Đ bài: Phân tích bài Thu v nhề ị
Bài làm
Mùa thu t x a t i nay luôn là ngu n c m h ng d i dào trong các tác ph m thi ca nh cừ ư ớ ồ ả ứ ồ ẩ ạ
h a, b i mùa thu mang m t cái v đp tinh t , uy n chuy n, có lúc m màng, có lúc l iọ ở ộ ẻ ẹ ế ể ể ơ ạ
bu n man mác, kh i g i nên nhi u c m xúc vi di u trong tâm t ng con ng i. Vàồ ơ ợ ề ả ệ ưở ườ
Nguy n Khuy n cũng không ngo i l , v i chùm th v mùa thu r t n i ti ng y là Thuễ ế ạ ệ ớ ơ ề ấ ổ ế ấ
đi u, Thu v nh và Thu m, nói v ba thú vui nhân mùa thu t i. Trong đó Thu v nh đcế ị ẩ ề ớ ị ượ
xem là bài th mang nhi u nét thi v đm đà v c nh s c mùa thu n i làng quê, thôn dãơ ề ị ậ ề ả ắ ơ
đy gi n d và h n h u.ầ ả ị ồ ậ
Thu v nh có nghĩa là ngâm v nh, ca t ng v mùa thu, tuy có m t s quan ni m cho r ngị ị ụ ề ộ ố ệ ằ
nên hi u là tác gi đang tr m ngâm ng m mùa thu mà làm th nh ng n u nh th thìể ả ầ ắ ơ ư ế ư ế
ch a chính xác l m. C bài là nh ng v n th bay b ng, m i nghe m i đc thì t ngư ắ ả ữ ầ ơ ổ ớ ớ ọ ưở
ch ng ch đn gi n là t v mùa thu, nh ng n u đc mà tr m ngâm thêm chút n a m iừ ỉ ơ ả ả ề ư ế ọ ầ ữ ớ
bi t nó cũng ch a nhi u n i ni m tâm s c a m t con ng i yêu n c, th ng dân.ế ứ ề ỗ ề ự ủ ộ ườ ướ ươ
M ra c nh s c mùa thu là hai câu th :ở ả ắ ơ
"Tr i thu xanh ng t m y t ng cao.ờ ắ ấ ừ
C n trúc l ph gió h t hiu."ầ ơ ơ ắ
Khung c nh mùa thu hi n ra th t trong tr o, khoáng đt v i hình nh b u tr i mang m tả ệ ậ ẻ ạ ớ ả ầ ờ ộ
màu mây xanh ng t, cao v i v i, tô đi m cho khung c nh tr ng tr i y, thi nhân v vàoắ ờ ợ ể ả ố ả ấ ẽ
m t c n trúc "l ph ", m m m i, uy n chuy n trong cái gió se se l nh "h t hiu". "Tr iộ ầ ơ ơ ề ạ ể ể ạ ắ ờ
thu xanh ng t" nh chính th tình c m sâu đm c a nhà th dành cho mùa thu n i quêắ ư ứ ả ậ ủ ơ ơ
h ng, m t mùa thu c a x B c, v i nét riêng bi t y là "c n trúc l ph " v n mang chútươ ộ ủ ứ ắ ớ ệ ấ ầ ơ ơ ẫ
m m m i, nh ng l i ch ng y u đu i, l l t nh li u. Gi ng th ch m rãi nh nhàng,ề ạ ư ạ ẳ ế ố ả ướ ư ễ ọ ơ ậ ẹ
v ng m t chút bu n man mác n i hai ch "h t hiu", ph i chăng thi nhân có đi u chiươ ộ ồ ơ ữ ắ ả ề
phi n lòng?ề
"N c bi c trông nh t ng khói ph ,ướ ế ư ầ ủ
Song th a đ m c bóng trăng vào"ư ể ặ
Trên đã có "tr i xanh" d i l i có "n c bi c", c hai th y đu mang m t màu xanhờ ướ ạ ướ ế ả ứ ấ ề ộ
trong tr o, d u dàng, li u còn có phong c nh nào xinh đp h n th n a? Đôi khi ng iẻ ị ệ ả ẹ ơ ế ữ ườ
đc vì không n m rõ ngh thu t "đo trang" trong th ca(ngh thu t đi âm v n sao choọ ắ ệ ậ ả ơ ệ ậ ổ ậ
câu th đc v n) mà th ng hi u l m ho c hi u không rõ nghĩa c a câu th này. đây,ơ ượ ầ ườ ể ầ ặ ể ủ ơ Ở
ý th có nghĩa là làn s ng t a nh khói đang là đà ph trên m t n c bi c. Ch "bi c" ơ ươ ự ư ủ ặ ướ ế ữ ế ở
đây không h n là n c có màu y th t, mà cũng có khi nhà th t ng t ng ra r i vi tẳ ướ ấ ậ ơ ưở ượ ồ ế
vào cho bay b ng l i ti p v n v i nhau. T ng t , câu d i ch "th a" cũng đc đaổ ạ ệ ầ ớ ươ ự ở ướ ữ ư ượ ư
vào nh m m c đích này. Ta ch t nh n ra c nh mùa thu trong bài đc tác gi tinh t l tằ ụ ợ ậ ả ượ ả ế ướ
qua hai kho ng th i gian sáng và t i, ban ngày thì th y tr i xanh, n c bi c, ban đêm thìả ờ ố ấ ờ ướ ế
l i ngó th y c nh ánh trăng vàng, d u nh len l i t ng song c a. Trăng v i mùa thu là haiạ ấ ả ị ẹ ỏ ừ ử ớ
th c th r t hay song hành cùng nhau trong nh ng bài th , bài văn nói v mùa thu và h nự ể ấ ữ ơ ề ơ
th n a trăng còn là ng i b n tri k c a thi nhân, đêm khuya thanh v ng, thi nhân ch ngế ữ ườ ạ ỷ ủ ắ ẳ
có ai b u b n, đành làm b n v i trăng sáng, âu ng m trăng làm th cũng là m t thú vui taoầ ạ ạ ớ ắ ơ ộ
nhã. Và cũng nh có ánh trăng này mùa thu trong th c a Nguy n Khuy n có thêm chút gìờ ơ ủ ễ ế
đó m ng m , lãng m n h n cũng v a thanh tao, nhã nh n.ộ ơ ạ ơ ừ ặ
"M y chùm tr c gi u hoa năm ngoáiấ ướ ậ
M t ti ng trên không ng ng n c nào?"ộ ế ỗ ướ
C m t "hoa năm ngoái" có l chúng ta không nên hi u là hoa đã n t năm ngoái mà đâyụ ừ ẽ ể ở ừ
h n là tâm tr ng c a tác gi đang hoài ni m quá kh , m t cái quá kh nào đó còn kéo dàiẳ ạ ủ ả ệ ứ ộ ứ
trong tâm h n c a thi nhân đn ngày hôm nay, mang đn trong đi u th nh ng n i u hoài,ồ ủ ế ế ệ ơ ữ ỗ
tr m bu n c a tác gi . H n r ng y là m t ký c ng t ngào t a nh nh ng đóa hoa tr cầ ồ ủ ả ẳ ằ ấ ộ ứ ọ ự ư ữ ướ
gi u, khi n tác gi b ng ng m ngùi khi nh v . Trong cái không gian v n tr m tĩnh, l ngậ ế ả ỗ ậ ớ ề ố ầ ắ
đng y b ng nhiên b xáo đng b i ti ng ng ng tr i, làm b ng t nh tâm h n ng i thi sĩ,ọ ấ ỗ ị ộ ở ế ỗ ờ ừ ỉ ồ ườ
b ng t nh c không gian mùa thu v n thanh bình yên ng, đem l i chút âm đi u đn b c,ừ ỉ ả ố ắ ạ ệ ơ ạ
gi i đi n i v ng l ng, t ch liêu.ả ỗ ắ ặ ị
hai câu th cu i tâm tr ng c a nhà th đc b c l rõ h n:Ở ơ ố ạ ủ ơ ượ ộ ộ ơ
"Nhân h ng cũng v a toan c t bútứ ừ ấ
Nghĩ ra l i th n v i ông Đào"ạ ẹ ớ
Gi a khung c nh tr i thu đp và lãng m n đn th , th h i li u có thi nhân nào khôngữ ả ờ ẹ ạ ế ế ử ỏ ệ
rung đng, v a nhìn là mu n đng bút làm m t m ch m y bài th , bài v nh cho th aộ ừ ố ộ ộ ạ ấ ơ ị ỏ
h ng. Nh ng ch t Nguy n Khuy n xu t hi n m t suy nghĩ r t l "th n v i ông Đào",ứ ư ợ ễ ế ấ ệ ộ ấ ạ ẹ ớ
"Đào" đây là Đào Ti m (tên khác là Đào Uyên Minh), v n là m t nhà th nhà th r t n iở ề ố ộ ơ ơ ấ ổ
ti ng th i L c Tri u (Trung Qu c), ông là ng i tài gi i, t ng đ ti n sĩ r i ra làm quan,ế ờ ụ ề ố ườ ỏ ừ ỗ ế ồ
nh ng chán ghét ch n quan tr ng b n th u, nhũng nhi u mà lui v n. V y c gì màư ố ườ ẩ ỉ ễ ề ở ẩ ậ ớ
Nguy n Khuy n "th n", khi mà tính ra ông cũng ch ng thua kém gì v h c th c và tàiễ ế ẹ ẳ ề ọ ứ
năng. Câu tr l i y là Nguy n Khuy n th y h th n khi thua cái khí ti t c a m t b cả ờ ấ ễ ế ấ ổ ẹ ở ế ủ ộ ậ
quân t ph i có, Đào Ti m s n sàng t quan khi chán ghét, cũng ch ng màng đn th s ,ử ả ề ẵ ừ ẳ ế ế ự
c ung dung làm th , s ng thanh tao n d t. Còn Nguy n Khuy n ông, l i v n không thứ ơ ố ẩ ậ ễ ế ạ ẫ ể
t b công danh mà ra làm quan d i th i Pháp thu c, khi t quan r i cũng ch ng thôiừ ỏ ướ ờ ộ ừ ồ ẳ
đc cái m i ân h n khi làm quan bu i r i ren, đy nh c nhã, y chính là căn nguyên c aượ ố ậ ổ ố ầ ụ ấ ủ
ch "th n" n i cu i bài. Nh ng cũng chính nh ng câu th t lòng nh th ta m i th yữ ẹ ơ ố ư ữ ơ ỏ ư ế ớ ấ
đc m t nhân cách cao c , m t t m lòng đy chân thành c a ng i quân t , không tr nượ ộ ả ộ ấ ầ ủ ườ ử ố
tránh s th t mà s n sàng th a nh n, nh n đ bi t mà không thôi t v n và tha th choự ậ ẵ ừ ậ ậ ể ế ự ấ ứ
l i l m x a cũ, ng i nh th th t đáng trân tr ng bi t bao.ỗ ầ ư ườ ư ế ậ ọ ế
Thu v nh là bài th hay và đc s c, có mùi v mùa thu mi n quê Vi t Nam th t rõ ràng vàị ơ ặ ắ ị ề ệ ậ
chân th c. Nh ng câu th v i nh p đi u ch m rãi, mang chút suy t , có ch h i l lùng vàự ữ ơ ớ ị ệ ậ ư ỗ ơ ạ
khó hi u đã mang đn cho ng i đc nh ng c m nh n m i v m t mùa thu trong tâmể ế ườ ọ ữ ả ậ ớ ề ộ
h n ng i thi sĩ. Đc bi t qua nh ng câu th b c b ch y ta còn th u hi u h n v n iồ ườ ặ ệ ữ ơ ộ ạ ấ ấ ể ơ ề ỗ
lòng c a tác gi , n i h th n cũng là ni m yêu n c, th ng dân n sâu trong tâm h nủ ả ỗ ổ ẹ ề ướ ươ ẩ ồ
c a nhà th .ủ ơ
