PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Chương trình Toán lớp 5, TRỪ SỐ ĐO THỜI GIAN được bố trí
dạy 2 tiết riêng ( 1 tiết hình thành kiến thức mới và 1 tiết thực hành luyện tập),
việc hình thành kĩ năng TRỪ SỐ ĐO THỜI GIAN cũng là một yêu cầu quan
trọng giúp học sinh giải được các các bài toán về chuyển động đều
( Thời gian, quãng đường, vận tốc) và các bài toán có liên quan đến số đo thời
gian.
Phạm vi Sáng kiến kinh nghiệm chỉ trao đổi về việc dạy PHÉP TRỪ
SỐ ĐO THỜI GIAN dưới dạng:
A x B y - C x D y ( * )
Với A > C và B < D và A,B,C,D, x, y là số tự nhiên.
x, y là ngày, tuần, tháng, năm, giờ, phút, giây ( điều kiện x > y ).
Thực tế dự giờ có không ít Giáo viên còn máy móc trong việc hướng
dẫn học sinh dạy qua từng bước quy đổi nên mất không ít thời gian trong 1 tiết
dạy.
Với mong muốn rèn luyện tốt kĩ năng tính toán dạng toán này cho
học sinh lớp 5 đồng thời giảm bớt thời gian giảng dạy nhưng hiệu quả cao hơn,
Sáng kiến kinh nghiệm ( SKKN) sẽ nêu rõ một số hạn chế của Giáo viên và học
sinh vướng phải đồng thời đề xuất cách dạy dạng toán ( * ), giúp Thầy và trò
cùng giải quyết vấn đề tính toán nhanh, hình thành kĩ năng trừ số đo thời gian,
vận dụng sáng tạo vào việc giải các bài toán có liên quan.
PHẦN II: NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT:
A) QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN SKKN:
Qua thực tế giảng dạy, dự giờ thăm lớp Giáo viên dạy lớp 5 ở một số
đơn vị , bản thân nhận thấy:
I/ Thực trạng vấn đề và hướng giải quyết vấn đề:
1. Thực trạng Sách giáo khoa ( SGK) và Sách giáo viên (SGV):
1.1/ SGK :
Chương V, dành 2 tiết dạy trừ số đo thời gian, đồng thời phần II
( Vận tốc, quãng đường , thời gian) một số bài toán có phần trừ số đo
thời gian
Chương VI: On tập cuối năm, phân ôn tập về đo lường có 4 phép trừ
số đo thời gian, trong đó có 01 phép tính dạng nêu trên.
18 giờ 24 phút- 5 giờ 48 phút ( Toán 5/ tr 207)
1.2/ SGV:
Thể hiện rõ mục đích yêu cầu từng tiết dạy, định hướng rõ nội dung
kiến thức và kết quả .
Tuy nhiên, SGV chưa định hướng cụ thể phương pháp lên lớp và
từng thao tác hoạt động của GV và học sinh.
1.3/ Thực tế soạn và dạy của Giáo viên ( GV) :
Phần đông Giáo viên chỉ ghi lại bài soạn đã gợi ý ở bài soạn của Vụ
Tiểu học hoặc SGV, hoặc có GV chỉ ghi tên bài dạy, mục đích yêu cầu, số bài
tập cần giải quyết ở lớp, số bài tập giải quyết ở nhà,… nhưng chưa thể hiện rõ
hoạt động một cách cụ thể.
Từ việc soạn như trên nên việc giảng dạy chỉ mang tính cung cấp
kiến thức ( sao y như SGK) như SGK, dẫn đến việc không đảm bảo thời gian /
tiết .
2/ Hướng giải quyết vấn đề:
2.1/ Cơ sở lý luận:
A x B y bao giờ cũng lớn hơn C x D y
B x < C y, xảy ra:
x là năm, y là tháng , thì D < 12
x là tuần, y là ngày , thì D < 7
x là ngày, y là giờ , thì D < 24
x là giờ, y là phút , thì D < 60
2.2/ Thực tế vấn đề:
Từ thực trạng nêu trên , bản thân có một số ý kiến trao đổi để cùng
thực hiện tốt nhiệm vụ dạy- học trên cơ sở:
Dạy trừ số đo thời gian dạng ( * ) trên cơ sở học sinh đã nắm vững
đổi số đo thời gian ( Ví dụ: 1 giờ = 60 phút, hoặc 1 ngày = 24 giờ,…)
Học sinh nhớ lại kiến thức đổi số đo thời gian và tính nhanh để có kết
quả đúng của phép tính, từ đó giải các bài toán có liên quan phép trừ ( * ) nhanh
hơn.
Thực tế giảng dạy của một số GV Đề xuất hướng thực hiện
Khi dạy học sinh tính:
Sau khi hình thành cách tính ( * )