Ung thư lưỡi giai đoạn III-IV (M0): Nghiên cứu kết quả hóa trị bổ trợ trước phác đồ TC và tỷ lệ bộc lộ dấu ấn liên quan

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ung thư lưỡi (UTL) là ung thư thường gặp nhất trong các ung thư vùng khoang

miệng. Theo GLOBOCAN 2018, hàng năm c khong 354.860 ca mc mi và 177.354 ca

t vong do ung thư khoang miệng vi t lệ nam/n là 2,27 [1]. Ti Việt Nam, năm 2018

ghi nhn c khong 1.877 ca mi mc  nam gii và 922 ca mi mc  n gii. Chẩn

đoán xác định UTL bằng kết qu gii phẫu bệnh.

Ti Việt Nam, t lệ bệnh nhân ung thư lưỡi được chẩn đoán  giai đon III, IV

còn cao. Ở giai đon này, hoá chất tân bổ trợ (hay còn gọi là điều trị hoá chất trưc phẫu

thut và x trị) giúp h thấp giai đon bệnh, to thun lợi cho phẫu thut, x trị, làm gim các

biến chứng, hn chế di căn xa.Trên thế gii, phác đ taxane kết hợp vi cisplatin c hiệu qu

hơn do r tiền, phổ biến, thc hiện đơn gin, t tác dng không mong mun hơn so vi các

phác đ khác. Nhng nghiên cứu gần đây cho thấy ngoài các yếu t tiên lượng kinh điển,

tiên lượng bệnh ung thư lưỡi còn ph thuộc vào một s dấu ấn sinh học phân t của u như

s bộc lộ p53, Her2, EGFR. Ở Việt Nam, chưa c nghiên cứu nào đánh giá kết qu điều trị

hoá chất bổ trợ trưc bằng phác đ TC kết hợp vi phẫu thut hoặc x trị trong điều trị

UTL và mi liên quan của một s dấu ấn sinh học phân t vi tiên lượng bệnh. Bi vy,

chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu kết qu hóa trị bổ trợ trưc phác đ TC và t lệ bộc

lộ một s dấu ấn liên quan đến ung thư lưỡi giai đon III- IV (M0)” nhằm 2 mc tiêu:

1. Đánh giá tỷ lệ đáp ứng v tác dng không mong mun của hoá tr b tr trưc phẫu

thuật v/hoặc xạ tr bng phác đ TC trong điu tr ung thư lưỡi giai đoạn III- IV

(M0).

2. Xác đnh tỷ lệ bộc lộ các dấu ấn p53, EGFR, Her2 v một s yếu t liên quan thi

gian sng thêm của ung thư lưỡi giai đoạn III- IV.

1. Tính cấp thiết của đề tài

Ung thư lưỡi là bệnh thường gặp, triệu chứng bệnh  giai đon đầu không điển hình

dẫn đến việc còn nhiều bệnh nhân đến viện  giai đon III, IV. Ở giai đon này, phẫu thut

ngay từ đầu là một phẫu thut ln đòi hỏi phẫu thut viên kinh nghiệm, hu phẫu nặng nề,

chức năng nhai, nut, ni sau mổ bị nh hưng. Trong khi đ, điều trị ha chất tân bổ trợ 

giai đon III, IV (Mo) giúp thu nhỏ kch thưc u và hch to thun lợi cho phẫu thut và

x trị, làm gim các biến chứng, hn chế di căn xa. Nhiều nghiên cứu trên thế gii đã

chứng minh phác đ taxane kết hợp cisplatin điều trị tân bổ trợ c hiệu qu và t tác dng

không mong mun hơn một s phác đ khác. Bên cnh đ, hiệu qu điều trị không nhng

ph thuộc vào việc la chọn phác đ mà còn ph thuộc vào các yếu t tiên lượng bệnh như

giai đon, typ mô bệnh học, tuổi bệnh nhân. Các nghiên cứu gần đây cho thấy tiên lượng

bệnh còn ph thuộc vào một s dấu ấn sinh học phân t của u như s bộc lộ p53, Her 2,

EGFR. Tuy nhiên ti Việt Nam, còn t nghiên cứu về phác đ và mi liên quan của các yếu

t sinh học phân t vi tiên lượng bệnh. Đ là nhng lý do chúng tôi thc hiện đề tài này.

2. Đóng góp mới của luận án

Qua nghiên cứu 125 bệnh nhân UTL giai đon III, IV(M0) được điều trị ha chất

trưc phác đ TC, tuổi mc bệnh trung bình là 52,5, nhm tuổi hay gặp nhất là 41-60 tuổi

chiếm 76%, t lệ nam/n là 3,6/1. Sau 3 chu kỳ, t lệ ứng hoàn toàn chiếm 14,4%; đáp

ứng 1 phần chiếm 44%; bệnh gi nguyên chiếm 36,8%; c 4,8% BN tiến triển sau 3 đợt.

H HST chủ yếu gặp  độ 1 và độ 2. Không ghi nhn được trường hợp nào h tiểu cầu độ

3,4. H BC ht độ 3 đợt I, II, III gặp vi t lệ tương ứng là 28%; 24,8% và 23,2%. H BC

ht độ 4 đợt I, II, III tưong ứng là 22,4%; 26,4% và 25,6%. Nôn, bun nôn gặp chủ yếu độ

1,2. Đau cơ, biến chứng thần kinh ngoi vi gặp chủ yếu độ 1,2.

Thời gian sng thêm toàn bộ OS) trung bình 36,48 ± 2,23 tháng. T lệ sng thêm

toàn bộ 5 năm đt 24,1%. OS của nhm phẫu thut sau hoá chất tân bổ trợ cao hơn của

nhm x trị kết hợp hoá chất sau hoá chất tân bổ trợ (42,32 so vi 30,03 tháng). T lệ bộc

lộ EGFR dương tnh là 36,8%. C mi tương quan gia tình trng bộc lộ EGFR và giai

đon T, giai đon bệnh. T lệ bộc lộ Her2 dương tnh là 4,8%. C mi tương quan gia

tình trng bộc lộ Her2 và tình trng di căn hch N. T lệ bộc lộ p53 dương tnh là 33,6%.

Không c mi tương quan gia gia tình trng bộc lộ p53 và gii, giai đon T, tình trng

di căn hch, giai đon bệnh, độ mô học, tình trng đáp ứng. Giai đon T, tình trng di căn

hch, giai đon bệnh, tình trng đáp ứng, tình trng bộc lộ EGFR là nhng yếu t nh

hưng ti thời gian sng thêm.

3. Bố cục luận án

Lun án gm 123 trang: Đặt vấn đề 2 trang, Kết lun 2 trang, Kiến nghị 1 trang. C 4

chương: Tổng quan 34 trang, Đi tượng và phương pháp nghiên cứu 18 trang, Kết qu

nghiên cứu 31 trang, Bàn lun 30 trang. Lun án c 38 bng, 15 biểu đ, 1 hình, 110 tài

liệu tham kho (11 Tiếng Việt, 99 Tiếng Anh).

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Tình hình nghiên cứu trên thế giới

Lisa nghiên cứu phác đ CF tân bổ trợ trên 195 bệnh nhân UT biểu mô vy khoang

miệng kết lun điều trị hoá chất trưc phẫu thut làm gim t lệ ct bỏ xương hàm

dưi. Zhong và cộng s thc hiện nghiên cứu pha 3 trên 256 bệnh nhân ung thư biểu mô

vy vùng khoang miệng lan rộng ti chỗ bằng phác đ TPF tân bổ trợ sau đ tiến hành phẫu

thut, x trị bổ trợ sau mổ, kết qu cho thấy t lệ đáp ứng trên lâm sàng là 80,6%. Stefano

nghiên cứu phác đ TC bổ trợ trưc, sau đ hoá x đng thời. Sau 3 chu kỳ TC, t lệ đáp

ứng hoàn toàn 20,9%; đáp ứng một phần 53,5%. Tác gi Salama và cộng s nghiên cứu pha

II trên 222 bệnh nhân ung thư đầu cổ giai đon III, IV (M0) bằng phac đ TC sau đ hoá x

đng thời triệt căn, t lệ đáp ứng toàn bộ là 75%. Tương t như vy, Vokes cho kết qu t lệ

đáp ứng toàn bộ là 75,3%.

Nghiên cứu của Xia trên 111 bệnh nhân ung thư vy vùng khoang miệng, kết qu

EGFR cho thấy c 12% bộc lộ (+++), 25% bộc lộ (++), 63% bộc lộ (+) hoặc âm tnh.

Có mi tương quan gia tình trng bộc lộ HMMD của EGFR và vi di căn hch và di căn

xa. Nghiên cứu của Chen cho thấy c 57,6% bệnh nhân c bộc lộ vi EGFR, 40,7% bệnh

nhân biểu hiện quá mức vi Her-2. Nhóm dương tnh vi EGFR có OS ngn hơn so vi

nhm âm tnh. Tuy nhiên, tình trng bộc lộ Her-2 không nh hưng ti thời gian sng

thêm. Temam và cộng s ch phân tnh về gii trình gen p53 trong ung thư biểu mô vy

giai đon lan rộng ti chỗ vùng đầu cổ cho thấy trong s 105 bệnh nhân, c ti 40 bệnh

nhân c đột biến gen p53 chiếm 37%.

Tại Vit Nam

Theo tác gi Lê Văn Qung nghiên cứu trên 117 bệnh nhân ung thư lưỡi phần di động

giai đon III, IV(M0) được điều trị ha chất trưc phẫu thut phác đ CF ti bệnh viện K.Tính

đáp ứng sau c 3 chu kỳ: ĐƯHT là 12%; ĐƯMP là 50,4%; bệnh gi nguyên là 30,8%;

bệnh tiến triển là 6,8%. Đáp ứng theo từng giai đon thì giai đon III t lệ đáp ứng là 75%,

giai đon IV là 57,6%. T lệ tế bào thoái hoá hoàn toàn sau điều trị 12,7%.

Về thời gian sng thêm: Sng thêm toàn bộ sau 1 năm, 2 năm, 3 năm, 4 năm, 5 năm

tương ứng là: 75,2%; 57,5%; 45,2%; 39,2% và 22,4%. Sng thêm theo giai đon: giai

đon III là 42,5% và giai đon IV là 11,3%. S khác biệt c ý nghĩa thng kê.

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn bnh nhân

- Bệnh nhân UTL phần di động giai đon III, IV (M0) theo AJCC 2010.

- Chẩn đoán mô bệnh học ti u là ung thư biểu mô vy.

- Tuổi 18 - 70.

- Ch s toàn trng ECOG 0-2

- Chức năng tu xương còn tt, chức năng gan thn còn tt.

- Không mc bệnh khác có nguy cơ t vong gần, không mc bệnh ung thư khác.

- Thông tin h sơ đầy đủ

2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ

- Bệnh nhân không đầy đủ các tiêu chuẩn trên

- Bệnh nhân không c thông tin về tình trng bệnh sau điều trị.

2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.2.1. Thiết kế nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu là: Mô t lâm sàng tiến cứu.

2.2.2. Cỡ mẫu nghiên cứu

a. Tính cỡ mẫu theo tỷ lệ đáp ứng với hóa chất:

Cỡ mẫu:

N: Cỡ mẫu Z 1-α/2 = 1,96 d = 0,1

p: t lệ đáp ứng vi ha chất của UTL theo là 56%, tức p = 0,56

Cỡ mẫu ti thiểu cần c là 95 bệnh nhân. Chọn mẫu 125 bệnh nhân.

2.2.3. Phương pháp tiến hành: Bệnh nhân đủ tiêu chuẩn được la chọn vào nghiên

cứu. Bệnh nhân được đánh giá đầy đủ về lâm sàng, cn lâm sàng trưc, trong và sau

khi điều trị, trong đ c xét nghiệm ha mô miễn dịch bệnh phẩm để xác định t lệ và

mức độ bộc lộ p53, EGFR và Her-2. Bệnh nhân điều trị phác đ tân bổ trợ Docetaxel

75mg/m2 hoặc Paclitaxel 175mg/m2 ngày 1; Cisplatin 100 mg/ m2 ngày 2. Đánh giá

đáp ứng và tác dng không mong mun sau từng chu kỳ. Sau 3 chu kỳ, hội chẩn tiểu

ban để quyết định điều trị tiếp bằng phẫu thut hay x trị hoặc phi hợp 2 phương

pháp. Bệnh nhân tiếp tc được theo dõi thời gian sng thêm sau quá trình điều trị.

2.2.4. Phân tích số liu

Các thông tin được mã hoá và x lý bằng phần mềm SPSS 20.0.

- Tnh t lệ trung bình, độ lệch chuẩn, giá trị ln nhất, nhỏ nhất.

- Kiểm định so sánh c ý nghĩa thng kê vi p < 0,05.

- Phân tch thời gian sng thêm s dng phương pháp Kaplan - Meier để ưc tnh

thời gian sng thêm. S dng phương pháp kiểm định Log rank để so sánh sng thêm

gia 2 nhm.

)2/1(

)1.(

ZN 





Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Qua nghiên cứu 125 bệnh nhân từ tháng 1/2012 đến tháng 10/2018, chúng tôi rút ra

một s kết qu như sau:

3.1. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG VÀ MÔ BỆNH HỌC CỦA NHÓM BN

NGHIÊN CỨU

3.1.1. Tuổi, giới

Bảng 3.1. Phân bố tuổi, giới

Nhóm tuổi

Nam

Nữ

Tổng

Số BN

≤ 40

2,4

6,4

41 - 50

28,8

8,8

37,6

51 - 60

31,2

7,2

38,4

≥ 61

14,4

3,2

17,6

Tổng

78,4

21,6

125

100

Nhận xét: Tuổi trung bình là 52,5 ± 8,6, nhóm 41- 60 tuổi gặp nhiều nhất vi 76%. T

lệ nam/n là 98/27 = 3,6/1.

3.1.2. Giai đoạn bnh

Bảng 3.7. Phân bố giai đoạn T- N trên lâm sàng

Tổng

0,8

0.8

9,6

20,8

10,4

1,6

32,8

26,4

28,8

2,4

57,6

Tổng

47,2

40,0

12,0

0,8

125

100

Nhận xét: Trong s 125 BN c 72 BN  giai đon T4 chiếm t lệ cao nhất 57,6%.

BN  giai đon N0 và N1 chiếm t lệ cao nhất lần lượt là 47,2% và 40%.

3.1.3. Phương pháp điều trị

Bảng 3.10. Các phương pháp điều trị

Phương pháp

Số BN

Tỷ l %

Ct na lưỡi + vét hch hoặc ct na

lưỡi+vét hch+ct xương hàm

50,4

X trị sau điều trị ha chất

49,6

Tổng

125

100

Nhận xét: 63 BN được phẫu thut ct na lưỡi + vét hch hoặc ct na lưỡi+ vét hch+

ct xương hàm c chiếm t lệ 50,4% (trong đ c 2 BN ct na lưỡi+ vét hch + ct

xương hàm). C 62/125 BN x trị sau mổ chiếm 49,6%.

3.2. TNH TRẠNG ĐÁP ỨNG VÀ TÁC DNG KHÔNG MONG MUỐN

3.2.1. Đáp ứng theo từng đợt hóa chất

Bảng 3.11. Tình trạng đáp ứng sau các chu kỳ hóa chất

Tình

trạng

đáp ứng

Hoàn toàn

Một phần

Bnh giữ

nguyên

Tiến triển

∑

Tóm tắt Luận án tiến sĩ Y học: Nghiên cứu kết quả hóa trị bổ trợ trước phác đồ TC và tỷ lệ bộc lộ một số dấu ấn liên quan đến ung thư lưỡi giai đoạn III- IV (M0)

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi