intTypePromotion=2
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 141
            [banner_name] => KM2 - Tặng đến 100%
            [banner_picture] => 986_1568345559.jpg
            [banner_picture2] => 823_1568345559.jpg
            [banner_picture3] => 278_1568345559.jpg
            [banner_picture4] => 449_1568779935.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 7
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:12:45
            [banner_startdate] => 2019-09-13 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-13 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => minhduy
        )

)

Giáo trình quản trị học và kiến thức tổng quan

Chia sẻ: 123968574 123968574 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:80

0
199
lượt xem
54
download

Giáo trình quản trị học và kiến thức tổng quan

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Quản trị (nói chung) xuất hiện rất lâu, từ khi xã hội loài người biết sống và hoạt động tập thể. Ngay từ ngày đầu, con người sống thành bầy đàn đã biết nương tựa vào nhau đấu tranh chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt, với thú dữ để sinh tồn; mặt khác, do có sự khác nhau về tuổi tác, trí lực và thể lực mà vị trí của mỗi người trong cộng đồng cũng không giống nhau, có người làm đựơc việc này mà không làm được việc khác nhưng tất cả đều muốn tồn tại và...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình quản trị học và kiến thức tổng quan

  1. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM Chöông I NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ CHUNG CUÛA QUAÛN TRÒ I. CAÙC KHAÙI NIEÄM VEÀ QUAÛN TRÒ 1. Söï ra ñôøi cuûa Quaûn trò Quaûn trò (noùi chung) xuaát hieän raát laâu, töø khi xaõ hoäi loaøi ngöôøi bieát soáng vaø hoaït ñoäng taäp theå. Ngay töø ngaøy ñaàu, con ngöôøi soáng thaønh baày ñaøn ñaõ bieát nöông töïa vaøo nhau ñaáu tranh choáng choïi vôùi thieân nhieân khaéc nghieät, vôùi thuù döõ ñeå sinh toàn; maët khaùc, do coù söï khaùc nhau veà tuoåi taùc, trí löïc vaø theå löïc maø vò trí cuûa moãi ngöôøi trong coäng ñoàng cuõng khoâng gioáng nhau, coù ngöôøi laøm ñöïôc vieäc naøy maø khoâng laøm ñöôïc vieäc khaùc nhöng taát caû ñeàu muoán toàn taïi vaø phaùt trieån, ñôøi soáng cuûa hoï ngaøy caøng ñöôïc toát hôn. Vì vaäy, trong xaõ hoäi ñoøi hoûi phaûi coù söï phaân coâng lao ñoäng vaø töø ñoù coâng vieäc quaûn trò vaø ngöôøi quaûn trò xuaát hieän nhaèm ñieàu phoái coâng vieäc chung, laøm cho cho caùc hoaït ñoäng cuûa coäng ñoàng ñem laïi keát quaû cao hôn, ñaùp öùng ngaøy caøng nhieàu hôn nhu caàu moïi maët ñôøi soáng cuûa mình. Ñeå thích öùng vôùi söï phaùt trieån khoâng ngöøng cuûa löïc löôïng saûn xuaát, quaûn trò ngaøy caøng ñöôïc cuûng coá vaø hoaøn thieän. Ngaøy nay, quaûn trò hình thaønh nhieàu daïng khaùc nhau: - Quaûn trò quaù trình theá giôùi voâ sinh nhö: ñaát ñai, haàm moû… - Quaûn trò quaù trình theá giôøi höõu sinh nhö: caây troàng, vaät nuoâi. - Quaûn trò xaõ hoäi loaøi ngöôøi bao goàm: + Quaûn trò nhaø nöôùc. + Quaûn trò caùc toå chöùc ñoaøn theå xaõ hoäi. + Quaûn trò saûn xuaát kinh doanh taïi caùc toå chöùc kinh teá. Ngoaøi nhöõng ñaëc ñieåm chung cuûa Quaûn trò, ôû moãi daïng quaûn trò khaùc nhau chòu söï chi phoái cuûa moät soá qui luaät rieâng vaø coù nhöõng ñaëc ñieåm rieâng. Do ñoù, caàn coù nhöõng noäi dung nghieân cöùu phuø hôïp. Trong chöông trình moân hoïc naøy chuùng ta chæ ñeà caäp ñeán quaûn trò saûn xuaát kinh doanh ôû caùc doanh nghieäp vaø nghieân cöùu chuùng trong moái lieân heä höõu cô vôùi caùc daïng quaûn trò khaùc, nhaát laø quaûn trò nhaø nöôùc. Nhö vaäy, quaûn trò ra ñôøi laø moät taát yeáu khaùch quan cuøng vôùi quaù trình hình thaønh, phaùt sinh vaø phaùt trieån cuûa ñoaøn nhoùm, toå chöùc nhaø nöôùc, xaõ hoäi vaø toå chöùc kinh teá. 2. Tính taát yeáu khaùch quan cuûa Quaûn trò Töø phaân tích veà söï ra ñôøi cuûa quaûn trò ôû treân cho ta thaáy raèng, quaûn trò xuaát hieän trong ñôøi soáng xaõ hoäi loaøi ngöôøi khoâng phaûi do yù muoán chuû quan cuûa moät ai, hay moät nhoùm ngöôøi naøo maø do ñoøi hoûi cuûa thöïc taïi khaùch quan trong moät xaõ hoäi coù hoaït ñoäng taäp theå vaø coù söï phaân coâng lao ñoäng xaõ hoäi, caàn phaûi ñöôïc phoái hôïp caùc hoaït ñoäng rieâng leû, caù bieät nhaèm hoaøn thaønh nhöõng coâng vieäc maø töøng caù nhaân rieâng leû khoâng theå laøm ñöôïc; naâng cao hôn keát quaû maø hoï mong ñôïi. 1 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  2. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM - Noùi veà tính taát yeáu khaùch quan cuûa quaûn trò, C.Mac coù caâu noùi noåi tieáng: “Moät ngheä só chôi ñaøn thì töï ñieàu khieån laáy mình nhöng moät daøn nhaïc thì caàn coù ngöôøi chæ huy, ngöôøi nhaïc tröôûng”. Nhö vaäy, söï xuaát hieän ngöôøi chæ huy “ngöôøi nhaïc tröôûng” trong moät taäp theå ñeå ñieàu khieån hoaït ñoäng cuûa moät “daøn nhaïc” khoâng phaûi do oâng ta muoán hay khoâng maø do ñoøi hoûi khaùch quan cuûa moät toå chöùc, ôû ñaây laø moät “daøn nhaïc”. - Coøn theo quan ñieåm cuûa GS. HAROLD KOONTZ thì cho raèng: “ Ngay töø khi con ngöôøi baét ñaàu hình thaønh caùc nhoùm ñeå thöïc hieän nhöõng nhieäm vuï, muïc tieâu maø hoï khoâng theå ñaït ñöôïc vôùi tö caùch laø caù nhaân rieâng leû, thì caùch quaûn lyù ñaõ laø moät yeáu toá caàn thieát ñeå ñaûm baûo phoái hôïp nhöõng noå löïc caù nhaân”. - Theo TS. Nguyeãn Thò Lieân Dieäp khaúng ñònh: “ Coù theå noùi raèng lyù do toàn taïi cuûa hoaït ñoäng quaûn trò chính laø vì muoán coù hieäu quaû vaø chæ khi naøo ngöôøi ta quan taâm ñeán hieäu quaû thì ngöôøi ta môùi quan taâm ñeán hoaït ñoäng quaûn trò” Nhö vaäy, Quaûn trò laø gì maø chuùng khoâng theå thieáu trong moät toå chöùc? 3. Khaùi nieäm veà Quaûn trò Quaûn trò (Management) laø töø thöôøng ñöôïc duøng phoå bieán trong nhieàu saùch giaùo khoa vaø nhieàu taøi lieäu khaùc. Neáu xeùt rieâng töøng töø moät thì ta coù theå taïm giaûi thích nhö sau: - Quaûn: laø ñöa ñoái töôïng vaøo khuoân maãu qui ñònh saün. Ví duï: Cha meï baét ñöùa beù phaûi laøm theo moät keá hoaïch do mình ñònh ra; saùng phaûi ñi hoïc, buoåi tröa nghæ ngôi, buoåi chieàu hoïc baøi, tröôùc khi ñi phaûi thöa veà phaûi chaøo, … Ñoù laø caùi khuoân maãu chuùng phaûi thöïc hieän chöù khoâng ñeå ñoái töôïng töï do hoaït ñoäng moät caùch tuøy thích. - Trò: laø duøng quyeàn löïc buoäc ñoái töôïng phaûi laøm theo khuoân maãu ñaõ ñònh. Neáu ñoái töôïng khoâng thöïc hieän ñuùng thì seõ aùp duïng moät hình phaït naøo ñoù ñuû maïnh, ñuû söùc thuyeát phuïc ñeå buoäc ñoái töôïng phaûi thi haønh. Nhaèm ñaït tôùi traïng thaùi mong ñôïi, coù theå coù vaø caàn phaûi coù maø ngöôøi ta goïi laø muïc tieâu. Sau ñaây laø nhöõng khaùi nieäm veà Quaûn trò cuûa moät soá taùc giaû laø Giaùo sö, Tieán só quaûn trò hoïc trong vaø ngoaøi nöôùc. - Theo GS. H.Koontz “ Quaûn lyù laø moät hoaït ñoäng taát yeáu; noù ñaûm baûo phoái hôïp nhöõng noå löïc caù nhaân nhaèm ñaït ñöôïc nhöõng muïc ñích cuûa nhoùm (toå chöùc). Muïc tieâu cuûa quaûn lyù laø nhaèm maø trong ñoù con ngöôøi coù theå ñaït ñöôïc caùc muïc tieâu cuûa nhoùm vôùi thôøi gian, tieàn baïc, vaät chaát vaø söï baát maõn cuûa caù nhaân ít nhaát”. 2 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  3. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM - Quaûn trò ñöôïc xem nhö laø moät quaù trình thöïc hieän caùc chöùc naêng quaûn trò, Thaày Nguyeãn Tieán Phöôùc khaùi nieäm:“ Quaûn trò laø quaù trình hoaïch ñònh, toå chöùc, boá trí nhaân söï, laõnh ñaïo vaø kieåm soaùt coâng vieäc vaø nhöõng noå löïc cuûa con ngöôøi, ñoàng thôøi vaän duïng moät caùch coù hieäu quaû moïi taøi nguyeân, ñeå hoaøn thaønh caùc muïc tieâu ñaõ ñònh”. - Theo GS. Vuõ Theá Phuù: “quaûn trò laø moät tieán trình laøm vieäc vôùi con ngöôøi vaø thoâng qua con ngöôøi ñeå hoaøn thaønh muïc tieâu cuûa moät toå chöùc trong moät moâi tröôøng luoân luoân thay ñoåi. Troïng taâm cuûa tieán trình naøy laø söû duïng coù hieäu quaû nhöõng nguoàn taøi nguyeân coù haïn”. Töø caùc khaùi nieäm treân, chuùng ta coù theå khaùi quaùt: quaûn trò laø quaù trình taùc ñoäng thöôøng xuyeân, lieân tuïc vaø coù toå chöùc cuûa chuû theå quaûn trò (heä thoáng quaûn trò) ñeán ñoái töôïng quaûn trò (heä thoáng bò quaûn trò) nhaèm phoái hôïp caùc hoaït ñoäng giöõa caùc boä phaän, caùc caù nhaân, caùc nguoàn löïc laïi vôùi nhau moät caùch nhòp nhaøng, aên khôùp ñeå ñaït ñeán muïc tieâu cuûa toå chöùc vôùi hieäu quaû cao nhaát. Thöïc vaäy, quaûn trò thöïc chaát laø moät quaù trình taùc ñoäng maø quaù trình ñoù khoâng phaûi ngaãu nhieân maø ñöôïc tieán haønh moät caùch coùù toå chöùc vaø coù chuû ñích cuûa chuû theå quaûn trò (heä thoáng quaûn trò) ñöôïc thöïc hieän moät caùch thöôøng xuyeân, lieân tuïc nhaèm laøm cho caùc hoaït ñoäng cuûa taäp theå (toå chöùc) mang laïi keát quaû cao nhaát vôùi chi phí thaáp nhaát, thoûa maõn ngaøy caøng nhieàu hôn nhu caàu veà vaät chaát vaø tinh thaàn cuûa caû coäng ñoàng. Ñeå laøm ñöôïc ñieàu ñoù, quaûn trò coù nhöõng chöùc naêng, vai troø gì? Vaø caàn coù nhöõng kyõ naêng naøo? II. CHÖÙC NAÊNG, VAI TROØ VAØ KYÕ NAÊNG QUAÛN TRÒ 1. Chöùc naêng quaûn trò Chöùc naêng cuûa heä thoáng quaûn trò trong moät toå chöùc, goïi taét laø chöùc naêng quaûn trò laø nhieäm vuï chung (nhieäm vuï toång quaùt) maø heä thoáng quaûn trò phaûi thöïc hieän trong quaù trình quaûn trò. Coù nhieàu caên cöù ñeå phaân loaïi caùc chöùc naêng quaûn trò. 1.1 Caên cöù theo lónh vöïc hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh: Ta coù caùc chöùc naêng quaûn trò cuï theå nhö sau: - Quaûn trò chaát löôïng. - Quaûn trò Makerting. - Quaûn trò saûn xuaát. - Quaûn trò taøi chính. - Quaûn trò keá toaùn. - Quaûn trò haønh chính, vaên phoøng… Nhö vaäy, töông öùng vôùi moãi lónh vöïc hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh laø moät chöùc naêng quaûn trò. Caùch phaân loaïi naøy noù khoâng phaûn aùnh khaùi quaùt caùc nhieäm vuï chung cuûa quaûn trò, laø nhöõng chöùc naêng cuï theå ñöôïc phaân chia moät caùch linh hoaït tuøy thuoäc 3 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  4. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM vaøo trình ñoä phaùt trieån saûn xuaát cuûa xaõ hoäi. Khi trình ñoä saûn xuaát cuûa xaõ hoäi coøn thaáp thì söï phaân chia ít chöùc naêng; ngöôïc laïi khi trình ñoä saûn xuaát xaõ hoäi caøng cao, qui moâ saûn xuaát caøng lôùn, söï phaân coâng lao ñoäng caøng saâu seõ phaùt sinh nhieàu chöùc naêng môùi. 1.2 Caên cöù theo noäi dung cuûa quaù trình quaûn trò Taùc giaû cuûa caùc lyù thuyeát quaûn trò nhieàu nöôùc treân theá giôùi ñaõ ñeà ra nhöõng chöùc naêng (nhieäm vuï chung) cuûa quaûn trò nhö sau: - Naêm 1916, nhaø quaûn trò noåi tieáng ngöôøi Phaùp HENRY FAYOL cho raèng quaûn trò coù 5 chöùc naêng sau: + Chöùc naêng hoaïch ñònh (Planing). + Chöùc naêng toå chöùc (Organizing) + Chöùc naêng chæ huy (Directing) + Chöùc naêng phoái hôïp (Coordinating) + Chöùc naêng kieåm tra (Reviewing) Coù theå noùi, HENRY FAYOL laø ngöôøi coù coâng ñaàu trong vieäc hình thaønh lyù thuyeát quaûn trò töông ñoái coù heä thoáng vaø chaët cheõ nhaát luùc baáy giôø. Trong ñoù, oâng chia caùc hoaït ñoäng cuûa moät toå chöùc thaønh 6 nhoùm coâng vieäc, ñeà ra 14 nguyeân taéc vaø 5 chöùc naêng Quaûn trò. Nhöõng ñeà nghò naøy cuûa oâng ñaõ ñöôïc ñöa vaøo giaûng daïy ôû nhieàu tröôøng Ñaïi hoïc taïi nhieàu nöôùc treân theá giôùi. Tuy nhieân, trong 5 chöùc naêng Quaûn trò cuûa oâng hieän coøn coù yù kieán cho raèng, phoái hôïp khoâng phaûi laø chöùc naêng maø laø muïc ñích cuûa quaûn trò. Bôõi vì, khi thöïc hieän caùc chöùc naêng hoaïch ñònh, toå chöùc, chæ huy, kieåm tra khoâng coù gì khaùc laø nhaèm ñeå phoái hôïp caùc hoaït ñoäng, caùc nguoàn löïc trong moät toå chöùc ñeå ñaït ñeán muïc tieâu maø chuû theå quaûn trò mong ñôïi. - Sau ñoù 7 naêm, vaøo naêm 1923 LYTHER GUILICK vaø LYNDAL URWICH chia thaønh 7 chöùc naêng: + Hoaïch ñònh. + Toå chöùc. + Nhaân söï (Staffing) + Thöïc hieän + Phoái hôïp. + Kieåm tra. + Taøi chính (Budgeting). Trong heä thoáng caùc chöùc naêng naøy cuõng coøn nhieàu yù kieán tranh caõi. Chaúng haïn, coù ngöôøi cho raèng chöùc naêng toå chöùc trong ñoù bao goàm coù caû chöùc naêng nhaân söï, vì vaäy khoâng theå taùch “nhaân söï” thaønh moät chöùc naêng rieâng; hoaëc “thöïc hieän” khoâng chæ laø moät 4 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  5. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM chöùc naêng rieâng cuûa heä thoáng quaûn trò; hay “taøi chính” laø moät chöùc naêng cuï theå chöù khoâng phaûi laø moät chöùc naêng chung cuûa quaûn trò… -Ñeán thaäp nieân 60 cuûa theå kyû XX, HAROLD KOONTZ vaø CYRIL O’DONNELL neâu leân 5 chöùc naêng: + Keá hoaïch. + Toå chöùc. + Nhaân söï. + Laõnh ñaïo. + Kieåm tra. -Vaø, ñeán thaäp nieân 80 cuûa theá kyû XX, JAMES STONER vaø STEPHEN P.ROBBINS laïi chia thaønh 4 chöùc naêng: + Hoaïch ñònh. + Toå chöùc. + Laõnh ñaïo. + Kieåm tra. - Ngaøy nay, caùc chöùc naêng chung cuûa quaûn trò ñaõ ñöôïc trình baøy trong nhieàu saùch giaùo khoa ôû caùc tröôøng ñaïi hoïc vaø cao ñaúng Vieät Nam bao goàm: + Hoaïch ñònh. + Toå chöùc. + Ñieàu khieån. (Coù taùc giaû coøn goïi laø chöùc naêng laõnh ñaïo hoaëc chæ huy). + Kieåm tra - kieåm soaùt. Vôùi heä thoáng chöùc naêng naøy phaûn aùnh khaù ñaày ñuû nhöõng nhieäm vuï chung (nhieäm vuï toång quaùt) cuûa quaûn trò trong giai ñoaïn hieän nay. 2. Vai troø cuûa Quaûn trò Heä thoáng quaûn trò thöïc hieän caùc chöùc naêng cuûa mình thoâng qua giöõ nhieàu vai troø khaùc nhau trong quaù trình quaûn trò. Neáu chöùc naêng quaûn trò laø nhöõng nhieäm vuï chung (nhieäm vuï toång quaùt) thì vai troø quaûn trò laø nhöõng coâng vieäc cuï theå, laø taäp hôïp nhöõng haønh vi coù toå chöùc nhaèm ñaït ñöôïc muïc tieâu ñaõ ñeà ra. Theo Henry Mitzberg, nhaø nghieân cöùu Hoa Kyø cho raèng quaûn trò coù 10 vai troø phoå bieán ñöôïc taäp hôïp thaønh 3 nhoùm: - Nhoùm 1: Vai troø quan heä, bao goàm caùc vai troø laø ngöôøi ñaïi dieän; vai troø ngöôøi laõnh ñaïo; vai troø ngöôøi quan heä vôùi caùc caù nhaân vaø taäp theå trong vaø ngoaøi toå chöùc. - Nhoùm 2: Vai troø thoâng tin, bao goàm caùc vai troø laø ngöôøi cung caáp thoâng tin; phoå bieán thoâng tin; thu thaäp vaø thaåm ñònh thoâng tin. 5 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  6. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM - Nhoùm 3: Vai troø quyeát ñònh, bao goàm caùc vai troø nhaø doanh nghieäp; vai troø ngöôøi giaûi quyeát xung ñoät; vai troø ngöôøi phaân phoái taøi nguyeân trong toå chöùc. 3. Caùc kyõ naêng quaûn trò Ñeå theå hieän ñaày ñuû vai troø cuûa mình trong toå chöùc, ñoøi hoûi baát cöù nhaø quaûn trò naøo cuõng caàn coù 3 kyõ naêng cô baûn. Noù bieåu hieän naêng löïc cuûa ngöôøi quaûn trò, laø nguyeân nhaân söï thaønh ñaït cuûa nhaø quaûn trò. LENIN noùi: “Laøm quaûn lyù caàn phaûi raønh ngheà … töùc laø phaûi tinh thoâng taát caû moïi ñieàu kieän trong saûn xuaát, phaûi bieát kyõ thuaät saûn xuaát cao ñoä hieän ñaïi, phaûi coù söï tu döôõng nhaát ñònh veà khoa hoïc”. 3.1 Noäi dung caùc kyõ naêng quaûn trò a. Kyõ naêng nhaän thöùc (hay kyõ naêng tö duy) Laø chöùc naêng quan troïng nhaát ñoái vôùi nhaø quaûn trò, noù ñoøi hoûi nhaø quaûn trò phaûi am hieåu treân nhieàu lónh vöïc kinh teá, chính trò, xaõ hoäi; thaáu hieåu möùc ñoä phöùc taïp vaø bieát giaûm thieåu möùc ñoä phöùc taïp; nhaän bieát, phaùn ñoaùn chính xaùc nhöõng söï vaät vaø hieän töôïng vaø phaûn öùng moät caùch nhanh nhaïy caùc tình huoáng phaùt sinh. Ñaây coù theå noùi laø moät kyõ naêng quan troïng, nhaát laø trong thôøi ñaïi ngaøy nay, thôøi ñaïi cuûa neàn kinh teá tri thöùc. b. Kyõ naêng quan heä Laø kyõ naêng coù lieân quan tôùi quan heä vôùi con ngöôøi, taïo thuaän lôïi vaø thuùc ñaåy con ngöôøi hoaøn thaønh caùc coâng vieäc chung. Kyõ naêng naøy theå hieän vieäc thoâng qua caùc hình thöùc, phöông phaùp taùc ñoäng tôùi con ngöôøi nhö lôøi noùi, chöõ vieát, thaùi ñoä öùng xöû, … coù söùc thuyeát phuïc, taäp hôïp (quy tuï) ñöôïc nhöõng ngöôøi ñöùng chung quanh mình hoaøn thaønh toát nhöõng muïc tieâu ñaõ ñeà ra vôùi hieäu quaû cao nhaát. Taát nhieân, muoán laøm ñöôïc nhö vaäy coøn ñoøi hoûi ôû ngöôøi quaûn trò phaûi coù naêng löïc vaø uy tín nhaát ñònh. Ngöôøi coù naêng löïc vaø uy tín cao trong taäp theå seõ deã daøng taäp hôïp caùc thaønh vieân trong toå chöùc; ngöôïc laïi deã gaëp phaûi söï khoâng chaáp nhaän cuûa caáp döôùi ôû nhieàu möùc ñoä vaø baèng nhieàu hình thöùc khaùc nhau. c. Kyõ naêng chuyeân moân Laø khaû naêng caàn thieát ñeå thöïc hieän moät coâng vieäc cuï theå; bieåu hieän trình ñoä chuyeân moân nghieäp vuï cuûa nhaø quaûn trò nhö soaïn thaûo moät vaên baûn haønh chính, laäp moät hôïp ñoàng kinh teá, laäp trình quaûn lyù, ra moät quyeát ñònh quaûn trò, … Maëc khaùc, kyõ naêng naøy coøn ñoøi hoûi ôû ngöôøi quaûn trò phaûi hieåu bieát chuyeân moân cuûa ñôn vò mình phuï traùch, chaúng haïn moät caùn boä quaûn trò ngaân haøng phaûi am hieåu caùc nghieäp vuï ngaân haøng cuûa mình. Tuy nhieân, do vai troø cuûa quaûn trò vieân ôû caùc caáp quaûn trò khoâng gioáng nhau neân yeâu caàu möùc ñoä thaønh thaïo caùc kyõ naêng coù söï khaùc nhau. 3.2 Yeâu caàu caùc kyõ naêng quaûn trò ôû caùc caáp quaûn trò 6 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  7. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM - Quaûn trò vieân caáp cao: Ñoøi hoûi nhieàu ôû kyõ naêng nhaän thöùc; bieát caùch quan heä (laøm vieäc vôùi con ngöôøi) toát; nhöng ñoøi hoûi ôû kyõ naêng chuyeân moân kyõ thuaät cuï theå veà caùc lónh vöïc quaûn trò ít hôn so vôùi quaûn trò vieân ôû caùc caáp khaùc. Bôõi vì, vai troø cuûa anh ta trong heä thoáng quaûn trò laø ngöôøi hoaïch ñònh ra caùc muïc tieâu, ñöôøng loái, chính saùch, … cuûa toå chöùc; caùc nghieäp vuï chuyeân moân cuï theå phaàn lôùn do quaûn trò vieân caáp trung vaø caáp thaáp thöïc hieän. - Quaûn trò vieân caáp trung: Ñoøi hoûi caùc kyõ naêng quaûn trò ôû möùc trung bình. Bôõi anh ta laø boä phaän trung gian, vôùi vai troø chuû yeáu laø chuyeån taûi “trung chuyeån” caùc thoâng tin meänh leänh töø caáp cao xuoáng caáp thaáp vaø nhaän nhöõng thoâng tin phaûn hoài töø caáp thaáp leân caáp cao. - Quaûn trò vieân caáp thaáp: Ñoøi hoûi nhieàu ôû kyõ naêng chuyeân moân nghieäp vuï, nhöng kyõ naêng nhaän thöùc laïi ít so vôùi quaûn trò vieân caùc caáp khaùc. Bôõi vì, hoï laø nhöõng ngöôøi tröïc tieáp thi haønh caùc nghieäp vuï chuyeân moân trong töøng lónh vöïc quaûn trò cuï theå. Nhöõng yeâu caàu möùc ñoä thaønh thaïo caùc kyû naêng quaûn trò treân ñöôïc minh hoïa baèng hình sau (Xem hình 1). QTV caáp cao QTV caáp trung QTV caáp thaáp Kyõ naêng nhaän thöùc Kyõ naêng quan heä Kyõ naêng ch/moân Hình 1: Yeâu caàu möùc ñoä thaønh thaïo caùc kyõ naêng quaûn trò ñoái vôùi quaûn trò vieân ôû caùc caáp quaûn trò. Heä thoáng quaûn trò thöïc hieän caùc chöùc naêng thoâng qua caùc vai troø cuûa mình vôùi caùc kyõ naêng hoaøn haûo seõ coù moät yù nghóa to lôùn ñoái vôùi doanh nghieäp. Naêng löïc quaûn trò ngaøy nay ñöôïc xem laø moät nguoàn löïc quan troïng cho söï phaùt trieån cuûa moät quoác gia noùi chung hay moät toå chöùc kinh teá noùi rieâng. Caùc nguoàn löïc ñoù laø: naêng löïc quaûn trò, lao ñoäng (ñaëc bieät laø chaát löôïng lao ñoäng), voán, khoa hoïc kyõ thuaät - coâng ngheä vaø taøi nguyeân thieân nhieân (Xem hình 2). Naêng löïc quaûn trò 7 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM Voán Lao ñoäng Khoa hoïc kyõ thuaät Taøi nguyeân
  8. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM Hình 2: Caùc nguoàn löïc phaùt trieån cuûa moät toå chöùc. Chuùng coù moái lieân heä chaët cheõ vôùi nhau. Trong ñoù, naêng löïc Quaûn trò laø quan troïng nhaát, bôõi vì caùc nguoàn löïc khaùc coù phaùt huy taùc duïng ñöôïc hay khoâng ñeàu phuï thuoäc phaàn lôùn vaøo naêng löïc quaûn trò. Ñieàu ñoù coù theå chöùng minh qua caùc soá lieäu sau: 1. Theo taøi lieäu cuûa GS. Nguyeãn vaên Leâ. Nguyeân nhaân phaù saûn moäât doanh nghieäp: -60% do quaûn trò thieáu khaû naêng. -20% do chieàu höôùng baát lôïi. -10% do tai naïn . -10% do caùc yeáu toá linh tinh khaùc. 2. Caùc nhaø kinh teá Phaùp ñieàu tra nghieân cöùu vaø phaân ñònh tröôùc nhöõng toån thaát cuûa doanh nghieäp do caùc nguyeân nhaân sau: -50% thuoäc veà laõnh ñaïo. -25% thuoäc veà giaùo duïc – ñaøo taïo. -25% thuoäc veà nhöõng ngöôøi thöøa haønh. 3. Nhaät Baûn laø nöôùc ñaát heïp, ngöôøi ñoâng, caùc ñieàu kieän töï nhieân, vaên hoaù gaàn gioáng ta. Theá maø sau chieán tranh theá giôùi thöù 2 (Nhaät Baûn laø nöôùc thua traän vaø hoang taøn ñoå naùt nhö Vieät Nam sau chieán tranh) keát thuùc ngöôøi Nhaät laäp neân nhöõng kyø tích trong kinh teá laøm cho caû theá giôùi phaûi kinh ngaïc vaø hoïc hoûi ôû hoï: - Naêm 1950, GDP cuûa Nhaät laø 20 tæ USD, baèng: + 60% cuûa CHLB Ñöùc. + 50% cuûa Phaùp. +1/3 cuûa Anh. +1/17 cuûa Myõ. - Naêm 1966 (sau 16 naêm) Nhaät vöôït Phaùp. - Naêm 1967 vöôït Anh. - Naêm 1968 vöôït CHLB Ñöùc vaø cho ñeán nay vaãn laø moät cöôøng quoác kinh teá ñöùng thöù hai sau Myõ. Coù nhieàu yeáu toá ñeå ngöôøi Nhaät laøm neân ñieàu thaàn kyø ñoù, nhöng caùc nhaø kinh teá cho raèng quaûn trò laø moät yeáu toá chieám vò trí quan troïng nhaát. Quaû thaät vaäy, ngöôøi Nhaät ñaõ bieát tìm cho mình moät cung caùch quaûn trò rieâng phuø hôïp vôùi neàn vaên hoùa cuûa ñaát nöôùc vaø con ngöôøi “Maët trôøi moïc”, ñöôïc bieåu hieän moät caùch sinh ñoäng qua lyù thuyeát Z cuûa William Ouchi. Töø caùc khaùi nieäm - chöùc naêng - vai troøø chuùng ta coù theå ruùt ra caùc ñaëc ñieåm quaûn trò nhö sau: III- ÑAËC ÑIEÅM CUÛA QUAÛN TRÒ. 8 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  9. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM 1- Ñoái töôïng quaûn trò laø con ngöôøi, quaûn trò con ngöôøi laø moät coâng vieäc khoù khaên vaø phöùc taïp. Quaûn trò suy cho ñeán cuøng laø quaûn trò con ngöôøi, ngöôøi quaûn trò laøm vieäc cuøng vôùi vaø thoâng qua ngöôøi khaùc. Trong moãi con ngöôøi hay nhoùm ngöôøi ñeàu coù nhöõng ñaëc ñieåm taâm – sinh lyù khaùc nhau, trình ñoä khaùc nhau, nhaän thöùc khaùc nhau, … daãn tôùi nhöõng haønh ñoäng khoâng gioáng nhau. Muoán quaûn trò coù hieäu quaû tröôùc heát phaûi hieåu veà hoï; hieåu ñöôïc hoï laø ñieàu khoâng deã, nhöng ñaùp öùng ñöôïc nhöõng nhu caàu cuûa hoï laïi caøng khoù khaên vaø phöùc taïp hôn nhieàu laàn, noù luoân luoân laø muïc ñích caàn vöôn tôùi cuûa caùc nhaø quaûn trò. Maët khaùc, con ngöôøi laø toång hoøa caùc moái quan heä xaõ hoäi. Soáng trong moät toå chöùc, ôû ñoù moãi ngöôøi coù nhöõng moái quan heä nhieàu maët vôùi coäng ñoàng mang tính xaõ hoäi nhö: quan heä chính trò, quan heä kinh teá, quan heä xaõ hoäi chuùng ñan xen vaøo nhau taïo thaønh nhöõng moái quan heä phöùc hôïp, taùc ñoäng thöôøng xuyeân vaø chi phoái moïi maët hoaït ñoäng cuûa caù nhaân. Thaät vaäy, quaûn trò coù hieäu quaû laø moät coâng vieäc ñaày khoù khaên vaø phöùc taïp nhaát trong trong nhöõng coâng vieäc phöùc taïp. 2- Lao ñoäng quaûn trò laø lao ñoäng trí löïc laø chuû yeáu vaø ñoøi hoûi tính naêng ñoäng saùng taïo cao. Trong heä thoáng quaûn trò coù 3 loaïi caùn boä chuû yeáu: caùn boä laõnh ñaïo, chuyeân gia vaø caùn boä nghieäp vuï - kyõ thuaät. - Caùn boä laõnh ñaïo: laø ngöôøi coù chöùc vuï quyeàn haïn nhaát ñònh trong toå chöùc, hoï laø nhöõng ngöôøi ñeà ra caùc quyeát ñònh quaûn trò, hoaïch ñònh ra caùc muïc tieâu, chieán löôïc, chính saùch, bieän phaùp cuûa doanh nghieäp. - Caùn boä chuyeân gia: bao goàm caùc kyõ sö, luaät sö, nhaø toaùn hoïc, nhaø kinh teá… laø nhöõng ngöôøi coù trình ñoä chuyeân moân -kyõ thuaät cao; hoï giöõ vai troø chuaån bò caùc phöông aùn giuùp cho caùn boä laõnh ñaïo ñeà ra caùc quyeát ñònh quaûn trò ñaûm baûo tính toái öu nhaát. - Caùn boä nghieäp vuï - kyõ thuaät: laø nhöõng ngöôøi thöïc hieän nhöõng nghieäp vuï quaûn trò cuï theå nhö caùc keá toaùn, thuû quyõ, thuû kho, thoáng keâ toång hôïp, vaên thö, laäp trình vieân maùy tính… Trong 3 loaïi caùn boä treân thì caùn boä laõnh ñaïo laø boä phaän quan troïng nhaát, noù quyeát ñònh phaàn lôùn söï thaønh baïi cuûa moät doanh nghieäp. Tuy nhieân, söï naêng ñoäng saùng taïo ñeàu caàn thieát cho taát caû quaûn trò vieân ôû caùc caáp, ñöôïc qui ñònh bôõi tính phöùc taïp cuûa quaûn trò. 3- Quaûn trò vöøa laø khoa hoïc vöøa laø moät ngheä thuaät cao. 9 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  10. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM Bôûi quaûn trò khoâng nhöõng ñoøi hoûi phaûi hoaøn thaønh caùc muïc tieâu ñaõ ñeà ra maø phaûi hoaøn thaønh chuùng vôùi hieäu quaû cao nhaát coù theå ñöôïc. a-Tính khoa hoïc cuûa Quaûn trò theå hieän: - Thöù nhaát, quaûn trò phaûi ñaûm baûo phuø hôïp vôùi söï vaän ñoäng cuûa caùc qui luaät töï nhieân, xaõ hoäi. Ñieàu ñoù ñoøi hoûi vieäc quaûn trò phaûi döïa treân söï hieåu bieát saâu saéc caùc qui luaät khaùch quan chung vaø rieâng cuûa töï nhieân vaø xaõ hoäi. - Thöù hai, treân cô sôû ñoù maø vaän duïng toát nhaát caùc thaønh töïu khoa hoïc, tröôùc heát laø trieát hoïc, kinh teá hoïc, toaùn hoïc, tin hoïc, ñieàu khieån hoïc, coâng ngheä hoïc, … vaø caùc kinh nghieäm trong thöïc teá vaøo thöïc haønh quaûn trò. - Thöù ba, quaûn trò phaûi ñaûm baûo phuø hôïp vôùi ñieàu kieän, hoaøn caûnh cuûa moãi toå chöùc trong töøng giai ñoaïn cuï theå. Ñieàu ñoù cuõng coù nghóa, ngöôøi Quaûn trò vöøa phaûi kieân trì caùc nguyeân taéc vöøa phaûi vaän duïng moät caùch linh hoaït nhöõng phöông phaùp, nhöõng kyõ thuaät Quaûn trò phuø hôïp trong töøng ñieàu kieän, hoaøn caûnh nhaát ñònh. b-Tính ngheä thuaät cuûa quaûn trò theå hieän: Ngheä thuaät laø kyõ naêng, kyõ xaûo, bí quyeát, caùi “meïo” cuûa quaûn trò. Neáu khoa hoïc laø söï hieåu bieát kieán thöùc coù heä thoáng thì ngheä thuaät laø söï tinh loïc kieán thöùc ñeå vaän duïng phuø hôïp trong töøng lónh vöïc, trong töøng tình huoáng. Ví duï: - Trong ngheä thuaät söû duïng ngöôøi. tröôùc heát phaûi hieåu ñaëc ñieåm taâm lí, naêng löïc thöïc teá cuûa con ngöôøi, töø ñoù söû duïng hoï vaøo vieäc gì, lónh vöïc gì, ôû caáp baäc naøo laø phuø hôïp nhaát; coù nhö vaäy môùi phaùt huy heát khaû naêng vaø söï coáng hieán nhieàu nhaát cuûa moãi caù nhaân cho taäp theå. - Ngheä thuaät giaùo duïc con ngöôøi. Giaùo duïc moät con ngöôøi coù theå thoâng qua nhieàu hình thöùc: khen – cheâ, thuyeát phuïc, töï pheâ bình vaø pheâ bình, khen thöôûng vaø kyû luaät ñeàu ñoøi hoûi ôû tính ngheä thuaät raát cao. AÙp duïng hình thöùc, bieän phaùp giaùo duïc khoâng phuø hôïp chaúng nhöõng giuùp cho ngöôøi ta tieán boä hôn maø ngöôïc laïi laøm phaûn taùc duïng, taêng theâm tính tieâu cöïc trong tö töôûng vaø haønh ñoäng. - Ngheä thuaät giao tieáp, ñaøm phaùn trong kinh doanh. Cuõng ñoøi hoûi tính ngheä thuaät raát cao. Trong thöïc teá khoâng phaûi ngöôøi naøo cuõng coù khaû naêng naøy, cuøng moät vieäc nhö nhau ñoái vôùi ngöôøi naøy ñaøm phaùn thaønh coâng coøn ngöôøi khaùc thì thaát baïi. - Ngheä thuaät ra quyeát ñònh quaûn trò. Quyeát ñònh quaûn trò laø moät thoâng ñieäp bieåu hieän yù chí cuûa nhaø quaûn trò buoäc ñoái töôïng phaûi thi haønh ñöôïc dieãn ñaït baèng nhieàu hình thöùc nhö: vaên baûn chöõ vieát, lôøi noùi, haønh ñoäng, … Ngoaøi ñaëc ñieåm chung cuûa quyeát ñònh quaûn trò mang tính meänh leänh, cöôõng cheá ra thì moãi hình thöùc cuûa quyeát ñònh laïi coù nhöõng ñaëc ñieåm rieâng, chaúng haïn nhö quyeát ñònh baèng lôøi khoâng mang tính baøi baûn, khuoân maãu nhö quyeát ñònh baèng vaên baûn chöõ vieát nhöng laïi ñoøi hoûi ôû tính saùng taïo, thích nghi vaø tính thuyeát phuïc hôn. 10 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  11. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM -Ngheä thuaät quaûng caùo. Tröôùc heát laø gaây aán töôïng cho ngöôøi nghe, ngöôøi ñoïc. Nhöng trong thöïc teá khoâng phaûi doanh nghieäp naøo cuõng laøm ñöôïc ñieàu ñoù. Coù nhöõng quaûng caùo chuùng ta xem thaáy vui vui, thích thuù, coù caûm tình saûn phaåm cuûa hoï. Nhöng cuõng coù quaûng caùo laïi thaáy chaùn ngaùn, gaây böïc boäi, phieàn muoän cho ngöôøi nghe, ngöôøi ñoïc, … Vì sao nhö vaäy? Ñoù chính laø ngheä thuaät quaûng caùo. “Ngheä thuaät vó ñaïi nhaát cuûa ngheà quaûng caùo, laø aán saâu vaøo ñaàu oùc ngöôøi ta moät yù töôûng naøo ñoù nhöng baèng caùch thöùc maø ngöôøi ta khoâng nhaän thaáy ñöôïc ñieàu ñoù - khuyeát danh” (trích trong “Lôøi vaøng cho caùc nhaø doanh nghieäp” – nhaø xuaát baûn treû naêm 1994) - Ngheä thuaät baùn haøng: “Ngheä thuaät baùn töùc laø ngheä thuaät laøm cho ngöôøi mua tin chaéc raèng hoï coù lôïi khi hoï mua - SHELDON” (trích: “Lôøi vaøng cho caùc nhaø doanh nghieäp” – nhaø xuaát baûn treû naêm 1994). Ngheä thuaät laø caùi gì ñoù heát söùc rieâng tö cuûa töøng ngöôøi, khoâng theå “nhaäp khaåu” töø ngöôøi khaùc. Noù ñoøi hoûi ôû ngöôøi quaûn trò (maø tröôùc heát laø ngöôøi laõnh ñaïo) khoâng nhöõng bieát vaän duïng coù hieäu quaû caùc thaønh töïu khoa hoïc hieän coù vaøo hoaøn caûnh cuï theå cuûa mình maø coøn tích luõy voán kinh nghieäm cuûa baûn thaân, cuûa ngöôøi khaùc ñeå naâng chuùng leân thaønh ngheä thuaät – töùc bieán noù thaønh caùi rieâng cuûa mình. IV- ÑOÁI TÖÔÏNG, NOÄI DUNG VAØ PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU QUAÛN TRÒ HOÏC. 1-Ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa quaûn trò hoïc. Quaûn trò hoïc laø moät khoa hoïc xaõ hoäi, nhieân cöùu caùc moái quan heä giöõa ngöôøi vaø ngöôøi trong quaù trình quaûn trò goïi taét laø quan heä quaûn trò. Ñoù laø quan heä giöõa chuû theå quaûn trò (heä thoáng quaûn trò, boä phaän quaûn trò, ngöôøi quaûn trò) vaø ñoái töôïng quaûn trò (heä thoáng bò quaûn trò, boä phaän bò quaûn trò, ngöôøi bò quaûn trò). Maët khaùc, quan heä quaûn trò coøn laø quan heä giöõa caùc caáp caùc khaâu trong heä thoáng quaûn trò, nhö quan heä giöõa giaùm ñoác vaø tröôûng phoøng, giöõa tröôûng phoøng vôùi toå tröôûng, … giöõa caùc boä phaän khaâu deät vôùi khaâu hoà, giöõa khaâu hoà vôùi in hoa, … trong coâng ty deät chaúng haïn. Xeùt treân bình dieän roäng, quan heä quaûn trò laø moät boä phaän trong “quan heä saûn xuaát” (Quan heä sôû höõu veà tö lieäu saûn xuaát, quan heä phaân phoái vaø quan heä quaûn lyù). Tuy nhieân, “quan heä saûn xuaát” ôû ñaây chæ ñeà caäp ñeán phaïm vi trong moät toå chöùc (Doanh nghieäp), nhaèm tìm ra nhöõng qui luaät vaän ñoäng cuûa noù; ñeà ra nhöõng ñöôøng loái, phöông höôùng, nhöõng nguyeân taéc, nhöõng phöông phaùp chung nhaát laøm kim chæ nam cho caùc nhaø thöïc haønh quaûn trò doanh nghieäp vaän duïng coù hieäu quaû. Ñeå phuø hôïp vôùi ñoái töôïng nghieân cöùu treân, noäi dung moân hoïc bao goàm caùc chöông cuï theå nhö sau: 2-Noäi dung. 11 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  12. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM + Chöông 1: Daãn nhaäp. + Chöông 2: Söï phaùt trieån cuûa caùc lyù thuyeát quaûn trò. + Chöông 3: Chöùc naêng hoaïch ñònh. + Chöông 4: Chöùc naêng toå chöùc. + Chöông 5: Chöùc naêng ñieàu khieån. + Chöông 6: Chöùc naêng kieåm soaùt. + Chöông 7: Phaù saûn vaø cöùu nguy phaù saûn. Trong 7 chöông taäp trung giaûi quyeát caùc chuû ñeà chính: - Thoâng qua vieäc tìm hieåu caùc lyù thuyeát Quaûn trò, naém vöõng caùc nguyeân taéc vaø nhöõng vaán ñeà mang tính nguyeân taéc – qui luaät cuûa quaûn trò. - Laøm roõ noäi dung caùc chöùc naêng (Nhieäm vuï chung – nhieäm vuï toång quaùt) cuûa quaûn trò. - Naém vöõng caùc phöông phaùp (chung) vaø moät soá phöông phaùp – bieän phaùp cuï theå cuûa quaûn trò. 3- Phöông phaùp nghieân cöùu. Ñeå ñaûm baûo naém vöõng caùc noäi dung treân, chuùng ta caàn phaûi tieán haønh qua caùc phöông phaùp nghieân cöùu chuû yeáu sau: a- Phöông phaùp duy vaät bieän chöùng. Pheùp duy vaät bieän chöùng laø phöông phaùp chung cho söï nghieân cöùu cuûa taát caû caùc khoa hoïc, trong ñoù coù quaûn trò hoïc. Vì pheùp bieän chöùng trieát hoïc Mac – Leânin laø moät khoa hoïc veà caùc qui luaät chung nhaát cuûa töï nhieân, xaõ hoäi vaø tö duy; noù ñoøi hoûi xem xeùt vaø giaûi quyeát nhöõng vaán trong moái taùc ñoäng qua laïi cuûa caùc söï vaät vaø hieän töôïng trong söï phaùt sinh, vaän ñoäng vaø phaùt trieån cuûa chuùng. Treân cô sôû nhöõng nhaän thöùc ñoù, ñeå nghieân cöùu quaûn trò hoïc ñaït keát quaû toát chuùng ta caàn phaûi coù caùc quan ñieåm sau: a1. Quan ñieåm toång hôïp. Noù cho pheùp chuùng ta coù phöông phaùp ñaùnh giaù söï vaät vaø hieän töôïng moät caùch toaøn dieän, ñích thöïc baûn chaát, töø ñoù coù nhöõng haønh ñoäng ñuùng, chính xaùc. Ngöôïc laïi, neáu xem xeùt ñaùnh giaù söï vaät vaø hieän töôïng moät caùch phieán dieän, chæ nhìn thaáy moät maët naøo ñoù maø voäi vaøng keát luaän thì deã daãn ñeán haønh ñoäng sai laàm vaø gaây haäu quaû nghieâm troïng. Chaúng haïn, khi nghieân cöùu caùc yeáu toá taùc ñoäng ñeán doanh nghieäp thì phaûi tính ñeán caùc yeáu toá beân trong (caùc yeáu toá vaên hoùa) laãn beân ngoaøi toå chöùc (moâi tröôøng kinh teá, chính trò, xaõ hoäi, phaùp luaät vaø moâi tröôøng kinh doanh quoác teá). 12 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  13. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM a2. Quan ñieåm heä thoáng. Heä thoáng laø toång hôïp caùc boä phaän hôïp thaønh, chuùng coù moái quan heä laãn nhau; con ngöôøi, moät coå maùy, moät chieác ñoàng hoà laø moät heä thoáng hoaøn chænh, noù bao goàm nhieàu boä phaän hôïp thaønh vaø chuùng coù moái quan heä maät thieát vôùi nhau. Heä thoáng moät toå chöùc (doanh nghieäp) bao goàm nhieàu boä phaän hôïp thaønh nhö boä phaän laõnh ñaïo, boä phaän saûn xuaát, boä phaän baùn haøng, boä phaän keá toaùn taøi vuï, … chuùng coù moái quan heä maät thieát vôùi nhau, taïo thaønh moät theå thoáng nhaát cuûa toå chöùc. Vì vaäy, khi nghieân cöùu moät vaán ñeà naøo ñoù cuûa boä phaän phaûi tính ñeán caùc moái quan heä höõu cô cuûa caû heä thoáng. Maët khaùc, heä thoáng doanh nghieäp laø moät heä thoáng môû, khoâng theå coù moät heä thoáng ñoùng toàn taïi ñöôïc. Do ñoù, chuùng ta khoâng chæ nghieân cöùu chuùng trong moái lieân heä cuûa caùc boä phaän beân trong toå chöùc maø coøn phaûi xem xeùt chuùng trong moái lieân heä caû heä thoáng cuûa neàn kinh teá vaø toaøn caàu. a3. Quan ñieåm lòch söû. Lòch söû luoân gaén lieàn vôùi thôøi gian (quaù khöù, hieän taïi vaø töông lai), trong moãi giai ñoaïn lòch söû nhaát ñònh coù nhöõng ñieàu kieän kinh teá, chính trò, xaõ hoäi … khaùc nhau khoâng theå tuøy tieän xem xeùt ñaùnh giaù söï vaät vaø hieän töôïng moät caùch gioáng nhau. Chaúng haïn, vôùi ñieàu kieän cuûa neàn kinh teá thò tröôøng chuùng ta khoâng theå laáy nhöõng söï vieäc vaø hieän töôïng cuûa thôøi bao caáp ñeå ñaùnh giaù hay nhaän xeùt, maø phaûi ñaët chuùng trong ñieàu kieän, hoaøn caûnh lòch söû luùc baáy giôø; Vaø, ngöôïc laïi cuõng khoâng theå gaùn gheùp nhöõng söï vieäc vaø hieän töôïng trong ñieàu kieän cuûa neàn kinh teá hieän thôøi ñem so saùnh vôùi thôøi kyø bao caáp, ... b- Vaän duïng caùc phöông phaùp cuï theå cuûa caùc khoa hoïc khaùc. Quaûn trò hoïc khoâng nhöõng laø moät khoa hoïc xaõ hoäi maø coøn laø moät khoa hoïc öùng duïng. Daãn ñeán söï taát yeáu phaûi vaän duïng caùc phöông phaùp cuï theå cuûa caùc khoa hoïc khaùc nhö khoa hoïc thoáng keâ, tin hoïc, taâm lí hoïc, xaõ hoäi hoïc, … trong quaûn trò laø caàn thieát. Chaúng haïn, söû duïng caùc phöông phaùp phaùn ñoaùn suy luaän, moâ hình hoùa, sô ñoà hoùa, ñaøm thoaïi, thöïc nghieäm, ñieàu tra, quan saùt, nghieân cöùu maãu, phaân tích, nghieân cöùu tình huoáng, … taát caû ñeàu giuùp cho ta coù cô sôû khoa hoïc xaùc ñaùng, naém vöõng baûn chaát cuûa vaán ñeà, töø ñoù naâng cao chaát löôïng nghieân cöùu. Chöông II SÖÏ PHAÙT TRIEÅN CUÛA CAÙC LYÙ THUYEÁT QUAÛN TRÒ. ---------oOo-------- Maëc duø quaûn trò xuaát hieän raát laâu, nhöng caùc lyù thuyeát quaûn trò (quaûn trò hoïc) maõi cho ñeán ñaàu theá kyû XX môùi hình thaønh vaø phaùt trieån. Ngöôøi coù coâng saùng laäp ra lyù thuyeát 13 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  14. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM quaûn trò ñaàu tieân ñoù laø TAYLOR (ngöôøi Myõ)õ vôùi taùc phaåm “ NHÖÕNG NGUYEÂN TAÉC QUAÛN TRÒ” vaøo naêm 1911. Töø ñoù ñeán nay, ñaõ coù khoâng ít lyù thuyeát quaûn trò ra ñôøi vôùi nhieàu hoïc giaû thuoäc caùc tröôøng phaùi Quaûn trò khaùc nhau. Song, trong quyeån saùch naøy chæ ñeà caäp nhöõng lyù thuyeát quaûn trò cuûa caùc tröôøng phaùi tieâu bieåu nhaát. I-TRÖÔØNG PHAÙI COÅ ÑIEÅN. 1- Lyù thuyeát quaûn trò khoa hoïc (Scientific management). “Quaûn trò khoa hoïc” laø thuaät ngöõ duøng ñeå chæ caùc yù kieán cuûa moät nhoùm taùc giaû ôû Hoa Kyø vaøo ñaàu thaäp nieân cuûa theá kyû XX, ñöôïc Louis Brandeis söû duïng laàn ñaàu tieân trong moät baùo caùo tröôùc UÛy Ban Thöông Maïi Hoa Kyø vaøo naêm 1910. Sau ñoù ñöôïc Taylor söû duïng ñeå ñaët teân cho taùc phaåm cuûa mình vôùi nhan ñeà “Caùc nguyeân taéc quaûn trò khoa hoïc”, xuaát baûn naêm 1911. Vì vaäy, thuaät ngöõ naøy ñaõ trôû thaønh teân cuûa moät lyù thuyeát vaø gaén lieàn vôùi teân tuoåi cuûa Taylor cho ñeán ngaøy nay. Lyù thuyeát “Quaûn trò khoa hoïc” laø noå löïc ñaàu tieân cuûa con ngöôøi trình baøy moät caùch coù heä thoáng nhöõng quan ñieåm, nhöõng nguyeân taéc vaø nhöõng phöông phaùp quaûn trò doanh nghieäp caên baûn. Noù ñaùnh daáu moät böôùc ngoaëc môùi, chaám döùt moät quaù trình raát daøi bao goàm nhieàu theá kyû maø con ngöôøi chæ bieát quaûn trò theo kinh nghieäm. Taylor khoâng phaûi laø taùc giaû duy nhaát cuûa lyù thuyeát naøy. Nhöng OÂng thöïc söï xöùng ñaùng vôùi teân goïi laø cha ñeû cuûa Quaûn trò hoïc maø nhieàu hoïc giaû phöông Taây suy toân. a-Frederick Winslow Taylor (1856 – 1915). Vaøo nhöõng naêm cuoái theá kyû XIX, luùc ñoù Taylor laø anh coâng nhaân bình thöôøng phaán ñaáu thaønh moät nhaø quaûn trò saûn xuaát nhaø maùy Midvale Steel Works, vaø theo hoïc laáy baèng kyõ sö baèng caùch hoïc Ñaïi hoïc ban ñeâm ôû Vieän kyõ thuaät Stevens, Hoa Kyø. Vôùi moät con ngöôøi coù yù chí vaø khaû naêng laøm vieäc toát, Taylor ñaõ quan saùt vaø phaùt hieän ra raèng, haàu heát caùc nhaø quaûn trò tröôùc ñoù laøm theo kinh nghieäm, cöù laøm sai thì söûa. Hôn nöõa nhieàu coâng taùc Quaûn trò thöôøng phoù maëc cho coâng nhaân nhö phöông phaùp laøm vieäc, tieâu chuaån coâng vieäc, khuyeán khích coâng nhaân, … Töø ñoù, OÂng cho ra ñôøi hai taùc phaåm: “Quaûn trò phaân xöôûng” (Shop Management) xuaát baûn naêm 1906 vaø ñaëc bieät laø “Nhöõng nguyeân taéc quaûn trò khoa hoïc” (Principles of Scientific Management) xuaát baûn naêm 1911, vôùi 4 tö töôûng chuû yeáu maø sau naøy coù nhieàu ngöôøi goïi ñoù laø 4 nguyeân taéc chung cuûa quaûn trò. 1- Caùc nhaø quaûn trò töø caáp cô sôû trôû leân neân daønh nhieàu thôøi gian vaø coâng söùc ñeå laäp keá hoaïch hoaït ñoäng cuûa toå chöùc cho coâng nhaân laøm vieäc vaø kieåm tra hoaït ñoäng thay vì cuøng tham gia coâng vieäc cuï theå cuûa ngöôøi thöøa haønh. YÙ töôûng naøy, laàn ñaàu tieân hình 14 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  15. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM thaønh chuyeân moân hoaù lao ñoäng quaûn trò, taùch lao ñoäng Quaûn trò khoûi saûn xuaát ñeå heä thoáng naøy thöïc hieän caùc coâng vieäc ñích thöïc cuûa mình ñoù laø caùc chöùc naêng quaûn trò; laøm theo phöông phaùp khoa hoïc thay vì theo kinh nghieäm. 2- Caùc nhaø quaûn trò phaûi ñaàu tö ñeå tìm ra nhöõng phöông caùch hoaït ñoäng khoa hoïc ñeå höôùng daãn coâng nhaân, thay vì ñeå coâng nhaân töï yù choïn phöông phaùp laøm vieäc rieâng cuûa hoï. 3- Caùc nhaø quaûn trò neân söû duïng caùc bieän phaùp kinh teá ñeå ñoäng vieân coâng nhaân haêng haùi laøm vieäc. Trong ñoù OÂng ñeà ra phöông phaùp traû löông theo saûn phaåm. 4- Phaân chia traùch nhieäm, quyeàn haïn vaø quyeàn lôïi moät caùch hôïp lí giöõa nhöõng nhaø Quaûn trò vaø ngöôøi thöøa haønh. Traùnh truùt heát traùch nhieäm cho ngöôøi coâng nghaân. Nhöõng neùt phaùt hoïa ñoù chöa ñuû ñeå xem laø moät lyù thuyeát hoaøn thieän. Song, nhôø coù nhöõng “vieân gaïch” ñaàu tieân naøy maø caùc nhaø quaûn trò sau naøy ñaõ vun ñaép thaønh nhöõng “laâu ñaøi lyù thuyeát” traùng leä. Ngöôøi coù coâng ñoùng goùp khoâng keùm phaàn quan troïng cho lyù thuyeát “Quaûn trò khoa hoïc” ñoù laø Henry L.Gantt. b- Henry L.Gantt (1861 – 1919). Henry L.Gantt cuøng laøm vieäc vôùi Taylor trong caùc nhaø maùy Midvale, Simonds vaø Bethlebem Steel. OÂng cho raèng, heä thoáng traû löông theo saûn phaåm do Taylor ñeà xöôùng khoâng coù taùc ñoäng khuyeán khích nhieàu cho coâng nhaân. Do ñoù, OÂng ta ñaõ boå sung cheá ñoä traû löông coù thöôûng. Theo ñoù, coâng nhaân laøm vöôït ñònh möùc trong ngaøy hoï ñöôïc thöôûng theâm tieàn, keå caû ngöôøi quaûn trò tröïc tieáp. Moät ñoùng goùp khaùc cuûa L.Gantt laø “bieåu ñoà Gantt”. Moät kyõ thuaät dieãn taû thôøi gian keá hoaïch cuûa coâng vieäc baèng caùch phaân tích thôøi gian cho töøng coânng vieäc vaø bieåu dieãn chuùng treân moät bieåu ñoà maø nhìn vaøo ñoù, nhaø Quaûn trò coù theå thaáy ñöôïc tieán trình thöïc hieän coâng vieäc, töø ñoù coù theå ñieàu chænh coâng vieäc ñaït tôùi muïc tieâu moät caùch toát nhaát. Tuy laø moät saùng kieán ñôn giaûn nhöng bieåu ñoà Gantt ñaõ coù nhieàu höõu ích, do ñoù noù ñöôïc söû duïng khaû phoå bieán trong Quaûn trò ngaøy nay. c- OÂng baø Gilbreth: Lilian Gilbreth (1878 – 1972) vaø Frank Gilbreth (1868 – 1924). Cuøng quan ñieåm vôùi Taylor vaø Gantt, oâng - baø Gilbreth cho raèng naêng suaát lao ñoäng quyeát ñònh ñeán hieäu quaû. Nhöng, con ñöôøng ñeå taêng naêng suaát lao ñoäng khoâng phaûi taùc ñoäng vaøo ngöôøi coâng nhaân, maø baèng caùch giaûm caùc ñoäng taùc thöøa. Ñeå chöùng minh cho luaän ñieåm cuûa mình, oâng - baø Gilbreth ñaõ khaùm phaù ra raèng trong 12 thao taùc maø moät ngöôøi thôï xaây thöïc hieän ñeå xaây gaïch leân töôøng, coù theå ruùt xuoáng coøn 4, vaø nhôø ñoù 15 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  16. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM maø moãi ngaøy moäât ngöôøi thôï xaây coù theå xaây ñöôïc 2.700 vieân gaïch thay vì 1000 vieân, maø khoâng caàn phaûi hoái thuùc. OÂng – baø Gilbreth cuõng cho raèng, laøm giaûm caùc ñoäng taùc thöøa khoâng nhöõng laøm taêng naêng suaát lao ñoäng maø chuùng coøn coù lieân quan tröïc tieáp ñeán söï meät nhoïc cuûa coâng nhaân, do ñoù giaûm bôùt soá löôïng thao taùc cuõng laøm giaûm meät nhoïc cho ngöôøi coâng nhaân. Vì vaäy, oâng - baø Gilbreth laø moät trong nhöõng ngöôøi ñaàu tieân quan taâm ñeán khía caïnh taâm lyù con ngöôøi trong quaûn trò, nhaän ñònh ñoù ñöôïc theå hieän khaù roõ trong luaän aùn Tieán só “Taâm lí quaûn trò” maø baø Lilian Gilbreth ñaõ baûo veä thaønh coâng naêm 1914, nhöng raát tieác laø do nhieàu nguyeân nhaân khaùc nhau maøø tö töôûng cuûa Baø luùc baáy giôø chöa ñöôïc caùc nhaø quaûn trò quan taâm ñuùng möùc. d- Toùm taét Lyù thuyeát “Quaûn trò khoa hoïc” Laø lyù thuyeát Quaûn trò ñaàu tieân, noù ñaùnh daáu moät böôùc ngoaëc môùi trong lónh vöïc quaûn trò doanh nghieäp. Nhöõng tö töôûng cuûa lyù thuyeát “Quaûn trò khoa hoïc” laø neàn taûng cho caùc lyù thuyeát quaûn trò sau naøy, cho ñeán ngaøy nay nhöõng yù kieán ñeà xuaát cuûa Taylor vaø ñoàng nghieäp ñöôïc caùc nhaø thöïc haønh Quaûn trò aùp duïng roäng raõi vaø ñem laïi nhieàu keát quaû toát. Tuy nhieân, nhieàu nhaø pheâ bình hieän nay cho raèng, noùi chung tö töôûng cuûa Taylor vaø caùc taùc giaû thuoäc lyù thuyeát “Quaûn trò khoa hoïc” laø thieáu nhaân baûn, xem con ngöôøi nhö moät ñinh oác trong coå maùy. Coøn GS. Koontz thì goïi lyù thuyeát quaûn trò cuûa Taylor laø lyù thuyeát “Caây gaäy vaø cuû caø roát”. Nhöng, cuõng coù yù kieán beânh vöïc cho OÂng ta cho raèng, tö töôûng cuûa Taylor laø saûn phaåm cuûa thôøi ñaïi OÂng soáng. 2- Lyù thuyeát quaûn trò haønh chaùnh (Administration Management). Sau lyù thuyeát “Quaûn trò khoa hoïc”, lyù thuyeát “Quaûn trò haønh chaùnh” laø moät lyù thuyeát quaûn trò xuaát hieän raát sôùm, tieâu bieåu nhaát laø Fayol cuûa Phaùp, Max Weber cuûa Ñöùc vaø Chester Barnard cuûa Myõ. Lyù thuyeát naøy ra ñôøi caên cöù treân giaû thuyeát: Maëc duø moãi loaïi hình toå chöùc coù nhöõng ñaëc ñieåm rieâng (doanh nghieäp, nhaø nöôùc, caùc toå chöùc ñoaøn theå, toân giaùo …), nhöng chuùng ñeàu coù chung moät tieán trình Quaûn trò maø qua ñoù nhaø quaûn trò coù theå quaûn trò toát baát cöù moät toå chöùc naøo. Ngöôøi coù coâng lôùn ñeà ra lyù thuyeát naøy laø Henri Fayol. a- Henri fayol (1841 – 1925). Henri Fayol laø moät nhaø coâng ngieäp Phaùp. Naêm 1916, OÂng xuaát baûn taùc phaåm “Quaûn trò coâng nghieäp vaø quaûn trò chung” (Administration inductrielle et generale) trình baøy nhieàu quan nieäm môùi veà quaûn trò. Trong ñoù, OÂng trình baøy lyù thuyeát quaûn trò cuûa 16 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  17. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM mình moät caùch coù heä thoáng, toång hôïp vaø ôû trình ñoä cao hôn so vôùi caùc lyù thuyeát khaùc cuøng thôøi. + OÂng phaân chia coâng vieäc doanh nghieäp ra thaønh 6 loaïi. . Saûn xuaát (kyõ thuaät saûn xuaát). . Thöông maïi (mua baùn, trao ñoåi). . Taøi chính (taïo vaø söû duïng voán coù hieäu quaû). . An ninh (baûo veä taøi saûn vaø nhaân vieân). . Keá toaùn. . Quaûn trò. Nhöõng ñeà xuaát naøy cuûa oâng coù yù nghóa raát to lôùn cho thöïc haønh Quaûn trò. Ngaøy nay, haàu heát caùc loaïi hình doanh nghieäp ñeàu toå chöùc boä maùy döïa treân caùc phaùt hoaï chung cuûa Fayol. Tuøy theo töøng loaïi hình vaø qui moâ doanh nghieäp, söï phaân chia coù theå khaùc nhau, nhöng nhìn chung hoï ñeàu toå chöùc theo töøng nhoùm coâng vieäc ñeå quaûn trò. + Ñeà ra 14 nguyeân taéc quaûn trò: . Phaân chia coâng vieäc. . Töông quan giöõa thaåm quyeàn vaø traùch nhieäm. . Kyû luaät. . Thoáng ngaát chæ huy. . Thoáng nhaát ñieàu khieån. . Caù nhaân leä thuoäc lôïi ích chung. . Thuø lao töông xöùng. . Taäp trung vaø phaân taùn. . Caáp baäc (Nguyeân taéc giai ñaúng). . Traät töï. . Coâng baèng. . OÅn ñònh nhieäm vuï. . Saùng kieán. . Ñoaøn keát (tinh thaàn taäp theå). +Fayol coøn ñeà ra moäït heä thoáng caùc chöùc naêng quaûn trò: . Hoaïch ñònh. . Toå chöùc. . Chæ huy. . Phoái hôïp. . Kieåm tra. 17 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  18. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM Nhaän xeùt veà Fayol, caùc GS. Koontz vaø O’Donnell cuûa Ñaïi hoïc California cho raèng, chính Fayol baèng nhöõng tö töôûng raát phuø hôïp vôùi heä thoáng quaûn trò kinh doanh hieän ñaïi, thöïc söï xöùng ñaùng ñöôïc xem laø cha ñeû cuûa khoa hoïc quaûn trò kinh doanh ngaøy nay, chöù khoâng phaûi laø Taylor. b- Maz Weber (1864 – 1920). Maz Weber laø moät nhaø Xaõ hoäi hoïc, ngöôøi saùng laäp ra xaõ hoäi hoïc hieän ñaïi vaø coù nhieàu ñoùng goùp vaøo Quaûn trò hoïc. OÂng tieáp caän quaûn trò baèng vieäc nghieân cöùu cô caáu kinh teá vaø chính trò vó moâ. Lyù thuyeát quaûn trò cuûa Weber laø phaùt trieån toå chöùc hôïp lyù maø OÂng ñaët teân laø Heä thoáng thö laïi (Bureaucracy) laø heä thoáng quaûn trò höõu hieäu cho taát caû caùc toå chöùc chính quyeàn, doanh nghieäp, toå chöùc xaõ hoäi, … Lyù thuyeát naøy cho pheùp moät toå chöùc ñöôïc saép xeáp moät heä thoáng quaûn trò theo thöù baäc chaët cheõ, haønh xöû theo quyeàn haønh chöùc vuï ñöôïc qui ñònh roõ raøng. Nhö vaäy, lyù thuyeát Heä thoáng thö laïi cuûa Weber theå hieän roõ neùt kieåu quaûn lyù “Haønh chính”; noù laøm cho vieäc quaûn trò ñöôïc tieán haønh moät caùch qui cuû, baøi baûn vaø chaët cheõ; phaân ñònh roõ traùch nhieäm vaø quyeàn haïn cuûa caùc beân, cuûa moãi caáp trong heä thoáng toå chöùc. Song, aùp duïng quaûn trò theo Heä thoáng thö laïi trong caùc toå chöùc doanh nghieäp hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh deã maéc phaûi beänh quan lieâu, giaáy tôø cöùng nhaéc, khoâng thích hôïp vôùi moâi tröôøng bieán ñoäng; trieät tieâu ñoäng löïc thuùc ñaåy söï nhieät tình, naêng ñoäng cuûa caáp döôùi, khoâng khai thaùc heát caùc nguoàn löïc phaùt trieån cuûa doanh nghieäp. c- Chester Barnard (1886 – 1961). Chester Barnard toát nghieäp Ñaïi hoïc Harvard vaø laøm vieäc taïi moät coâng ty ñieän thoaïi cuûa Myõ naêm 1909, roài 28 naêm sau laø Chuû tòch coâng ty New Jarsey Bell naêm 1927. Trong nhieàu naêm vôùi cöông vò coâng taùc cuûa mình, OÂng ñaõ ñuùc keát nhieàu kinh nghieäm vaø cho ra ñôøi taùc phaåm “Caùc chöùc naêng cuûa Quaûn trò” (The functions of the executive) vaøo naêm 1938 vaø ñaõ trôû thaønh moät trong nhöõng taùc phaåm kinh ñieån veà quaûn trò hoïc cho ñeán ngaøy nay. Lyù thuyeát cuûa Chester barnard döïa treân neàn taûng Chuû nghóa nhaân vaên vaø Chuû nghóa kinh nghieäm, taäp trung nghieân cöùu caù nhaân vaø toå chöùc. - Ñoái vôùi toå chöùc: OÂng cho raèng, moät toå chöùc (xí nghieäp, coâng ty…) laø moät heä thoáng hôïp taùc nhieàu ngöôøi vôùi 3 yeáu toá cô baûn: 1. Söï saün saøng hôïp taùc, 2. Coù muïc tieâu chung, 3. Coù söï thoâng ñaït. 18 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  19. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM Neáu thieáu moät trong 3 yeáu toá naøy thì toå chöùc bò tan vôõ. - Ñoái vôùi caù nhaân: Chester Barnard nhaán maïnh yeáu toá quyeàn haønh trong toå chöùc. Nhöng OÂng cho raèng, nguoàn goác cuûa quyeàn haønh khoâng xuaát phaùt töø ngöôøi ra meänh leänh, maø xuaát phaùt töø söï chaáp nhaän cuûa caáp döôùi. Söï chaáp nhaän ñoù chæ coù theå coù vôùi 4 ñieàu kieän: 1. Caáp döôùi hieåu roõ meänh leänh. 2. Noäi dung ra leänh phuø hôïp vôùi muïc tieâu cuûa toå chöùc. 3. Noäi dung ra leänh phuø hôïp vôùi lôïi ích cuûa hoï. 4. Hoï coù khaû naêng thöïc hieän meänh leänh ñoù. Nhö vaäy, caù nhaân vaø toå chöùc chæ thöïc söï toàn taïi khi maø caùc beân coù söï thoõa maõn cho nhau. Caùc ñôn vò saûn xuaát kinh doanh cuõng nhö caùc toå chöùc khaùc, noù toàn taïi döïa treân söï caân baèng giöõa söï ñoùng goùp vaø söï thoaõ maõn cuûa caù nhaân. Moät khi caù nhaân noå löïc ñeå ñaït ñöôïc caùc muïc ñích maø toå chöùc theo ñuoåi thì hoaït ñoäng cuûa anh ta coù theå xem laø coù keát quaû. Trong quaù trình ñoù, neáu Anh ta ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu caù nhaân vaø thoõa maõn nhöõng ñoäng cô caù nhaân, thì hoaït ñoäng ñoù ñöôïc xem laø coù hieäu quaû. Söï toàn taïi cuûa toå chöùc phuï thuoäc vaøo keát quaû laãn hieäu quaû. Do ñoù ngöôøi quaûn trò gioûi phaûi tìm kieám caû keát quaû vaø hieäu quaû. Beân caïnh vieäc taäp trung nghieân cöùu veà caù nhaân vaø toå chöùc, taùc phaåm cuûa OÂng coøn nhaán maïnh theâm taàm quan troïng cuûa moät soá vaán ñeà khaùc thuoäc chuyeân moân vaø ñaïo ñöùc nhö: Quyeát ñònh Quaûn trò, thoâng tin trong Quaûn trò, heä thoáng chöùc vuï, söï laõnh ñaïo vaø ñaïo ñöùc trong kinh doanh, … laø nhöõng yù töôûng môùi luùc baáy giôø vaø noù luoân coù giaù trò veà lyù thuyeát cuõng nhö thöïc haønh Quaûn trò cho ñeán ngaøy nay. d- Toùm taét lyù thuyeát quaûn trò haønh chaùnh. Ñoàng quan ñieåm vôùi lyù thuyeát “Quaûn trò moät caùch khoa hoïc”, lyù thuyeát “Quaûn trò haønh chaùnh” chuû tröông raèng, ñeå ñem laïi hieäu quaû phaûi baèng con ñöôøng taêng naêng suaát lao ñoäng. Nhöng, theo Fayol muoán taêng naêng suaát lao ñoäng phaûi saép xeáp toå chöùc moät caùch hôïp lí thay vì tìm caùch taùc ñoäng vaøo ngöôøi coâng nhaân (töùc Taylor vaø nhöõng ngöôøi tröôùc ñoù xuaát phaùt vaán ñeà töø phía ngöôøi coâng nhaân, coøn Fayol thì xuaát phaùt töø phía ngöôøi quaûn trò). Maëc duø luùc baáy giôø coù nhieàu yù kieán nghi ngôø veà giaù trò thöïc teá cuûa lyù thuyeát “Quaûn trò haønh chaùnh” cuûa Fayol, nhöng ngaøy nay khoâng ai coù theå baùc boû ñöôïc söï thaät veà söï ñoùng goùp to lôùn cuûa noù treân phöông dieän lyù thuyeát vaø caû trong thöïc haønh quaûn trò. 3- Toùm taét caùc lyù thuyeát quaûn trò thuoäc tröôøng phaùi Coå ñieån. a- Toùm taét. 19 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM
  20. HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM Tieàn ñeà caên baûn cuûa caùc lyù thuyeát thuoäc tröôøng phaùi Coå ñieån veà quaûn trò laø con ngöôøi thuaàn lyù kinh teá (Rational economic man). Ñeå naâng cao hieäu quaû quaûn trò, hoï cho raèng phaûi chuyeân moân hoaù nhieäm vuï trong moät heä thoáng caáp baäc ñöôïc xaùc ñònh roõ raøng. Toå chöùc ñöôïc xem laø moät heä thoáng cô hoïc, ñöôïc hoaïch ñònh vaø kieåm soaùt vaø ñieàu haønh baèng quyeàn haønh chính ñaùng cuûa caùc nhaø quaûn trò. b- Caùc ñoùng goùp. - Veà maët lyù thuyeát: Caùc lyù thuyeát quaûn trò Coå ñieån ñaõ ñaët neàn taûng cho quaûn trò hoïc hieän ñaïi. Treân cô sôû nhöõng yù kieán ban ñaàu cuûa lyù thuyeát naøy, quaûn trò hoïc ñaõ ñöôïc phaùt trieån maïnh meõ vaø ngaøy caøng ñöôïc hoaøn thieän nhôø nhöõng ñoùng goùp boå sung cuûa caùc lyù thuyeát quaûn trò sau naøy, chaúng haïn caùc lyù thuyeát thuoäc tröôøng phaùi Taùc phong ñaõ boå sung khía caïnh nhaân baûn. Lyù thuyeát ñònh löôïng veà quaûn trò môû roäng nhöõng tö töôûng ban ñaàu cuûa lyù thuyeát Coå ñieån … - Veà maët öùng duïng thöïc teá : Khoâng theå phuû nhaän raèng, nhôø nhöõng ñoùng goùp caùc lyù thuyeát Coå ñieån, vieäc quaûn trò caùc cô sôû kinh doanh, caùc cô sôû saûn xuaát, vaø ngay caû caùc cô quan chính quyeàn ôû caùc nöôùc phöông Taây vaø nhieàu nöôùc khaùc treân theá giôùi ñaõ ñöôïc naâng cao moät caùch roõ reät trong nhieàu thaäp nieân cuûa theá kyû XX. Nhôø söï öùng duïng caùc nguyeân taéc vaø kyõ thuaät quaûn trò cuûa caùc lyù thuyeát Coå ñieån, tình traïng quaûn trò luoäïm thuoäm, tuyø tieän taïi caùc cô sôû saûn xuaát ñaõ ñöôïc khaéc phuïc, vieäc quaûn trò ñaõ ñöôïc ñöa vaøo neà neáp. Töø ñoù, taïo ñieàu kieän hoaøn thieän caùc lyù thuyeát quaûn trò vaø naâng cao hieäu quaû quaûn trò. Thöïc teá, sau khi Caùch Maïng Thaùng Möôøi Nga thaønh coâng naêm 1917, Leâ Nin ñaõ ñeà cao söï coáng hieán to lôùn cuûa caùc lyù thuyeát Quaûn trò thuoäc Tröôøng phaùi Coå ñieån vaø Ngöôøi cho vaän duïng chuùng trong quaûn lyù kinh teá, quaûn lyù xaõ hoäi. Beân caïnh ñoù, Leâ Nin cuõng ñaõ neâu leân nhöõng luaän ñieåm môùi cuûa mình thuoäc caùc vaán ñeà veà lónh vöïc quaûn lyù, maø sau naøy caùc nhaø lyù luaän cuûa Lieân Xoâ tröôùc ñaây ñaõ ñuùc keát thaønh nhöõng nguyeân taéc quaûn lyù Xaõ Hoäi Chuû Nghóa (XHCN), ñöôïc caùc nöôùc XHCN aùp duïng moät caùch phoå bieán caû trong lónh vöïc quaûn lyù vó moâ cuõng nhö vi moâ. Caùc nguyeân taéc ñoù laø: Nguyeân taéc thoáng nhaát laõnh ñaïo chính trò vaø kinh teá. - Nguyeân taéc taäp trung – daân chuû. - Nguyeân taéc keát hôïp quaûn lyù theo ngaønh vaø theo ñòa phöông (vuøng laõnh thoå). - Nguyeân taéc keát hôïp haøi hoaø caùc lôïi ích trong xaõ hoäi. - Nguyeân taéc tieát kieäm vaø hieäu quaû. - Trong moãi thôøi kyø phaùt trieån xaõ hoäi khaùc nhau, tính phoå bieán cuûa caùc nguyeân taéc treân cuõng khoâng gioáng nhau, nhöng giaù trò khoa hoïc cuûa chuùng khoâng heà thay ñoåi. Heä thoáng caùc nguyeân taéc quaûn trò ñoù ñaõ goùp phaàn laøm phong phuù theâm cho caùc lyù thuyeát vaø 20 Bieâ n soaï n: Thaân Toân Troï ng Tín HTTP://SINHVIENNGANHANG.COM

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

AMBIENT
Đồng bộ tài khoản