intTypePromotion=3

Sáng kiến kinh nghiệm: Giải bài toán bằng cách lập phương trình và hệ phương trình trong chương trình môn Toán lớp 9

Chia sẻ: Nguyễn Hồng Hạnh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:25

0
307
lượt xem
61
download

Sáng kiến kinh nghiệm: Giải bài toán bằng cách lập phương trình và hệ phương trình trong chương trình môn Toán lớp 9

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Sáng kiến kinh nghiệm được thực hiện với mục tiêu nhằm góp phần vào quá trình giảng dạy học sinh lớp 9 trong việc "Giải bài toán bằng cách lập phương trình và hệ phương trình trong chương trình môn Toán lớp 9" một cách dễ dàng hơn, ứng dụng của Toán học trong cuộc sống, kích thích sự yêu thích, tìm hiểu môn Toán cũng như các môn khoa học khác. Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Sáng kiến kinh nghiệm: Giải bài toán bằng cách lập phương trình và hệ phương trình trong chương trình môn Toán lớp 9

3<br /> MỞ ĐẦU<br /> 1. Tính cấp thiết<br /> Khi giảng dạy cho các em học sinh ở bậc THCS môn Toán, tôi nhận thấy các<br /> em học sinh lớp 9 gặp rất nhiều khó khăn khi giải các dạng toán bằng cách lập<br /> phương trình, hệ phương trình. Mặc dù các em đã biết cách giải dạng toán đố ở Tiểu<br /> học, các bài toán số học ở lớp 6, 7, các dạng phương trình ở lớp 8, giải hệ phương<br /> trình ở lớp 9, phương trình bậc hai ở lớp 9. Nhưng khi gặp bài toán giải bằng cách lập<br /> phương trình, hệ phương trình thì các em lại thấy khó mặc dù các em đã nắm được<br /> quy tắc chung (các bước giải). Có nhiều em nắm được rất rõ các bước giải nhưng lại<br /> không biết vận dụng vào giải bài tập vì các em không biết xuất phát từ đâu để tìm lời<br /> giải hoặc không biết tìm sự liên quan giữa các đại lượng để lập phương trình, hệ<br /> phương trình. Mà dạng toán này là một dạng toán cơ bản, thường xuất hiện trong các<br /> bài kiểm tra học kỳ, các kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT, nhưng đại đa số học sinh<br /> bị mất điểm ở bài này do không nắm chắc cách giải, cũng có những học sinh biết cách<br /> làm nhưng không đạt điểm tối đa vì thiếu nhiều ý.<br /> Trong phân phối chương trình môn Toán THCS ở lớp 9 số lượng tiết học về<br /> giải bài toán bằng cách lập phương trình và hệ phương trình là 6 tiết nên bản thân giáo<br /> viên và học sinh cũng chưa có sự tìm hiểu một cách thấu đáo, sách vở tài liệu tham<br /> khảo ở các trường về dạng bài tập này cũng còn thiếu.<br /> Trường tôi đang giảng dạy là một trường DTNT nên đa số các em đều là đồng<br /> bào dân tộc thiểu số nên trình độ tiếp thu còn rất hạn chế đặc biệt là về các môn khoa<br /> học tự nhiên, nhiều em con đọc viết rất chậm khi lên lớp 6 do đó quá trình tiếp thu<br /> môn Toán của các em tương đối còn yếu, còn chậm.<br /> Từ một vài kinh nghiệm của bản thân khi giảng dạy “Giải bài toán bằng cách<br /> lập phương trình và hệ phương trình trong chương trình môn Toán lớp 9” đã thôi<br /> thúc tôi ý tưởng trình bày sáng kiến của mình để cùng trao đổi kinh nghiệm với các<br /> đồng nghiệp trong quá trình dạy học môn Toán.<br /> <br /> 4<br /> 2. Mục đích nghiên cứu<br /> Để giảng dạy học sinh lớp 9 thực hiện dễ dàng hơn trong việc “Giải bài toán<br /> bằng cách lập phương trình và hệ phương trình trong chương trình môn Toán lớp<br /> 9”, ứng dụng của Toán học trong cuộc sống, kích thích sự yêu thích, tìm hiểu môn<br /> Toán cũng như các môn khoa học khác.<br /> 3. Nhiệm vụ nghiên cứu<br /> Hướng dẫn học sinh cách lập phương trình, hệ phương trình rồi giải phương<br /> trình, hệ phương trình một cách kỹ càng, chính xác.<br /> Giúp các em học sinh có kỹ năng thực hành giải toán tương đối thành thục khi<br /> gặp bài toán đòi hỏi bằng cách lập phương trình hoặc hệ phương trình.<br /> 4. Đối tƣợng nghiên cứu<br /> Các phương pháp tìm lời giải bài toán, các bài toán giải bằng cách lập phương trình<br /> và hệ phương trình trong chương trình toán THCS ở lớp 9<br /> 5. Phạm vi nghiên cứu<br /> Đề tài được nghiên cứu và áp dụng giảng dạy cho học sinh THCS ở lớp 9 trên<br /> cơ sở các bài toán về “Giải bài toán bằng cách lập hệ phƣơng trình” của Chương<br /> III - Đại số Toán 9 tập 2, các bài toán “Giải bài toán bằng cách lập phƣơng trình”<br /> của Chương IV - Đại số Toán 9 tập 2, các bài toán giải bằng cách lập phương trình và<br /> hệ phương trình trong các sách tham khảo.<br /> 6. Phƣơng pháp nghiên cứu<br /> Phương pháp trực quan<br /> Phương pháp tìm tòi<br /> Phương pháp làm việc với sách<br /> 7. Đóng góp khoa học của sáng kiến<br /> Kinh nghiệm “Giải bài toán bằng cách lập phương trình và hệ phương trình<br /> trong chương trình môn Toán lớp 9” đã được vận dụng trong quá trình giảng dạy<br /> môn Toán lớp 9 ở trường PT DTNT Tây Nguyên và bước đầu đã giúp cho học sinh<br /> hứng thú hơn trong việc học Toán.<br /> <br /> 5<br /> Việc vận dụng đề tài áp dụng vào giảng dạy môn Toán, đặc biệt là đối với học<br /> sinh lớp 8, lớp 9 sẽ giúp cho học sinh dễ dàng hơn trong việc giải các bài toán bằng<br /> cách lập phương trình và hệ phương trình qua đó kích thích lòng say mê tìm hiểu môn<br /> Toán, yêu thích môn Toán cũng như các môn khoa học khác.<br /> 8. Kết cấu của đề tài gồm Mở đầu, hai phần, kết luận, tài liệu tham khảo.<br /> Phần 1<br /> CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG VIỆC GIẢI BÀI TOÁN BẰNG CÁCH LẬP<br /> PHƢƠNG TRÌNH, HỆ PHƢƠNG TRÌNH CỦA HỌC SINH LỚP 9<br /> 1.1 Cơ sở lý luận<br /> Toán học có vai trò rất quan trọng đối với đời sống và đối với các ngành khoa<br /> học. Ngay từ thế kỉ 13, nhà tư tưởng Anh R. Bêcơn (R. Bacon) đã nói rằng: “Ai<br /> không hiểu biết toán học thì không thể hiểu biết bất cứ một khoa học nào khác và<br /> cũng không thể phát hiện ra sự dốt nát của bản thân mình.”. Đến giữa thế kỉ 20, nhà<br /> vật lí học nổi tiếng (P.Dirac) khẳng định rằng khi xây dựng lí thuyết vật lí “không<br /> được tin vào mọi quan niệm vật lí”, mà phải “tin vào sơ đồ toán học, ngay cả khi sơ<br /> đồ này thoạt đầu có thể không liên hệ gì với vật lí cả.”. Sự phát triển của các khoa học<br /> đã chứng minh lời tiên đoán của C.Mac (K. Marx): “Một khoa học chỉ thực sự phát<br /> triển nếu nó sử dụng được phương pháp của toán học.”.<br /> Mục tiêu cơ bản của Giáo dục nói chung, của Nhà trường nói riêng là đào tạo<br /> và xây dựng thế hệ học sinh trở thành những con người mới phát triển toàn diện, có<br /> đầy đủ phẩm chất đạo đức, năng lực, trí tuệ để đáp ứng với yêu cầu thực tế hiện nay.<br /> Để thực hiện được mục tiêu đó, trước hết chúng ta phải biết áp dụng phương pháp dạy<br /> học hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết<br /> vấn đề, rèn luyện thành nề nếp tư duy sáng tạo của người học, từng bước áp dụng các<br /> phương pháp tiên tiến, phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, dành thời gian tự<br /> học, tự nghiên cứu cho học sinh.<br /> Đồng thời bản thân mỗi giáo viên cũng phải tự giác, tích cực tìm ra những<br /> phương pháp dạy học mới, khắc phục lối truyền thụ một chiều, phát huy tính tích cực,<br /> <br /> 6<br /> tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh trong các môn học, đặc biệt là môn học có<br /> tính đặc thù cao là môn Toán.<br /> Trong thời đại hiện nay, nền giáo dục của nước ta đã tiếp cận được với khoa<br /> học hiện đại. Các môn học đều đòi hỏi tư duy sáng tạo và hiện đại của học sinh. Đặc<br /> biệt là môn Toán, nó đòi hỏi tư duy rất tích cực của học sinh, đòi hỏi học sinh tiếp thu<br /> kiến thức một cách chính xác, khoa học và hiện đại. Vì thế để giúp các em học tập<br /> môn toán có kết quả tốt giáo viên không chỉ có kiến thức vững vàng, một tâm hồn đầy<br /> nhiệt huyết, mà điều cần thiết là phải biết vận dụng các phương pháp giảng dạy một<br /> cách linh hoạt, sáng tạo truyền thụ kiến thức cho học sinh một cách dễ hiểu nhất.<br /> 1.2 Thực trạng của vấn đề<br /> Chương trình môn Toán ở bậc THCS rất rộng và đa dạng, các em được lĩnh hội<br /> nhiều kiến thức. Trong đó có một nội dung kiến thức theo các em trong suốt quá trình<br /> học tập là phương trình. Ngay từ những ngày mới cắp sách đến trường, học sinh đã<br /> được giải phương trình. Đó là những phương trình rất đơn giản dưới dạng điền số<br /> thích hợp vào ô trống và dần dần cao hơn là tìm số chưa biết trong một đẳng thức và<br /> cao hơn nữa các em phải làm một số bài toán phức tạp. Đến lớp 8, lớp 9 các đề toán<br /> trong chương trình đại số về phương trình là bài toán có lời. Các em căn cứ vào lời<br /> bài toán đã cho phải tự mình thành lập phương trình, hệ phương trình và giải phương<br /> trình, hệ phương trình. Kết quả tìm được không chỉ phụ thuộc vào kỹ năng giải<br /> phương trình, hệ phương trình mà còn phụ thuộc rất nhiều vào việc thành lập phương<br /> trình, hệ phương trình. Đó là dạng toán “Giải bài toán bằng cách lập phƣơng trình,<br /> hệ phƣơng trình”. Dạng toán này tương đối khó và mới mẻ, nó mang tính trừu tượng<br /> rất cao, đòi hỏi học sinh phải có các kiến thức về số học, đại số, hình học, vật lí và<br /> phải biết tìm mối liên hệ giữa các yếu tố của bài toán đã cho với thực tiễn đời sống.<br /> Nhưng thực tế cho thấy phần đông học sinh không đáp ứng được những khả năng trên<br /> nên không giải được các dạng của bài toán lập phương trình.<br /> Việc giải các bài toán bằng cách lập phương trình, hệ phương trình đối với học<br /> sinh THCS là một việc làm mới mẻ. Đề bài cho không phải là những phương trình, hệ<br /> <br /> 7<br /> phương trình có sẵn mà là một đoạn văn mô tả mối quan hệ giữa các đại lượng, học<br /> sinh phải chuyển đổi được mối quan hệ giữa các đại lượng được mô tả bằng lời văn<br /> sang mối quan hệ toán học. Hơn nữa, nội dung của các bài toán này, hầu hết đều gắn<br /> bó với các hoạt động thực tế của con người, xã hội hoặc tự nhiên,… Do đó trong quá<br /> trình giải học sinh thường quên, không quan tâm đến yếu tố thực tiễn dẫn đến đáp số<br /> vô lý. Một đặc thù riêng của loại toán này là hầu hết các bài toán đều được gắn liền<br /> với nội dung thực tế. Chính vì vậy mà việc chọn ẩn số thường là những số liệu có liên<br /> quan đến thực tế. Do đó khi giải toán học sinh thường mắc sai lầm và thoát ly thực tế.<br /> Từ những lý do đó mà học sinh rất ngại làm loại toán này. Mặc khác, cũng có<br /> thể trong quá trình giảng dạy do năng lực, trình độ của giáo viên mới chỉ dạy cho học<br /> sinh ở mức độ truyền thụ tinh thần của sách giáo khoa mà chưa biết phân loại toán,<br /> chưa khái quát được cách giải cho mỗi dạng. Kỹ năng phân tích tổng hợp của học sinh<br /> còn yếu, cách chọn ẩn số, mối liên hệ giữa các dữ liệu trong bài toán, dẫn đến việc<br /> học sinh rất lúng túng và gặp rất nhiều khó khăn trong vấn đề giải loại toán này. Đối<br /> với việc giải bài toán bằng cách lập phương trình, hệ phương trình các em mới được<br /> học nên chưa quen với dạng toán tự mình làm ra phương trình, hệ phương trình. Xuất<br /> phát từ thực tế đó nên kết quả học tập của các em chưa cao. Nhiều em nắm được lý<br /> thuyết rất chắc chắn nhưng khi áp dụng giải bài tập thì lại không làm được. Do vậy<br /> việc hướng dẫn giúp các em có kỹ năng lập phương trình để giải toán, ngoài việc nắm<br /> lý thuyết, thì các em phải biết vận dụng thực hành, từ đó phát triển khả năng tư duy,<br /> đồng thời tạo hứng thú cho học sinh khi học nhằm nâng cao chất lượng học tập.<br /> Xuất phát từ thực tế là các em học sinh ngại khó khi giải các bài toán, tôi thấy<br /> cần phải tạo ra cho các em có niềm yêu thích say mê học tập, luôn tự đặt ra những câu<br /> hỏi và tự mình tìm ra câu trả lời. Khi gặp các bài toán khó, phải có nghị lực, tập trung<br /> tư tưởng, tin vào khả năng của mình trong quá trình học tập. Để giúp học sinh bớt khó<br /> khăn và cảm thấy dễ dàng hơn trong việc “Giải bài toán bằng cách lập phƣơng<br /> trình, hệ phƣơng trình” lớp 8, lớp 9 tôi thấy cần phải hướng dẫn học sinh cách lập<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản