậ ấ ự ạ ữ ặ ể ủ ệ ố ậ ấ
đ ng qua l i gi a chúng.ộ ạ ữ
Trong quá trình phát tri n lâu dài c a th gi i v t ch t cho th y n u th gi iể ủ ế ớ ậ ấ ấ ế ế ớ
v t ch t có t ch c càng ph c t p thì năng l c ph n ánh càng cao; trong gi i t nhiênậ ấ ổ ứ ứ ạ ự ả ớ ự
vô sinh ch ph n ánh v t lí, hóa h c ,mang tính th đ ng, ch a có s l a ch n; trongỉ ả ậ ọ ụ ộ ư ự ự ọ
gi i t nhiên h u sinh ph n ánh phát tri n lên m t trình đ cao h n đó là ph n ánhớ ự ữ ả ể ộ ộ ơ ả
sinh h c, đã b t đ u có s l a ch n, mang tính đ nh h ng, đ c th hi n thông quaọ ắ ầ ự ự ọ ị ướ ượ ể ệ
các hình th c nh s kích thích th c v t, s ph n x đ ng v t.ứ ư ự ở ự ậ ự ả ạ ở ộ ậ
Là hình th c cao nh t c a s ph n ánh th gi i hi n th c, ý chí ch n y sinh giaiứ ấ ủ ự ả ế ớ ệ ự ỉ ả ở
đo n cao nh t c a th gi i v t ch t, cùng v i s xu t hi n c a con ng i, ý th c làạ ấ ủ ế ớ ậ ấ ớ ự ấ ệ ủ ườ ứ
ý th c c a con ng i, n m trong con ng i, không th tách r i con ng i.Tóm l iứ ủ ườ ằ ườ ể ờ ườ ạ
b óc ng i cùng v i th gi i bên ngoài tác đ ng lên b óc chính là ngu n g c tộ ườ ớ ế ớ ộ ộ ồ ố ự
nhiên c a ý th c.ủ ứ
b.ngu n g c xã h i:ồ ố ộ
Nh ng ti n đ và đi u ki n t nhiên là r t quan tr ng, không th thi u đ c,ữ ề ề ề ệ ự ấ ọ ể ế ượ
song đi u ki n quy t đ nh cho s ra đ i c a ý th c là nh ng ti n đ và ngu n g c xãề ệ ế ị ự ờ ủ ứ ữ ề ề ồ ố
h i; ý th c ra đ i cùng v i quá trình hình thành b óc ng i nh lao đ ng, ngôn ngộ ứ ờ ớ ộ ườ ờ ộ ữ
và nh ng quan h xã h i.ữ ệ ộ
Nh lao đ ng con ng i tác đ ng vào th gi i khách quan, b t chúng ph i b c lờ ộ ườ ộ ế ớ ắ ả ộ ộ
nh ng thu c tính, nh ng k t c u, nh ng quy lu t v n đ ng c a mình thành nh ngữ ộ ữ ế ấ ữ ậ ậ ộ ủ ữ
hi n t ng c th tác đ ng vào b óc ng i, đây chính là ho t đ ng c i ta th gi iệ ượ ụ ể ộ ộ ườ ạ ộ ả ọ ế ớ
khách quan c a con ng i.ủ ườ
Trong quá trình lao đ ng, con ng i xu t hi n nhu c u trao đ i kinh nghi m, traoộ ườ ấ ệ ầ ổ ệ
đ i t t ng cho nhau, t đó ra đ i ngôn ng , do v y ngôn ng là do nhu c u laoổ ư ưở ừ ờ ữ ậ ữ ầ
đ ng và nh lao đ ng mà hình thành, ng vào h th ng nh ng tín hi u v t ch t c aộ ờ ộ ờ ệ ố ữ ệ ậ ấ ủ
ngôn ng mà ý th c t n t i và đ c th hi n, con ng i có th khái quát hóa, tr uữ ứ ồ ạ ượ ể ệ ườ ể ừ
t ng hóa hi n th c khách quan và tác đ ng vào hi n th c khách quan đ ph c vượ ệ ự ộ ệ ự ể ụ ụ
nhu c u c a con ng i.ầ ủ ườ
Nh v y ngu n g c tr c ti p và quan tr ng nh t quy t đ nh s ra đ i và phátư ậ ồ ố ự ế ọ ấ ế ị ự ờ
tri n c a ý th c chính là lao đ ng, là th c ti n xã h i, hay nói cách khác ý th c l nể ủ ứ ộ ự ễ ộ ứ ẩ
ph m xã h i, là hi n t ng xã h i.ẩ ộ ệ ượ ộ
3.B n ch t c a ý th c:ả ấ ủ ứ
Các nhà duy v t tr c Mác th a nh n v t ch t t n t i khách quan và ý th cậ ướ ừ ậ ậ ấ ồ ạ ứ
ph n ánh t n t i khách quan y, tuy nhiên do nh h ng b i quan đi m siêu hình nênả ồ ạ ấ ả ưở ở ể
ch coi ý th c là s ph n ánh th đ ng ,đ n gi n và mang tính máy móc ,các nhà tri tỉ ứ ự ả ụ ộ ơ ả ế
h c duy tâm thì c ng đi u tính năng đ ng , sáng t o c a ý th c d n m c coi ý th cọ ườ ệ ộ ạ ủ ứ ế ứ ứ
s n sinh ra v t ch t, ch không ph i là s ph n ánh v t ch t.ả ậ ấ ứ ả ự ả ậ ấ
4
Khác v i các quan đi m trên ,ch nghĩa duy v t bi n ch ng xem ý th c là s ph nớ ể ủ ậ ệ ứ ứ ự ả
ánh hi n th c khách quan vào trong b óc ng i m t cách năng đ ng và sáng t o;ệ ự ộ ườ ộ ộ ạ
tính sáng t o c a ý th c th hi n ch : ý th c không ph i là b n sao gi n đ n,thạ ủ ứ ể ệ ở ỗ ứ ả ả ả ơ ụ
đ ng và máy móc mà ý th c có th t o ra nh ng tri th c m i trên c s nh ng cái đãộ ứ ể ạ ữ ứ ớ ơ ở ữ
có, có th tiên đoán, d báo t ng lai thông qua nh n bi t các quy lu t khách quan, cóể ự ươ ậ ế ậ
th t o ra nh ng gi thi t, lí thuy t khoa h c tr u t ng và có tính khái quát cao…ể ạ ữ ả ế ế ọ ừ ượ
4. k t c u c a ý th c:ế ấ ủ ứ
Xét theo chi u ngang; ý th c có k t c u ph c t p, bao g m các y u t khác nhauề ứ ế ấ ứ ạ ồ ế ố
nh : tri th c ,xúc c m,tình c m và ý chí, trong đó tri th c là y u t quan tr ng nh t.ư ứ ả ả ứ ế ố ọ ấ
Trí th c là ph ng th c t n t i c a ý th c, tri th c c a con ng i v s v t hi nứ ươ ứ ồ ạ ủ ứ ứ ủ ườ ề ự ậ ệ
t ng càng nhi u thì ý th c v s v t hi n t ng càng sâu s c(ví d minh h a), triượ ề ứ ề ự ậ ệ ượ ắ ụ ọ
th c có th là c m giác d i d ng tri giác, c m giác và bi u t ng và cũng có th làứ ể ả ướ ạ ả ể ượ ể
tri th c lí tính nh nh ng khái ni m, phán đoán và suy lu n, vi c nh n m nh tri th cứ ư ữ ệ ậ ệ ấ ạ ứ
là y u t c b n nh t, quan tr ng nh t c a ý th c giúp chúng ta tránh đ c nh ngế ố ơ ả ấ ọ ấ ủ ứ ượ ữ
quan đi m gi n đ n, coi ý th c nh là nh ng y u t tình c m, ni m tin, đó cũngể ả ơ ứ ư ữ ế ố ả ề
chính la b nh ch quan duy ý chí, không xu t phát t th c t khách quan đ nh nệ ủ ấ ừ ự ế ể ậ
th c và v n d ng các quy lu t vào th c ti n đ i s ng xã h i m t cách phù h p, ýứ ậ ụ ậ ự ễ ờ ố ộ ộ ợ
th c không có tri th c ch là ni m tin mù quáng, ng c l i tri th c không bi n thànhứ ứ ỉ ề ượ ạ ứ ế
tình c m, ni m tin và ý chí thì t nó không có vai trò gì trong hi n th c.ả ề ự ệ ự
Xét theo chi u d c: ý th c bao g m t ý th c, ti m th c và vô th c ,trong đó, t ýề ọ ứ ồ ự ứ ề ứ ứ ự
th c là ý th c v hành vi, tình c m t t ng và đ ng c , l i ích và đ a v c a chínhứ ứ ề ả ư ưở ộ ơ ợ ị ị ủ
b n thân con ng i trong m i quan h v i ý th c th gi i khach quan, là y u t quanả ườ ố ệ ớ ứ ế ớ ế ố
tr ng c a ý th c. ti m th c là nh ng tri th c mà con ng i có đ c t tr c nh ngọ ủ ứ ề ứ ữ ứ ườ ượ ừ ướ ư
đã g n nh tr thành b n năng, kĩ năng n m trong t ng sâu c a ý th c, khi c n thi tầ ư ở ả ằ ầ ủ ứ ầ ế
nh ng tri th c y quay tr v ph c v cho ho t đ ng th c ti n c a con ng i. Vôữ ứ ấ ở ề ụ ụ ạ ộ ự ễ ủ ườ
th c là i n t ng tâm lí đi u khi n nh ng ho t đ ng c a con ng i x y ra bên ngoàiứ ệ ượ ề ể ữ ạ ộ ủ ườ ả
ph m vi c a ý th c ho c không có s ch đ o tr c ti p c a ý th c.ạ ủ ứ ặ ự ỉ ạ ự ế ủ ứ
5.Vai trò c a ý th c: khi kh ng đ nh vai trò quy t đ nh c av t ch t đ i v i ýủ ứ ẳ ị ế ị ủ ậ ấ ố ớ
th c, ch nghĩa duy v t bi n ch ng đ ng th i cũng v ch rõ s tác đ ng tr l i vôứ ủ ậ ệ ứ ồ ờ ạ ự ộ ở ạ
cùng quan tr ng c a ý th c đ i v i v t ch t.ọ ủ ứ ố ớ ậ ấ
Tính đ c l p t ng đ i: ý th c do v t ch t sinh ra và quy t đ nh, song sau khi raộ ậ ươ ố ứ ậ ấ ế ị
đ i ý th c có tính đ c l p t ng đ i tác đ ng tr l i đ i v i v t ch t, có th là thúcờ ứ ộ ậ ươ ố ộ ở ạ ố ớ ậ ấ ể
đ y ho c ki m hãm quá trình phát tri n c a s v t hi n t ng. (liên h th c t : c nẩ ặ ề ể ủ ự ậ ệ ượ ệ ự ế ầ
tránh quan đi m duy v t bình th ng và b nh b o th trì tr trong nh n th c và hànhể ậ ườ ệ ả ủ ệ ậ ứ
đ ng).ộ
Tính d đoán và sáng t o :vai trò tích c c c a ý th c không ph i ch nó tr cự ạ ự ủ ứ ả ở ỗ ự
ti p t o ra hay hay thay đ i th gi i v t ch t, mà là tù s nh n th c th gi i conế ạ ổ ế ớ ậ ấ ự ậ ứ ế ớ
ng i có th d báo s v n đ ng và phát tri n trong t ng lai, qua đó hình thànhườ ể ự ự ậ ộ ể ươ
m c đích , ph ng h ng, bi n pháp và ý chí c n thi t cho ho t đ ng c a mình.ụ ươ ướ ệ ầ ế ạ ộ ủ
( liên h th c t ; ph i phát huy tính năng đ ng sáng t o c a ý th c, đ ng th i l yệ ự ế ả ộ ạ ủ ứ ồ ờ ấ
th c ti n khách quan làm căn c cho m i ho t đ ng c a mình, c n tránh b nh duy ýự ễ ứ ọ ạ ộ ủ ầ ệ
chí).
5