intTypePromotion=1
ADSENSE

Sáng kiến kinh nghiệm: Phương pháp giải một số bài toán mở rộng kiến thức phần dao động cơ (con lắc lò xo) và dòng điện xoay chiều

Chia sẻ: Vivi Vivi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:32

121
lượt xem
9
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Sáng kiến kinh nghiệm " Phương pháp giải một số bài toán mở rộng kiến thức phần dao động cơ (con lắc lò xo) và dòng điện xoay chiều" được thực hiện nhằm tìm một phương pháp để tạo được không khí hứng thú và lôi cuốn nhiều học sinh tham gia giải các bài tập vật lý, đồng thời giúp các em đạt được kết quả cao hơn trong các kỳ thi; nghiên cứu phương pháp trắc nghiệm khách quan dạy học vật lý. Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Sáng kiến kinh nghiệm: Phương pháp giải một số bài toán mở rộng kiến thức phần dao động cơ (con lắc lò xo) và dòng điện xoay chiều

Giáo viên: Trần Bảo Hùng<br /> <br /> Trường THPT Long Thành<br /> <br /> CHUYÊN ĐỀ<br /> Phƣơng Pháp Giải Một Số Bài Toán Mở Rộng Kiến Thức<br /> Phần Dao Động Cơ ( Con Lắc Lò Xo ) & Dòng Điện Xoay Chiều<br /> PHẦN I:<br /> <br /> MỞ ĐẦU.<br /> <br /> I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI<br /> Môn Vật lý là một bộ môn khoa học, nghiên cứu về các hiện tượng xảy ra<br /> trong tự nhiên. Những thành tựu của vật lý được ứng dụng vào thực tiễn sản xuất<br /> và ngược lại chính thực tiễn sản xuất đã thúc đẩy khoa học vật lý phát triển. Vì vậy<br /> dạy và học vật lý không chỉ đơn thuần với lý thuyết vật lý mà người thầy cần phải<br /> rèn luyện cho học sinh có được những kỹ năng, kỹ xảo, phải rèn luyện khả năng<br /> phân tích, các thao tác tư duy, so sánh…để từ đó xác định được bản chất các hiện<br /> tượng vật lý nên sẽ càng hoàn thiện hơn về mặt nhận thức, tích lũy được vốn kiến<br /> thức riêng… hầu giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra.<br /> Bài tập vật lý là hình thức củng cố, ôn tập mở rộng hoặc đi sâu vào các<br /> trường hợp riêng lẻ của định luật mà nhiều khi lặp lại nhiều lần ở phần lý thuyết dễ<br /> làm cho học sinh nhàm chán, học thụ động... Thông qua việc giải tốt các bài tập<br /> vật lý, học sinh sẽ có được những kỹ năng so sánh, phân tích, tổng hợp … do đó sẽ<br /> góp phần to lớn trong việc phát triển tư duy của học sinh. Khi làm bài tập vật lý<br /> học sinh sẽ phải tư duy với các kiến thức lý thuyết và các yêu cầu của đề bài nên<br /> sẽ đào sâu thêm kiến thức. Trong quá trình giải bài tập nếu học sinh tự giác, say<br /> mê tìm tòi thì nó còn có tác dụng rèn luyện cho học sinh những đức tính tốt như<br /> tinh thần vượt khó, tính nhẫn nại, và cẩn thận hơn …nếu lỡ bị sai ?!<br /> Hiện nay, trong xu thế đổi mới của ngành giáo dục về phương pháp giảng<br /> dạy cũng như phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả giảng dạy và thi tuyển. Cụ<br /> thể là kiểm tra đánh giá bằng phương pháp trắc nghiệm khách quan. Trắc nghiệm<br /> khách quan đã trở thành phương pháp chủ đạo trong kiểm tra đánh giá chất lượng<br /> dạy và học môn vật lý trong nhà trường THPT. Điểm đáng lưu ý là nội dung kiến<br /> thức kiểm tra tương đối rộng, đòi hỏi học sinh phải học kĩ, nắm vững toàn bộ kiến<br /> thức của chương trình, tránh học tủ, học lệch và để đạt được kết quả tốt trong việc<br /> kiểm tra, thi tuyển học sinh không những phải nắm vững kiến thức mà còn đòi hỏi<br /> Trang 1<br /> <br /> Giáo viên: Trần Bảo Hùng<br /> <br /> Trường THPT Long Thành<br /> <br /> học sinh phải có khả năng thích ứng nhanh đối với các dạng toán trắc nghiệm. Vì<br /> vậy những trải nghiệm mà học sinh tích lũy được trong quá trình giải các dạng bài<br /> toán là yếu tố không thể thiếu để giúp các em tự tin chinh phục đỉnh cao mới…<br /> Với mong muốn giúp các em học sinh tự tin, hứng thú hơn với môn học vật lý<br /> và nhằm đạt kết quả cao trong giảng dạy, học tập nên tôi xin trình bày một số kinh<br /> nghiệm tích lũy được trong quá trình giảng dạy với chuyên đề:<br /> <br /> “Phƣơng Pháp Giải Một Số Bài Toán Mở Rộng Kiến Thức Trong<br /> Phần Dao Động Cơ (Con Lắc Lò Xo ) & Dòng Điện Xoay Chiều”<br /> II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.<br /> - Tìm cho mình một phương pháp để tạo được không khí hứng thú và lôi cuốn<br /> nhiều học sinh tham gia giải các bài tập vật lý, đồng thời giúp các em đạt được kết<br /> quả cao hơn trong các kỳ thi.<br /> - Nghiên cứu phương pháp dạy học vật lý với yêu cầu mới:<br /> ”Phương pháp trắc nghiệm khách quan”<br /> III. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU.<br /> Trong chuyên đề lần này tôi lần lượt giải quyết các nhiệm vụ sau:<br /> - Trình bày cách tiếp cận đa dạng các bài toán vật lý, phân loại các dạng bài tập<br /> vật lý.<br /> - Tìm hiểu cơ sở lý luận chung của bài tập vật lý và phương pháp giải.<br /> - Vận dụng lý thuyết trên để giải một số dạng toán và một số (mẹo) áp dụng giải<br /> cho kết quả nhanh hơn.<br /> - Khắc phục một số nhận định sai của học sinh khi giải bài tập phần Dao động cơ<br /> & Điện xoay chiều.<br /> IV. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU<br /> - Nghiên cứu lý thuyết.<br /> - Giải các bài tập vận dụng.<br /> <br /> Trang 2<br /> <br /> Giáo viên: Trần Bảo Hùng<br /> <br /> Trường THPT Long Thành<br /> <br /> V. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC<br /> Thông thường khi giải các bài tập về “ Dao động cơ hoặc mạch điện xoay<br /> chiều” học sinh sẽ gặp phải một số các bài tập mang tính chất khảo sát mối liên hệ<br /> giữa các đại lượng, các thông số đặc trưng.... Trên tinh thần trắc nghiệm khách<br /> quan, nếu phải giải bài toán này trong thời gian ngắn thì quả là rất khó đối với học<br /> sinh.<br /> Do đó tôi xin hệ thống lại các dạng bài toán thường gặp trong các đề thi tuyển<br /> sinh nhằm giúp các em dễ dàng tiếp cận để giải quyết hiệu quả hơn bài làm của<br /> mình, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.<br /> VI. GIỚI HẠN ĐỀ TÀI<br /> - Trong đề tài lần này, chúng tôi xin giới hạn lại việc phân loại các dạng toán<br /> “nâng cao” trong phần dao động cơ (con lắc lò xo) & Dòng điện xoay chiều mà<br /> chúng thường xuất hiện trong các đề thi tuyển sinh.... Đồng thời nêu lên một số<br /> nhận định sai thường mắc phải của học sinh khi làm các dạng bài toán này, cũng<br /> như kết hợp thêm một vài thủ thuật “ Mẹo” để tính toán được nhanh chóng và<br /> chính xác hơn.<br /> - Đối tượng áp dụng: Tất cả các học sinh tham dự tuyển sinh.<br /> <br /> Trang 3<br /> <br /> Giáo viên: Trần Bảo Hùng<br /> <br /> Trường THPT Long Thành<br /> <br /> PHẦN II: NỘI DUNG<br /> <br /> A. BÀI TẬP VẬT LÝ VÀ VAI TRÕ CỦA NÓ TRONG DẠY HỌC VẬT LÝ Ở<br /> TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.<br /> 1.1 Vai trò của bài tập vật lý trong việc giảng dạy bộ môn.<br /> Việc giải bài tập vật lý trong nhà trường không chỉ giúp học sinh hiểu được<br /> một cách sâu sắc và đầy đủ những kiến thức theo quy định trong chương trình học<br /> mà còn giúp các em vận dụng những kiến thức đó để giải quyết các nhiệm vụ của<br /> học tập và những vấn đề mà thực tiễn đã đặt ra.<br /> Muốn đạt được điều đó, chúng ta phải thường xuyên rèn luyện cho học sinh<br /> những kỹ năng, kỹ xảo …vận dụng kiến thức vào cuộc sống hằng ngày.<br /> Kỹ năng vận dụng kiến thức trong bài tập và trong thực tiễn đời sống chính<br /> là thước đo mức độ sâu sắc và vững vàng của những kiến thức mà học sinh đã thu<br /> nhận được. Bài tập vật lý với chức năng rèn luyện tư duy, phân tích, quan sát… có<br /> một vị trí đặc biệt quan trọng trong dạy học ở trường phổ thông.<br /> Trước hết, vật lý là một môn khoa học giúp học sinh nắm được qui luật vận<br /> động của thế giới vật chất và bài tập vật lý giúp học sinh hiểu rõ những qui luật ấy,<br /> biết phân tích và vận dụng những qui luật ấy vào thực tiễn. Trong nhiều trường<br /> hợp mặt dù thầy,cô có trình bày tài liệu một cách mạch lạc, hợp lôgích, phát biểu<br /> định luật chính xác, làm thí nghiệm đúng yêu cầu và cho kết quả chính xác thì đó<br /> cũng chỉ là điều kiện cần chứ chưa phải đủ để học sinh hiểu và nắm vững kiến<br /> thức. Chỉ thông qua việc giải các bài tập vật lý dưới hình thức này hay hình thức<br /> khác sẽ tạo điều kiện cho học sinh vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các<br /> tình huống cụ thể thì kiến thức đó mới trở nên sâu sắc và hoàn thiện.<br /> Trong quá trình giải quyết các tình huống cụ thể do các bài tập vật lý đặt ra,<br /> học sinh phải sử dụng các thao tác tư duy như phân tích, tổng hợp, so sánh, khái<br /> quát hóa, trừu tượng hóa …để giải quyết vấn đề. Do đó tư duy của học sinh có<br /> điều kiện để phát triển. Vì vậy có thể nói bài tập vật lý là một phương tiện rất tốt<br /> để phát triển tư duy, óc tưởng tượng, khả năng độc lập trong suy nghĩ và hành<br /> động, tính kiên trì trong việc khắc phục những khó khăn trong cuộc sống của học<br /> sinh.<br /> Bài tập vật lý là cơ hội để giáo viên đề cập đến những kiến thức mà trong<br /> giờ học lý thuyết chưa có điều kiện để đề cập và qua đó nhằm bổ sung thêm kiến<br /> thức cho học sinh.<br /> Đặc biệt, để giải được các bài tập vật lý dưới hình thức trắc nghiệm khách<br /> quan. Học sinh ngoài việc nhớ lại các kiến thức một cách tổng hợp, chính xác ở<br /> nhiều phần, nhiều chương, nhiều cấp học thì học sinh cần phải rèn luyện cho mình<br /> tính phản ứng nhanh trong từng tình huống cụ thể, bên cạnh đó học sinh phải giải<br /> thật nhiều các dạng bài tập khác nhau để có được kiến thức tổng hợp, chính xác và<br /> khoa học .<br /> <br /> Trang 4<br /> <br /> Giáo viên: Trần Bảo Hùng<br /> <br /> Trường THPT Long Thành<br /> <br /> 1.2. Phân loại bài tập vật lý.<br /> 1.2.1. Bài tập vật lý định tính hay bài tập câu hỏi lý thuyết:<br /> - Là bài tập mà học sinh không cần phải tính toán (hay chỉ có các phép toán<br /> đơn giản) mà chỉ vận dụng các định luật, định lý, qui luật để giải thích hiện<br /> tượng thông qua các lập luận có căn cứ, có lôgich.<br /> - Nội dung của các câu hỏi khá phong phú, và đòi hỏi phải vận dụng rất<br /> nhiều các kiến thức vật lý.<br /> - Thông thường để giải các bài toán này cần tiến hành theo các bước:<br /> * Phân tích câu hỏi<br /> * Phân tích hiện tượng vật lý có đề cập đến trong câu hỏi để từ đó xác định<br /> các định luật, khái niệm vật lý hay một qui tắc vật lý nào đó để giải quyết<br /> câu hỏi.<br /> * Tổng hợp các điều kiện đã cho với các kiến thức tương ứng để trả lời câu<br /> hỏi.<br /> 1.2.2. Bài tập vật lý định lượng: Đó là loại bài tập vật lý mà muốn giải quyết nó ta<br /> phải thực hiện một loạt các phép tính. Dựa vào mục đích dạy học ta có thể<br /> phân loại bài tập dạng này thành 2 loại:<br /> a. Bài tập tập dượt: Là bài tập đơn giản được sử dụng ngay khi nghiên cứu<br /> một khái niệm hay một qui tắc vật lý nào dó để học sinh vật dụng kiến thức<br /> vừa mới tiếp thu.<br /> b. Bài tập tổng hợp: Là những bài tập phức tạp mà muốn giải nó học sinh<br /> vận dụng nhiều kiến thức ở nhiều phần, nhiều chương, nhiều cấp học và<br /> thuộc nhiều lĩnh vực<br /> Đặc biệt, khi các câu hỏi loại này được nêu dưới dạng trắc nghiệm khách<br /> quan thì yêu cầu học sinh phải nhớ kết quả cuối cùng đã dược chứng minh<br /> trước đó để giải nó một cách nhanh chóng. Vì vậy yêu cầu học sinh phải<br /> hiểu bài một cách sâu sắc để vận dụng kiến thức ở mức độ cao .<br /> 1.2.3.Bài tập đồ thị: Đó là bài tập mà dữ kiện bài cho dưới dạng đồ thị hay trong<br /> quá trình giải ta phải sử dụng ñồ thị, nên dạng câu hỏi naøy phaân thành các<br /> loại sau:<br /> a. Đọc và khai thác đồ thị đã cho: Bài tập loại này có tác dụng rèn luyện<br /> cho học sinh kỹ năng đọc đồ thị, biết cách đoán nhận sự thay đổi trạng thái<br /> của vật thể, hệ vật lý, của một hiện tượng hay một quá trình vật lý nào đó.<br /> Biết cách khai thác từ đồ thị những dữ kiện để giải quyết một vấn đề cụ thể.<br /> b. Vẽ đồ thị theo những dữ liệu đã cho: bài tập này rèn luyện cho học sinh<br /> kỹ năng vẽ đồ thị, nhất là biết cách chọn hệ tọa độ và tỉ lệ xích thích hợp để<br /> vẽ ...<br /> 1.2.4. Bài tập thí nghiệm: Là loại bài tập cần phải tiến hành các thí nghiệm hoặc<br /> để kiểm chứng cho lời giải lý thuyết, hoặc để tìm những số liệu, dữ kiện<br /> dùng trong việc giải các bài tập.Tác dụng cụ thể của loại bài tập này là giáo<br /> dục kỹ năng tổng hợp. Đây là loại bài tập thường gây cho học sinh cảm giác<br /> lí thú và đặc biệt cần có ít nhiều tính sáng tạo ở học sinh.<br /> 1.2.5. Bài tập coù noäi dung thöïc teá: Laø loaïi baøi taäp coù lieân quan tröïc<br /> tieáp tôùi ñôøi soáng, kyõ thuaät, ñaëc bieät laø thöïc teá lao ñoäng cuûa<br /> hoïc sinh. Nhöõng baøi taäp naøy coù taùc duïng raát lôùn veà maët giaùo<br /> duïc kyõ thuaät toång hôïp.<br /> Trang 5<br /> <br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD


intNumView=121

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2