intTypePromotion=1

Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Luật học: Nguyên tắc thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự

Chia sẻ: Truong Tien | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:21

0
57
lượt xem
3
download

Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Luật học: Nguyên tắc thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Luận văn nghiên cứu lịch sử phát triển của các quy phạm pháp luật về thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự Việt Nam từ năm 1945 cho đến nay, phân tích khái niệm, nội dung, phạm vi, chủ thể, mối quan hệ giữa hoạt động thực hành quyền công tố và hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự để làm sáng tỏ bản chất pháp lý và những nội dung cơ bản của nguyên tắc này theo quy định của Luật tố tụng hình sự Việt Nam.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Luật học: Nguyên tắc thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự

Nguyên tắc thực hành quyền công tố và kiểm sát<br /> việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự<br /> Vũ Đức Hạnh<br /> Đại học Quốc gia Hà Nội; Khoa Luật<br /> Chuyên ngành: Luật Hình sự; Mã số: 60 38 40<br /> Người hướng dẫn: TS Phạm Mạnh Hùng<br /> Năm bảo vệ: 2012<br /> Abstract. Nghiên cứu lịch sử phát triển của các quy phạm pháp luật về thực hành quyền<br /> công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự Việt Nam từ năm 1945<br /> cho đến nay, phân tích khái niệm, nội dung, phạm vi, chủ thể, mối quan hệ giữa hoạt động<br /> thực hành quyền công tố và hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình<br /> sự để làm sáng tỏ bản chất pháp lý và những nội dung cơ bản của nguyên tắc này theo quy<br /> định của Luật tố tụng hình sự Việt Nam. Đánh giá việc áp dụng nguyên tắc thực hành quyền<br /> công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự trong thực tiễn áp dụng<br /> pháp luật tố tụng hình sự nước ta, đồng thời phân tích những tồn tại xung quanh các quy<br /> định trong BLTTHS (Bộ luật tố tụng hình sự) thể hiện nguyên tắc này và thực tiễn áp dụng<br /> nhằm kiến nghị sửa đổi một số quy định của BLTTHS liên quan đến nguyên tắc này trong<br /> pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam.<br /> Keywords. Pháp luật Việt Nam; Luật tố tụng hình sự; Quyền công tố; Luật hình sự<br /> Content.<br /> PHẦN MỞ ĐẦU<br /> 1. Tính cấp thiết của đề tài<br /> Trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền và cải cách tư pháp ở Việt Nam hiện na<br /> Trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền và cải cách tư pháp ở Việt Nam hiện nay, bộ máy<br /> Nhà nước đang trong quá trình cải cách nhằm nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động của bộ máy<br /> nhà nước nói chung, các cơ quan tư pháp nói riêng. Việc nghiên cứu để hoàn thiện các cơ chế bảo<br /> vệ pháp luật, trong đó có vấn đề thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong<br /> tố tụng hình sự là một trong những nhiệm vụ cấp thiết vì nó không chỉ liên quan đến tổ chức và<br /> hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân mà còn liên quan đến tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà<br /> nước nói chung, trước hết và đặc biệt là các cơ quan tư pháp.<br /> Nghị quyết số 49/NQ-TW của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020<br /> đã xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm của cải cách tư pháp, trong đó đề ra một định hướng quan trọng<br /> là xây dựng nền công tố mạnh. Ngoài ra, một định hướng mới rất quan trọng tại Hội nghị lần thứ<br /> chín Ban chấp hành trung ương Đảng khóa X, yêu cầu đẩy mạnh việc thực hiện Chiến lược cải<br /> cách tư pháp đến năm 2020; bảo đảm các điều kiện cho Viện kiểm sát nhân dân thực hiện tốt chức<br /> <br /> năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp; tăng cường trách nhiệm của<br /> công tố trong hoạt động điều tra. Hội nghị cũng yêu cầu Viện kiểm sát phải đổi mới tổ chức và hoạt<br /> động để thực hiện tốt chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp bảo<br /> đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất.<br /> Thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự là chức<br /> năng của Viện kiểm sát nhân dân, là một trong những nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự được<br /> quy định trong Bộ luật tố tụng hình sự 2003. Việc nghiên cứu làm sáng tỏ về mặt lý luận nội dung<br /> của nguyên tắc và thực tiễn thực hiện nguyên tắc này, tìm ra những bất cập, khó khăn để có những<br /> kiến giải về lập pháp góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động thực hành quyền công tố<br /> và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự. Đây là vấn đề có ý nghĩa cả về lý luận và<br /> thực tiễn, là lý do tôi chọn đề tài “nguyên tắc thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo<br /> pháp luật trong tố tụng hình sự” làm luận văn Cao học luật của mình.<br /> 2. Tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài<br /> Thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự được quy<br /> định thành một nguyên tắc tố tụng, việc nghiên cứu tìm hiểu những vấn đề liên quan về nguyên tắc này<br /> ở các mức độ khác nhau đã được một số nhà khoa học pháp lý, các chuyên gia lý luận và thực tiễn quan<br /> tâm nghiên cứu, cụ thể: Trong thời gian qua, Viện khoa học kiểm sát thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối<br /> cao phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ và các cơ quan hữu quan tổ chức triển khai nghiên cứu các đề tài<br /> cấp Bộ như: “Những vấn đề lý luận về quyền công tố và thực tiễn hoạt động công tố ở Việt Nam từ<br /> 1945 đến nay”, “Những giải pháp nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt<br /> động tư pháp”, “Vai trò của Viện kiểm sát trong việc thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt<br /> động tư pháp theo tinh thần Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị”.<br /> Ngoài ra, nhiều số chuyên đề của Tạp chí kiểm sát thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối cao<br /> cũng tập trung nghiên cưu về những vấn đề lý luận và thực tiễn hoạt động thực hành quyền công tố<br /> và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự.<br /> Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu tổng thể nội dung<br /> của nguyên tắc thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự.<br /> Hơn nữa, trong cả lý luận và thực tiễn hiện nay, xung quanh vấn đề này còn chưa thực sự thống<br /> nhất về khái niệm, nội dung, phạm vi, chủ thể thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo<br /> pháp luật trong tố tụng hình sự; chưa có sự phân định cụ thể, rõ ràng giữa hai chức năng và đánh<br /> giá mối quan hệ biện chứng giữa hai chức năng này. Vì thế, nhiều nội dung xung quanh nội dung<br /> nguyên tắc này cũng đòi hỏi cần tiếp tục nghiên cứu một cách toàn diện và sâu sắc hơn nữa.<br /> 3. Mục đích, nhiệm vụ, đối tƣợng, phạm vi và thời gian nghiên cứu của luận văn<br /> 3.1. Mục đích nghiên cứu<br /> Mục đích của luận văn là làm sáng tỏ một cách có hệ thống về mặt lý luận những nội dung<br /> cơ bản của nguyên tắc thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng<br /> <br /> hình sự và việc áp dụng nguyên tắc này trong thực tiễn, từ đó xác định những bất cập để đề xuất<br /> kiến nghị sửa đổi, bổ sung một số quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 (sau đây gọi tắt là<br /> BLTTHS) liên quan đến nguyên tắc này.<br /> 3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu<br /> Từ mục đích nghiên cứu nêu trên, tác giả luận văn đặt cho mình các nhiệm vụ nghiên cứu<br /> chủ yếu sau:<br /> Về mặt lý luận: Trên cơ sở nghiên cứu lịch sử phát triển của các quy phạm pháp luật về thực<br /> hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự Việt Nam từ năm<br /> 1945 cho đến nay, phân tích khái niệm, nội dung, phạm vi, chủ thể, mối quan hệ giữa hoạt động<br /> thực hành quyền công tố và hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự để<br /> làm sáng tỏ bản chất pháp lý và những nội dung cơ bản của nguyên tắc này theo quy định của Luật<br /> tố tụng hình sự Việt Nam (sau đây gọi tắt là Luật TTHS).<br /> Về mặt thực tiễn: Nghiên cứu, đánh giá việc áp dụng nguyên tắc thực hành quyền công tố và<br /> kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự trong thực tiễn áp dụng pháp luật tố tụng<br /> hình sự nước ta, đồng thời phân tích những tồn tại xung quanh các quy định trong BLTTHS thể<br /> hiện nguyên tắc này và thực tiễn áp dụng nhằm kiến nghị sửa đổi một số quy định của BLTTHS<br /> liên quan đến nguyên tắc này trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam.<br /> 3.3. Đối tượng nghiên cứu<br /> Đối tượng nghiên cứu của luận văn là vấn đề lý luận và thực tiễn áp dụng nguyên tắc thực<br /> hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự, cụ thể là: khái niệm,<br /> nội dung, phạm vi, chủ thể của hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp<br /> luật trong tố tụng hình sự; thực tiễn áp dụng các quy định thể hiện nguyên tắc này để qua đó kiến<br /> nghị sửa đổi, bổ sung một số quy định của BLTTHS liên quan đến nguyên tắc này.<br /> 3.4. Phạm vi nghiên cứu<br /> Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về nguyên tắc thực hành quyền công<br /> tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự theo luật tố tụng hình sự Việt Nam<br /> dưới góc độ của luật tố tụng hình sự, đồng thời, luận văn cũng có đề cập đến một số quy phạm pháp<br /> luật có liên quan nhằm hỗ trợ cho việc giải quyết nhiệm vụ và đối tượng nghiên cứu.<br /> Về thời gian, luận văn nghiên cứu thực tiễn áp dụng các quy phạm pháp luật tố tụng hình sự<br /> Việt Nam có liên quan đến việc thực hiện nguyên tắc thực hành quyền công tố và kiểm sát việc<br /> tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự trong giai đoạn từ năm 2005-2008.<br /> 4. Cơ sở lý luận và các phƣơng pháp nghiên cứu<br /> Cơ sở lý luận của luận văn là quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,<br /> quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về đấu tranh phòng và chống tội phạm, cũng như thành tựu<br /> của các chuyên ngành khoa học pháp lý như: lịch sử pháp luật, lý luận về Nhà nước và pháp luật, xã<br /> hội học pháp luật, luật hình sự, tội phạm học, luật tố tụng hình sự và triết học, những luận điểm<br /> <br /> khoa học trong các công trình nghiên cứu, sách chuyên khảo và các bài viết đăng trên tạp chí của<br /> một số nhà khoa học pháp lý Việt Nam.<br /> Luận văn sử dụng một số phương pháp tiếp cận để làm sáng tỏ về mặt khoa học từng vấn đề<br /> tương ứng, đó là các phương pháp nghiên cứu như: lịch sử, so sánh, phân tích, tổng hợp, thống kê;<br /> v.v... Dựa trên những số liệu thống kê một số chỉ số hoạt động nghiệp vụ được tổng kết hàng năm<br /> trong các báo cáo của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, cũng như những thông tin trên mạng internet<br /> để phân tích, tổng hợp các tri thức khoa học luật tố tụng hình sự và luận chứng các vấn đề tương<br /> ứng được nghiên cứu trong luận văn.<br /> 5. Những đóng góp mới về mặt khoa học của luận văn<br /> Trong luận văn này, tác giả đã giải quyết về mặt lý luận những vấn đề sau:<br /> 1) Phân tích một cách có hệ thống và toàn diện những vấn đề lý luận về nguyên tắc thực<br /> hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự: khái niệm, nội dung,<br /> phạm vi, chủ thể của hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong<br /> tố tụng hình sự, ranh giới và mối quan hệ giữa hai hoạt động trên<br /> 2) Hệ thống hóa lịch sử phát triển của các quy phạm về thực hành quyền công tố và kiểm sát<br /> việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự từ 1950 cho đến nay để rút ra những nhận xét, đánh giá.<br /> 3) Nêu ra thực trạng việc áp dụng nguyên tắc thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân<br /> theo pháp luật trong tố tụng hình sự trong thực tiễn của Viện kiểm sát nhân dân từ năm 2005 – 2008<br /> trên cơ sở các báo cáo về công tác kiểm sát năm của Viện kiểm sát nhân dân tối cao (sau đây gọi tắt<br /> là VKSNDTC), qua đó góp phần đánh giá đúng thực trạng áp dụng pháp luật tố tụng hình sự liên<br /> quan đến thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự trong<br /> thời gian qua. Đặc biệt, luận văn còn chỉ ra một số tồn tại, vướng mắc trong thực tiễn và những<br /> nguyên nhân của thực trạng này để tìm ra giải pháp khắc phục.<br /> 4) Trên cơ sở phân tích những nguyên nhân trong thực tiễn áp dụng, luận văn đã đưa ra các<br /> kiến nghị hoàn thiện và nâng cao hiệu quả áp dụng các quy phạm liên quan đến nguyên tắc thực<br /> hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự trong pháp luật tố<br /> tụng hình sự Việt Nam để phục vụ yêu cầu của thực tiễn công tác phòng và chống tội phạm, cũng<br /> như việc bảo đảm việc tuân thủ pháp luật tố tụng hình sự trong quá trình giải quyết án.<br /> 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn<br /> Về mặt lý luận: Giải quyết về mặt lý luận tổng thể, toàn diện nội dung nguyên tắc thực hành quyền<br /> công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự theo pháp luật TTHS Việt Nam.<br /> Về mặt thực tiễn: Góp phần nâng cao hiệu lực và hiệu quả trong hoạt động thực hành quyền<br /> công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự trong thực tiễn hiện nay, cũng<br /> như đưa ra các kiến nghị hoàn thiện các quy phạm có liên quan đến nguyên tắc thực hành quyền<br /> công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự.<br /> <br /> Ngoài ra, luận văn còn có ý nghĩa làm tài liệu tham khảo cần thiết cho cán bộ thực tiễn và<br /> các sinh viên, học viên cao học, cũng như góp phần phục vụ hoạt động lập pháp, hoạt động thực<br /> tiễn áp dụng pháp luật tố tụng hình sự trong quá trình giải quyết án hình sự.<br /> 7. Kết cấu của luận văn<br /> Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương với<br /> các nội dung chủ yếu sau:<br /> Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận chung về nguyên tắc thực hành quyền công tố và kiểm sát<br /> việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự.<br /> Chƣơng 2: Thể hiện nguyên tắc thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp<br /> luật trong tố tụng hình sự trong một số quy phạm pháp luật tố tụng hình sự.<br /> Chƣơng 3: Thực trạng và một số kiến nghị, giải pháp hoàn thiện nguyên tắc thực hành quyền<br /> công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự.<br /> CHƢƠNG 1<br /> MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NGUYÊN TẮC THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG<br /> TỐ VÀ KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ<br /> 1.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ QUYỀN CÔNG TỐ, THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ<br /> VÀ KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ<br /> 1.1.1. Khái niệm, đối tƣợng, phạm vi, nội dung quyền công tố<br /> 1.1.1.1. Khái niệm quyền công tố<br /> Quyền công tố là quyền nhân danh Nhà nước thực hiện việc truy cứu trách nhiệm hình sự<br /> đối với người phạm tội. Quyền này thuộc về Nhà nước, được Nhà nước giao cho một cơ quan thực<br /> hiện (ở nước ta là Viện kiểm sát nhân dân) để phát hiện tội phạm và truy cứu trách nhiệm hình sự<br /> đối với người phạm tội. Cơ quan có chức năng thực hành quyền công tố phải có trách nhiệm bảo<br /> đảm việc thu thập đầy đủ tài liệu, chứng cứ để xác định tội phạm và người phạm tội. Trên cơ sở đó<br /> quyết định truy tố bị can ra trước Tòa án và bảo vệ sự buộc tội đó trước phiên tòa.<br /> 1.1.1.2. Đối tượng, nội dung và phạm vi quyền công tố:<br /> - Đối tượng của quyền công tố chỉ là tội phạm và người phạm tội.<br /> - Nội dung của quyền công tố là sự buộc tội đối với người đã thực hiện hành vi phạm tội.<br /> - Phạm vi quyền công tố được bắt đầu từ khi tội phạm được thực hiện và kết thúc khi bản án<br /> có hiệu lực pháp luật, không bị kháng cáo, kháng nghị.<br /> 1.1.2. Khái niệm, đối tƣợng và phạm vi thực hành quyền công tố<br /> 1.1.2.1. Khái niệm<br /> Thực hành quyền công tố là hoạt động thực hiện các quyền năng pháp lý thuộc nội dung<br /> quyền công tố của cơ quan được giao thực hiện quyền công tố thông qua các hành vi tố tụng theo<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2