intTypePromotion=1

Hiện đại hoá thị trường thực phẩm và các kết quả sức khỏe liên quan đến chế độ ăn uống: Bằng chứng từ đô thị Việt Nam

Chia sẻ: Nhadamne Nhadamne | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:3

0
30
lượt xem
0
download

Hiện đại hoá thị trường thực phẩm và các kết quả sức khỏe liên quan đến chế độ ăn uống: Bằng chứng từ đô thị Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Hệ thống bán lẻ thực phẩm ở Việt Nam đã và đang chuyển đổi nhanh chóng trong thập kỷ qua. Sự gia tăng của các cửa hàng bán lẻ hiện đại (ví dụ như trung tâm thương mại, siêu thị và cửa hàng tiện ích) có ảnh hưởng sâu sắc và tác động trên nhiều phương diện đối với lợi ích của người tiêu dùng (Gorton và cộng sự, 2011, Wertheim-Heck và Spaargaren, 2015, Stephens và cộng sự, 2016). Mặc dù sự thay đổi này có thể có ý nghĩa tích cực đối với người tiêu dùng thành thị, ví dụ như tăng tiện lợi cho việc mua sắm và cải thiện việc tiếp cận với một số loại thực phẩm nhất định, một điều đáng lo ngại là các cửa hàng bán lẻ thực phẩm hiện đại có thể dẫn đến những bệnh không truyền nhiễm liên quan đến chế độ ăn uống không mong muốn (ví dụ như béo phì, tiểu đường loại 2) nếu sự gia tăng của các hệ thống bán lẻ thực phẩm hiện đại dẫn đến hoặc làm tăng khả năng tiếp cận các thực phẩm không lành mạnh, có ít chất dinh dưỡng hơn nhưng giàu năng lượng (Toiba và cộng sự, 2015, Umberger và cộng sự, 2015). Tuy nhiên, những bằng chứng xác thực thì lại khá hạn chế. Mục tiêu của nghiên cứu là bổ sung vào lỗ hổng dữ liệu này và hiểu được tác động của quá trình hiện đại hóa thị trường thực phẩm đối với chế độ ăn uống ở khu vực thành thị Việt Nam.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Hiện đại hoá thị trường thực phẩm và các kết quả sức khỏe liên quan đến chế độ ăn uống: Bằng chứng từ đô thị Việt Nam

Chủ đề 3: Chuỗi giá trị thực phẩm an toàn<br /> <br /> <br /> Hiện đại hoá thị trường thực phẩm và các kết quả sức khoẻ<br /> liên quan đến chế độ ăn uống: Bằng chứng từ đô thị Việt Nam<br /> <br /> Di Zeng1, Wendy J. Umberger1, Jesmin Rupa1<br /> <br /> Cơ quan<br /> 1<br /> Trung tâm Nghiên cứu Lương thực Toàn Cầu và Tài nguyên, Trường Đại học<br /> Adelaide, 10 Pulteney St, Adelaide, SA, 5005, Australia.<br /> <br /> Tác giả đại diện<br /> wendy.umberger@adelaide.edu.au<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> NÚI CƠ HỘI CHO PHÁT TRIỂN<br /> Từ khóa<br /> Cuộc cách mạng siêu thị, các cửa hàng hiện đại, tiêu dùng thực phẩm, thừa cân,<br /> BMI<br /> <br /> Giới thiệu<br /> Hệ thống bán lẻ thực phẩm ở Việt Nam đã và đang chuyển đổi nhanh<br /> chóng trong thập kỷ qua. Sự gia tăng của các cửa hàng bán lẻ hiện đại (ví<br /> dụ như trung tâm thương mại, siêu thị và cửa hàng tiện ích) có ảnh hưởng 171<br /> sâu sắc và tác động trên nhiều phương diện đối với lợi ích của người tiêu<br /> dùng (Gorton và cộng sự, 2011, Wertheim-Heck và Spaargaren, 2015, Ste-<br /> phens và cộng sự, 2016). Mặc dù sự thay đổi này có thể có ý nghĩa tích<br /> cực đối với người tiêu dùng thành thị, ví dụ như tăng tiện lợi cho việc<br /> mua sắm và cải thiện việc tiếp cận với một số loại thực phẩm nhất định,<br /> một điều đáng lo ngại là các cửa hàng bán lẻ thực phẩm hiện đại có thể<br /> dẫn đến những bệnh không truyền nhiễm liên quan đến chế độ ăn uống<br /> không mong muốn (ví dụ như béo phì, tiểu đường loại 2) nếu sự gia tăng<br /> của các hệ thống bán lẻ thực phẩm hiện đại dẫn đến hoặc làm tăng khả<br /> năng tiếp cận các thực phẩm không lành mạnh, có ít chất dinh dưỡng hơn<br /> nhưng giàu năng lượng (Toiba và cộng sự, 2015, Umberger và cộng sự,<br /> 2015). Tuy nhiên, những bằng chứng xác thực thì lại khá hạn chế. Mục<br /> tiêu của nghiên cứu là bổ sung vào lỗ hổng dữ liệu này và hiểu được tác<br /> động của quá trình hiện đại hóa thị trường thực phẩm đối với chế độ ăn<br /> uống ở khu vực thành thị Việt Nam.<br /> <br /> Phương pháp<br /> Số liệu được thu thập thông qua một cuộc điều tra toàn diện của 1.700<br /> hộ đại diện tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Cuộc điều tra được tiến<br /> Chủ đề 3: Chuỗi giá trị thực phẩm an toàn<br /> <br /> <br /> hành từ tháng 12 năm 2016 đến tháng 3 năm 2017. Mẫu khảo sát gồm<br /> 4.073 người lớn và 1.596 trẻ em. Mô hình hồi quy sau được sử dụng để<br /> ước tính ảnh hưởng của phần chi tiêu thực phẩm tại các hệ thống bán lẻ<br /> hiện đại (tỷ lệ phần trăm chi tiêu thực phẩm tại các cửa hàng hiện đại như<br /> siêu thị) (β) trên chỉ số khối cơ thể (BMI) với z-scores của nhóm trẻ em<br /> được khảo sát, trong khi kiểm soát yếu tố đặc điểm hộ gia đình (H) và yếu<br /> tố đặc điểm riêng của đứa trẻ (X).<br /> <br /> BMI = Hằng số + β*Biến số cửa hàng hiện đại + Hγ + Xδ + sai số<br /> HỘI THẢO VỀ PHÁT TRIỂN TÂY BẮC<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Ước lượng của mô hình kinh tế lượng đã được tiến hành cho một loạt các<br /> mẫu thứ cấp được phân chia theo giới tính, độ tuổi và thu nhập hộ gia đình.<br /> <br /> Kết quả<br /> Trung bình, 10-11% số tiền chi tiêu cho thực phẩm hàng tháng của hộ là<br /> tại các siêu thị ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Chỉ số BMI trung bình<br /> đối với người lớn trong điều tra là 22,13 (13,1% thừa cân - được xác định<br /> với BMI> 25), và trẻ em là 18,6 (5% thừa cân, được xác định với cân nặng<br /> theo chiều cao với z-scores > 2 độ lệch chuẩn).<br /> 172<br /> Phân tích hồi quy sử dụng toàn bộ mẫu cho thấy tác động của phần chi<br /> tiêu thực phẩm tại các điểm bán lẻ hiện đại lên chỉ số khối BMI dựa trên<br /> hệ số z-score là không đáng kể. Tuy nhiên, khi sử dụng mẫu thứ cấp thì<br /> các tác động này lại có ý nghĩa về mặt thống kê, cụ thể với các bé gái từ<br /> 6-9 tuổi và các bé gái từ các hộ gia đình có thu nhập trung bình trở lên xét<br /> về những thay đổi cả BMI và tình trạng thừa cân. Những tác động như vậy<br /> là tích cực, nghĩa là tỷ lệ phần trăm chi tiêu cho thực phẩm hàng tháng<br /> của hộ gia đình tại các cửa hàng bán lẻ thực phẩm hiện đại càng cao thì<br /> chỉ số BMI càng cao, hay nói cách khác, tăng khả năng bé gái bị thừa cân.<br /> Cụ thể, việc tăng tỷ lệ chi tiêu cho thực phẩm trong siêu thị lên một phần<br /> trăm làm tăng khả năng thừa cân lên 0,003. Những ước lượng tác động<br /> này là chính xác xét theo các dạng mô hình kinh tế lượng khác nhau. Các<br /> tác động như vậy vẫn còn trong mô hình sử dụng biến kết quả nhị phân<br /> (biến thừa cân).<br /> <br /> Thảo luận và Kết luận<br /> Nghiên cứu hiện tại điều tra mối quan hệ giữa quá trình hiện đại hóa thị<br /> trường thực phẩm, như được thể hiện trong phần chi tiêu cho thực phẩm<br /> tại các siêu thị của hộ gia đình, và kết quả trọng lượng của cả người lớn và<br /> trẻ em ở khu vực thành thị Việt Nam. Kết quả ước lượng cho thấy các bé<br /> Chủ đề 3: Chuỗi giá trị thực phẩm an toàn<br /> <br /> <br /> gái từ 6-9 tuổi và bé gái từ các hộ gia đình có thu nhập trung bình khá trở<br /> lên có thể có nguy cơ tăng 0,11-0,12 kg trọng lượng cho 1 phần trăm tăng<br /> thêm của khoản chi tiêu thực phẩm tại siêu thị. Mặc dù những tác động<br /> này có vẻ nhỏ nhưng chúng rất quan trọng đối với các nhóm trẻ em nằm<br /> ở gần ngưỡng ranh giới của các nhóm cân nặng, bởi vì các tác động vẫn<br /> tồn tại khi chúng ta sử dụng với biến đầu ra nhị phân của tình trạng thừa<br /> cân. Với những kết quả này, dường như sự hiện diện ngày càng tăng của<br /> các điểm bán lẻ thực phẩm hiện đại ở khu vực thành thị Việt Nam có thể<br /> làm tăng tỷ lệ thừa cân. Thông tin này đang là mối quan tâm của các nhà<br /> hoạch định chính sách vì họ quyết định những hành động phù hợp (hoặc<br /> không) nhằm giảm thiểu các rủi ro sức khoẻ cộng đồng liên quan đến thay<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> NÚI CƠ HỘI CHO PHÁT TRIỂN<br /> đổi viễn cảnh bán lẻ thực phẩm tại khu vực thành thị Việt Nam.<br /> <br /> Tài liệu tham khảo<br /> Gorton, M., Sauer, J., & Supatpongkul, P. (2011). Chợ, siêu thị và “những kẻ<br /> khổng lồ trung gian” trong bán lẻ thực phẩm tại các quốc gia đang phát triển:<br /> dẫn chứng từ Thái Lan. Tạp chí Thế giới Phát triển, 39(9), 1624-1637.<br /> Stephens, C., Grant, D. B., Banomyong, R., & Lalwani, C. (2016). Việc quốc tế hoá<br /> việc bán lẻ thực phẩm ảnh hưởng đến dịch vụ hậu cần tại Đông Nam Á: một quan<br /> điểm thăm dò của người tiêu dùng. Tạp chí Quản lý Chuỗi cung ứng, 10(1). 173<br /> Toiba H, Umberger WJ, Minot N. (2015). Chế độ ăn kiêng và hành vi mua sắm<br /> siêu thị: Có mối liên kết không? Bản tin Nghiên cứu Kinh tế Indonesia 51:389-403.<br /> Wertheim-Heck, S. C., & Spaargaren, G. (2015). Chuyển đổi cấu hình thực tiễn<br /> mua sắm và động lực an toàn thực phẩm ở Hà Nội, Việt Nam: phân tích lịch sử.<br /> Nông nghiệp và Giá trị Nhân Văn, 1-17.<br /> Umberger, W. J., He, X., Minot, N., & Toiba, H. (2015). Xem xét mối quan hệ<br /> giữa việc sử dụng siêu thị và thừa dinh dưỡng ở Indonesia. Tạp chí Kinh tế Nông<br /> nghiệp Hoa Kỳ, 97(2), 510-525.<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2