intTypePromotion=3

Phương pháp đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến phát triển kinh tế - xã hội vùng Duyên hải Nam Trung bộ

Chia sẻ: Trần Việt đức | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:9

0
80
lượt xem
12
download

Phương pháp đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến phát triển kinh tế - xã hội vùng Duyên hải Nam Trung bộ

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

 Trong bối cảnh của Việt Nam hiện nay nói chung và vùng Duyên hải Nam Trung bộ nói riêng, việc đánh giá tác động của BĐKH đối với các hoạt động kinh tế - xã hội cần dựa vào việc tác động của BĐKH trực tiếp tới tất cả các ngành, lĩnh vực, điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của từng vùng cụ thể. Sau đây là một số phương pháp đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến phát triển kinh tế - xã hội vùng Duyên hải Nam Trung bộ do NCS. ThS. Trần Việt Đức - Viện khoa học xã hội vùng Trung bộ trình bày. Mời bạn đọc tham khảo.

 

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Phương pháp đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến phát triển kinh tế - xã hội vùng Duyên hải Nam Trung bộ

  1. PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN  PHÁT TRIỂN KINH TẾ ­ XàHỘI VÙNG DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ NCS. ThS. Trần Việt Đức Viện khoa học xã hội vùng Trung bộ Trong bối cảnh của Việt Nam hiện nay nói chung và vùng Duyên hải Nam  Trung bộ  nói riêng, việc đánh giá tác động của BĐKH đối với các hoạt động  kinh tế  ­ xã hội cần dựa vào việc tác động của BĐKH trực tiếp tới tất cả  các  ngành, lĩnh vực, điều kiện tự  nhiên và tài nguyên thiên nhiên của từng vùng cụ  thể. Trước những diễn biến bất thường của các hiện tượng thời tiết cực đoan  ngày càng gia tăng này, các nhân tố  tác động trực tiếp  ở  đây cần được xem xét   tổng thể  và rộng hơn bao gồm các tất cả  các yếu tố  được trình bày trong kịch  bản BĐKH (trị số trung  bình về  của nhiệt độ, lượng mưa, nước biển dâng) và  cả các yếu tố phát sinh từ các kịch bản (cực trị nhiệt độ, cực trị lượng mưa, tần  số hạn hán,…). Để đánh giá được tác động của BĐKH tới kinh tế ­ xã hội vùng  Duyên hải Nam Trung bộ (DHNTB) cần phải được thực hiện theo các phương  pháp và trình tự như sau: 1. Phương pháp đánh giá Tác động của BĐKH đến các hoạt động kinh tế  ­ xã hội được đánh giá  bằng hai phương pháp sau đây: ­ Phương pháp dự kiến tác động Do các điều kiện khí hậu được trình bày trong các kịch bản cũng như  các  điều kiện tự nhiên (khí hậu, thủy văn, đất) phát sinh từ các yếu tố kịch bản đều   là điều kiện tương lai nên đánh giá về  các hoạt động kinh tế  ­ xã hội đều tác  động tiềm tàng hay tác động dự kiến. ­ Phương pháp tương tự quá khứ 1
  2. Nội dung chính của phương pháp dựa trên giả định: Quan hệ giữa các điều  kiện khí hậu cũng như các điều kiện tự  nhiên khác với các hoạt động kinh tế  ­  xã hội trong quá khứ  vẫn được tồn tại lâu dài trong tương lai về  chiều hướng  cũng như về mức độ.  2. Trình tự thực hiện ­ Xác định các hoạt động kinh tế ­ xã hội được đánh giá. ­ Xác định các thực thể (trong  từng ngành, lĩnh vực) được đánh giá. ­ Lựa chọn kịch bản BĐKH chi tiết của các tiểu vùng trong vùng DHNTB   và các tình huống phát sinh về điều kiện tự nhiên trong tương lai. ­ Lựa chọn phương pháp đánh giá phù hợp với thực tế của vùng. ­ Thực hiện đánh giá theo các kịch bản, tình huống được lựa chọn theo các  tiểu vùng trong vùng. 3. Phương pháp đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đối với các ngành, lĩnh   vực 3.1. Đối với ngành nông nghiệp ­ Mục đích đánh giá: + Làm sáng tỏ vấn đề BĐKH có tác động nhiều đến lĩnh vực nông nghiệp  hay không, đặc biệt là những vùng đất thấp ven biển chịu  ảnh hưởng của hạn   hán, nước biển dâng và xâm nhập mặn (ảnh hưởng đến an ninh lương  thực, đe  dọa xuất khẩu lương  thực,  tăng  giá thành sản xuất lương thực, phát sinh nạn   đói,…). + Góp phần tìm kiếm lời giải cho các nhà hoạch định chính sách cho riêng   vùng DHNTB (lĩnh vực dễ  bị  tổn thương, cải cách chính sách nông nghiệp, hệ  thống tưới tiêu). ­ Các vấn đề cần được nghiên cứu và đánh giá: 2
  3. + Sự thay đổi về nguồn nước và chi phí tưới tiêu của các tiểu vùng và các  địa phương trong vùng. + Sự  thay đổi hay chuyển dịch cơ  cấu cây trồng thích  ứng với BĐKH  ở  mỗi tiểu vùng và các địa phương trong vùng DHNTB. + Sự thay đổi về năng suất cây lương thực chủ yếu của các tiểu vùng và  các địa phương trong vùng. +  Sự thay đổi về tần số, cường độ, dịch bệnh gây hại cho cây trồng, vật  nuôi ở mỗi tiểu vùng và các địa phương trong vùng. 3.2. Về ngành lâm nghiệp ­ Mục đích đánh giá: + Dự kiến những tác động tiềm tàng của BĐKH đến các hệ sinh thái rừng,  sản phẩm hay sản lượng sinh khối rừng. + Góp phần xây dựng cơ sở khoa học cho các chính sách và giải pháp ứng  phó với BĐKH trong lĩnh vực lâm nghiệp của vùng. ­ Các vấn đề cần được nghiên cứu và đánh giá: +  Tác động của BĐKH đến rừng ngập mặn và các loại rừng khác. +  Dịch chuyển địa lý của các hệ sinh thái rừng. +  Biến đổi về cấu trúc và các thành phần giống của các loại rừng. +  Biến đổi về sản phẩm rừng trên một đơn vị diện tích rừng. +  Quan hệ giữa BĐKH về nguy cơ cháy rừng. +  Những biến đổi kinh tế ­ xã hội liên quan đến biến đổi của rừng. 3.3. Về ngành thủy sản ­ Mục đích đánh giá: + Biến đổi của các yếu tố khí hậu chủ yếu tác động như thế nào đến điều   kiện lý sinh, hóa sinh của các nguồn nước có thủy sản. 3
  4. + BĐKH gây ra  ảnh hưởng như thế nào đối với các loài cá, đa dạng sinh  học, sản lượng và thành phần thủy sản ­ Nội dung nghiên cứu và đánh giá: +  Những biến đổi về thủy sản do biến đổi nhiệt độ gây ra. +  Những biến đổi về thủy sản do lượng mưa và mùa mưa thay đổi gây ra. +  Những biến đổi về thủy sản do mực nước biển gây ra. 3.4. Về ngành công nghiệp ­ Mục đích đánh giá: + Đánh giá các tác động tiêu cực của BĐKH đến ngành công nghiệp của  vùng, trong đó liên quan đến việc sử  dụng năng lượng bao gồm cung  ứng năng   lượng và nhu cầu năng lượng. + Góp phần xây dựng các giải pháp  ứng phó với BĐKH trong các ngành  sản xuất năng lượng và tiêu thụ năng lượng. ­ Nội dung nghiên cứu và đánh giá: + Tác động của BĐKH đến vận hành các hồ chứa và điều tiết các nhà máy  thủy điện. + Tác động của BĐKH đến các hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí trên  biển. + Tác động của BĐKH đến truyền   tải điện và hiệu suất sử  dụng năng  lượng. + Tác động của BĐKH đến phát triển năng lượng mới. 3.5. Ngành xây dựng ­ Mục đích đánh giá: + Đánh giá tác động của BĐKH đến các hoạt động của ngành xây dựng   cũng như cơ sở vật chất và các công trình xây dựng ở các vùng ven biển. 4
  5. + Góp phần đề xuất các giải pháp thích ứng với BĐKH trong lĩnh vực xây  dựng các khu vực đô thị và sản xuất công nghiệp. ­ Nội dung nghiên cứu và đánh giá: + Tác động của BĐKH đến quy hoạch xây dựng bao gồm quy hoạch các  đô thị, các công trình ven biển.  + Tác động của BĐKH đến thiết kế các công trình xây dựng nhà cửa, công   trình kiến trúc tại các vùng đất thấp, ven biển. + Tác động  của BĐKH đến các công trình tiêu thoát nước ở đô thị. 3.6. Ngành dịch vụ ­ Mục đích đánh giá: + Đánh giá tác động của BĐKH đến các hoạt động của ngành giao thông  vận tải cũng như  cơ  sở  vật chất, công trình giao thông  ảnh với hoạt động của  ngành dịch vụ của từng địa phương trong vùng. + Góp phần đề  xuất các giải pháp thích  ứng với BĐKH trong ngành dịch   vụ, đặc biệt là lĩnh vực giao thông đối với hoạt động của ngành dịch vụ. ­ Nội dung nghiên cứu và đánh giá: + Tác động của BĐKH đến quốc lộ  1, đường sắt Bắc Nam và đường   chiến lược Hồ Chí Minh; + Tác động của BĐKH đến các công trình ven biển, bao gồm đê đập, cầu   cảng;… + Tác động của BĐKH đến các phương tiện vận tải, hoạt động giao thông   đến việc vận chuyển, lưu thông hàng hóa, dịch vụ; + Tác động của BĐKH đến tiêu hao nhiên liệu trong giao thông vận tải. 3.7. Ngành du lịch ­ Mục đích đánh giá: 5
  6. +   Xác định những điều kiện bất lợi của ngành du lịch trước nguy cơ  BĐKH. +  Chuẩn bị tích cực cho việc xây dựng các giải pháp ứng phó với BĐKH   trong ngành du lịch. ­ Nội dung nghiên cứu và đánh giá: + Mối quan hệ  giữa BĐKH và sự  gia tăng nhu cầu du lịch sinh thái, đặc  biệt là du lịch biển đảo. + Những khó khăn chủ  yếu do BĐKH gây ra đối với quá trình thực hiện  các tuyến du lịch sinh thái và biển đảo. + Mối quan hệ  giữa BĐKH và chi phí cho công tác bảo tồn và phát triển  các khu du lịch sinh thái.  + Sự thu hẹp không gian và những khó khăn bất lợi của du lịch biển trước   tác động tiêu cực của BĐKH. 3.8. Lĩnh vực Y tế ­ Mục đích đánh giá: + Phân tích và xác định tác động của BĐKH đến tiềm năng và mức độ phát  sinh bệnh tật, đặc biệt là bệnh nhiệt đới. + Đánh giá tác động của BĐKH đến thể lực, thể chất của các tầng lớp dân  cư ở những địa phương có nhiều rủi ro và thách thức về BĐKH. + Góp phần xây dựng giải pháp chiến lược ứng phó với BĐKH trong lĩnh  vực y tế, sức khỏe. ­ Nội dung nghiên cứu và đánh giá: + Tác động của BĐKH đến sức khỏe cộng đồng. + Tác động của BĐKH đến khả năng phát triển và lan truyền dịch bệnh. + Tác động của BĐKH đến phát  sinh và phát triển các bệnh nhiệt đới. 6
  7. 4. Phương pháp xây dựng các giải pháp thích  ứng với biến đổi khí hậu  ở  vùng DHNTB 4.1. Mục đích của các giải pháp thích ứng Các giải pháp thích ứng với BĐKH của các ngành, lĩnh vực được xây dựng   nhằm các mục đích sau đây: ­ Giảm nhẹ tác động của BĐKH, chủ yếu là giảm tổn thất do BĐKH gây   ra đối với cơ cấu sản xuất các ngành, lĩnh vực trên phạm vi toàn vùng cũng như  trên từng địa phương trong vùng DHNTB, trong giai đoạn hiện tại. ­ Góp phần tăng cường năng lực khắc phục ảnh  hưởng của BĐKH trong   sản xuất kinh doanh trong giai đoạn hiện tại. ­ Giảm rủi ro, tăng cường khả  năng chống chọi của các ngành sản xuất  với BĐKH trong tương lai. 4. 2. Cách tiếp cận và phương pháp xây dựng giải pháp thích ứng 4.2.1. Cách tiếp cận Căn cứ  vào tình hình thực tế  và kịch bản BĐKH cho vùng ĐHNTB, đặc   biệt là việc nghiên cứu cách thích  ứng với BĐKH cho các ngành, lĩnh vực của   vùng DHNTB trong tương lai. Do vậy, cần lựa chọn cách tiếp cận xây dựng  phương pháp thích ứng với BĐKH của vùng là từ trên xuống. Theo cách tiếp cận  này, nhiệm vụ  xây dựng giải pháp thích  ứng được thực hiện theo trình tự  sau  đây: a)   Lựa chọn kịch bản BĐKH cho cả  vùng và các tiểu vùng địa lý – khí  hậu. b) Đánh giá tác động của BĐKH đến các điều kiện tự nhiên chủ yếu.  c) Diễn giải điều kiện tự  nhiên trên cả  vùng ĐHNTB và trên từng tiểu  vùng khí hậu trong các thời điểm hoặc giai đoạn trong tương lai. 7
  8. d) Đánh giá tác động của điều kiện tự nhiên tương lai đến mọi hoạt động  kinh tế ­ xã hội trên cả vùng và trên từng tiểu vùng. e) Đề xuất giải pháp chiến lược thích ứng với BĐKH đối với từng ngành,  lĩnh vực, trên từng tiểu vùng. g) Đánh giá chi phí – hiệu quả của các giải pháp thích ứng với BĐKH. h) Lựa chọn và kiến nghị giải pháp thích ứng với BĐKH. 4.2.2. Biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu Trên từng tiểu vùng hoặc từng lĩnh vực kinh tế ­ xã hội của vùng DHNTB  có thể lựa chọn một số hoặc toàn bộ  4 nhóm biện pháp thích ứng phổ  biến sau   đây: a) Ngăn chặn trực tiếp nguy cơ hoặc thảm họa do BĐKH gây ra trên các  địa bàn xung yếu trong tương lai cụ thể của từng tiểu vùng. b) Giảm bớt  ảnh hưởng tiêu cực của BĐKH trong cơ  cấu sản xuất và  trong đời sống. c) Thay đổi quy hoạch cư  dân, quy hoạch sản xuất, phương thức và kỹ  thuật  canh tác quy trình  công nghệ trên toàn vùng và từng tiểu vùng. d) Xây dựng và tăng cường năng lực phòng chống tác động của BĐKH,  khắc phục hậu quả  của BĐKH thông qua các nghiên cứu, thực  nghiệm  khoa   học, truyền  thông, phổ biến kiến thức khoa học liên quan đến BĐKH. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. ADB, 2009,  The Economics   of Climate Change in Southeast Asia: A  Regional Review. 2. Bộ  Tài nguyên   và Môi trường,   2012.    Kịch bản   BĐKH, nước biển   dâng cho Việt Nam. 3. Nguyễn Văn Thắng và nnk, 2010, Nghiên cứu ảnh hưởng  của biến đổi   khí hậu đến các điều kiện tự  nhiên, tài nguyên thiên nhiên và đề  xuất các giải   8
  9. pháp chiến lược phòng tránh, giảm nhẹ  và thích nghi, phục vụ  phát triển  bền   vững kinh tế xã hội ở Việt Nam, Đề tài KC08.13/06­10. 4. Trần Thục, Nguyễn Văn Thắng, Hoàng Đức Cường, 2009. Xây dựng   các kịch bản BĐKH cho Việt Nam. Báo cáo tại hội thảo: Chiến lược phòng tránh  và giảm nhẹ thiên  tai, công nghệ môi trường trong bối cảnh BĐKH. 9

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản