BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI
LÊ THỊ UYỂN
NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG
VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
HOẠT ĐỘNG SỬ DỤNG THUỐC TẠI
BỆNH VIỆN NỘI TIẾT TRUNG ƯƠNG
LUẬN ÁN TIẾN SĨ DƯỢC HỌC
HÀ NỘI, NĂM 2020
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI
LÊ THỊ UYỂN
NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG
VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
HOẠT ĐỘNG SỬ DỤNG THUỐC TẠI
BỆNH VIỆN NỘI TIẾT TRUNG ƯƠNG
LUẬN ÁN TIẾN SĨ DƯỢC HỌC
CHUYÊN NGÀNH : TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƯỢC
Mã số : 62720412
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Nguyễn Thị Song Hà
HÀ NỘI, NĂM 2020
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự quan tâm, động viên của
rất nhiều cá nhân và tập thể, của các Thầy, Cô giáo, đồng nghiệp, gia đình và bạn
bè.
Trước hết, từ tận đáy lòng mình, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới
PGS.TS. Nguyễn Thị Song Hà - Trưởng phòng Sau Đại học (Đại học Dược Hà
Nội), những ý tưởng của Cô đã giúp tôi đặt nền móng đầu tiên cho đề tài nghiên
cứu, đồng thời Cô đã hướng dẫn, tận tình dìu dắt, trang bị cho tôi những kiến thức
khoa học quý báu và luôn động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Tôi xin đặc biệt cảm ơn GS.TS. Nguyễn Thanh Bình - Hiệu trưởng
Trường Đại học Dược Hà Nội đã dành thời gian và tâm huyết chỉ dẫn về học
thuật, tạo điều kiện thuận lợi để tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành Luận án.
Tôi vô cùng biết ơn PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Hương, TS. Đỗ Xuân
Thắng và các Thầy, Cô trong bộ môn Quản lý và Kinh tế Dược cũng như tất cả
các Thầy, Cô giáo trường Đại học Dược Hà Nội đã giảng dạy, truyền đạt cho tôi
những kiến thức quý giá là cơ sở để tôi thực hiện các nhiệm vụ học tập, nghiên
cứu và làm việc.
Tôi trân trọng biết ơn PGS.TS. Hoàng Minh Hằng - Nguyên Trưởng bộ
môn Toán Tin, trường Đại học Y Hà Nội đã nhiệt tình hướng dẫn cho tôi những
kiến thức về phương pháp xử lý số liệu, một trong những phần quan trọng, cốt lõi
để hoàn thành được Luận án.
Xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các Em sinh viên trường Đại học Dược
Hà Nội đã luôn đồng hành cùng tôi trong thời gian triển khai nghiên cứu.
Xin trân trọng cảm ơn Ban Lãnh đạo Bệnh viện Nội tiết Trung Ương, tập
thể khoa Dược và các Khoa, Phòng khác trong bệnh viện đã luôn tạo điều kiện,
giúp đỡ tôi suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới người thân, gia đình và
bạn bè đã luôn sát cánh, chia sẻ, động viên tôi vượt qua những khó khăn, trở ngại
để tôi có thêm niềm tin và nghị lực hoàn thành luận án này.
Hà Nội, ngày tháng năm 2020
Nghiên cứu sinh
Lê Thị Uyển
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG, BIỂU
DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
ĐẶT VẤN ĐỀ .................................................................................................. 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN ............................................................................ 3
1.1. TỔNG QUAN VỀ SỬ DỤNG THUỐC ................................................ 3
1.1.1. Chu trình sử dụng thuốc ................................................................. 3
1.1.2. Một số chỉ số đánh giá sử dụng thuốc ............................................ 4
1.2. BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG VÀ ĐIỀU TRỊ ........................................ 6
1.2.1. Bệnh đái tháo đường ....................................................................... 6
1.2.2. Điều trị đái tháo đường ................................................................... 7
1.3. THỰC TRẠNG SỬ DỤNG THUỐC .................................................... 8
1.3.1. Thực trạng cấp phát thuốc trên thế giới và tại Việt Nam ............... 8
1.3.2. Thực trạng tuân thủ sử dụng thuốc trên thế giới và tại Việt Nam 12
1.4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CAN THIỆP LÊN HOẠT ĐỘNG SỬ DỤNG
THUỐC TRONG BỆNH VIỆN ................................................................. 17
1.4.1. Can thiệp trong cấp phát thuốc ..................................................... 17
1.4.2. Can thiệp tăng cường tuân thủ ...................................................... 20
1.5. VÀI NÉT VỀ BỆNH VIỆN NỘI TIẾT TRUNG ƯƠNG ................... 22
1.5.1. Bệnh viện Nội tiết Trung ương ..................................................... 22
1.5.2. Cơ cấu nhân lực khoa Dược ......................................................... 23
1.5.3. Khám và điều trị cho người bệnh ngoại trú tại bệnh viện ............ 24
1.6. ĐÓNG GÓP MỚI VÀ TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI ..................... 25
1.6.1. Tính cấp thiết ................................................................................ 25
1.6.2. Đóng góp mới ............................................................................... 26
CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .............. 28
2.1. ĐỐI TƯỢNG, THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU ............ 28
2.1.1. Đối tượng nghiên cứu ................................................................... 28
2.1.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu ................................................ 29
2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ....................................................... 29
2.2.1. Thiết kế nghiên cứu ...................................................................... 29
2.2.2. Nội dung nghiên cứu và các biến số nghiên cứu .......................... 32
2.2.3. Phương pháp thu thập số liệu ....................................................... 39
2.2.4. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu ........................................................... 43
2.2.5. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu ........................................ 47
2.3. KHÍA CẠNH ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU ........................... 50
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ....................................................... 51
3.1. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ MỘT SỐ CAN THIỆP LÊN HOẠT ĐỘNG
CẤP PHÁT THUỐC NGOẠI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN NỘI TIẾT TRUNG
ƯƠNG ........................................................................................................ 51
3.1.1. Đánh giá hiệu quả của can thiệp khi cung cấp tờ thông tin HDSD
thuốc cho người bệnh năm 2016 ............................................................. 51
3.1.2. Đánh giá hiệu quả của can thiệp tập huấn cho người cấp phát thuốc
ngoại trú .................................................................................................. 54
3.2. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CAN
THIỆP ĐỐI VỚI TUÂN THỦ SỬ DỤNG THUỐC CỦA NGƯỜI BỆNH
NGOẠI TRÚ CÓ BHYT TẠI BỆNH VIỆN NỘI TIẾT TRUNG ƯƠNG . 66