Tiểu luận
Bình thường hóa quan hệ VIệt Trung
1
MỤC LỤC
Lời mở đầu ...................................................................................................... 2
I. Bối cảnh chung: ...................................................................................... 3
1. Bối cảnh quốc tế: ................................................................................. 3
2. Bối cảnh trong nước ............................................................................ 4
II. Quá trình đàm phán: ............................................................................ 6
1. Giai đoạn một ......................................................................................... 6
2. Giai đoạn hai: ........................................................................................ 7
3. Giai đoạn 3: ...................................................................................... 11
III. Nhận xét: ........................................................................................... 16
Kết luận ......................................................................................................... 18
Danh mục tài liệu tham khảo ....................................................................... 19
2
Lời mở đầu
Quan hệ Việt Nam- Trung Quốc được coi là một mối quan hệ có truyền thống
lâu đời giữa hai nước có nhiều điểm gần gũi về địa lí, văn hóa và đặc biệt là về chính
trị khi hai nước đều đi theo con đường chủ nghĩa xã hội. Thế nhưng thực chất trong
mối quan hệ đó lại tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ bất ổn, và trên thực tế thì mối quan hệ
giữa hai nước chỉ thực sự tốt đẹp trong một giai đoạn rất ngắn vào những năm 50 và
đầu những năm 60 của thế kỉ trước. Từ đó trở đi, cùng với những tính toán, tham
vọng của mình, Trung Quốc luôn coi Việt Nam là một quân cờ, một “chiêu bài” để
đem ra mặc cả, phục vụ cho những lợi ích của mình. Mâu thuẫn giữa “hai người anh
em Đỏ” đã lên tới đỉnh điểm vào năm 1979 khi cuộc chiến tranh biên giới giữa hai
nước nổ ra. Cuộc chiến tuy đã kết thúc nhưng những hậu quả tai hại mà nó để lại vẫn
còn dai dẳng tới rất lâu sau đó. Ngoài những thiệt hại về người và của, cuộc chiến đó
còn để lại một vết thương không thể nào lành trong quan hệ giữa hai nước, nó đặt ra
cho ngành ngoại giao của hai nước mà đặc biệt là Việt Nam một nhiệm vụ mới vô
cùng khó khăn và phức tạp, đó là vấn đề “bình thường hóa quan hệ Việt- Trung”.
Trong phạm vi bài tiểu luận này, tôi xin được đưa ra cái nhìn chung nhất về quá trình
đàm phán này, đồng thời từ đó rút ra những nhận xét về những điều ĐƯỢC và MẤT
của chúng ta qua cuộc đàm phán đó.
3
I. Bối cảnh chung:
1. Bối cảnh quốc tế:
Bối cảnh chung lúc bấy giờ vẫn đang là thời kì chiến tranh lạnh, tuy nhiên từ
đầu thập niên 80 thế đối đầu giữa các nước lớn đẫ dần dần chuyển thành xu thế hợp
tác, đối thoại và thỏa hiệp. Điều đó được thể hiện rõ nhất qua việc các nước Mỹ,
Trung, Xô bắt đầu điều chỉnh chiến lược, cải thiện quan hệ từng đôi một.
Trung Quốc sau những động thái tích cực từ đầu thập niên 70 như việc ra
“Thông cáo Thượng Hải”, tuyên bố là “NATO phương Đông” đã tự nhận mình là một
đồng minh của Mỹ, lí do là Trung Quốc muốn tận dụng nguồn vốn và trình độ khoa
học công nghệ cao của Mỹ để phục vụ cho công cuộc hiện đại hóa kinh tế trong nước,
cụ thể là phục vụ cho mục tiêu “Bốn hiện đại hóa”. Về phần mình, Mỹ cũng muốn cải
thiện quan hệ với Trung Quốc vì ngoài những mục tiêu về kinh tế, những lợi nhuận
béo bở sẽ thu được từ một thị trường chiếm 1/5 dân số thế giới, Mỹ còn muốn dùng
Trung Quốc như một đối trọng để gây áp lực và kiềm chế đối với Liên Xô.
Trong quan hệ giữa Liên Xô và Trung Quốc cũng có nhiều thay đổi, bắt đầu từ
tháng 10-1982, Liên Xô và Trung Quốc bắt đầu nối lại đàm phán. Liên Xô lúc này
đang gặp phải nhiều khó khăn trong nội bộ quốc gia cả về kinh tế và chính trị, vì vậy
mà Liên Xô không muốn tiếp tục bầu không khí căng thẳng với Trung Quốc- một
quốc gia láng giềng, nhất là khi nhận thấy Trung Quốc càng ngày càng có xu thế
nghiêng về phía Mỹ. Về phía Trung Quốc chắc chắn cũng không muốn giữ thái độ
thù địch với Liên Xô vì điều đó hoàn tòan không có lợi cho những mục tiêu, lợi ích
trước mắt cũng như lâu dài của họ. Hơn nữa Trung Quốc cũng không dế dàng để cho
Mỹ lợi dụng mình như một chiêu bài đối với Liên Xô, xúc tiến bình thường hóa quan
hệ với Liên Xô sẽ không chỉ đảm bảo cho Trung Quốc một biên giới ổn định mà càng
làm cho vị thế của Trung Quốc trên trường quốc tế được củng cố, nâng vị thế của
Trung Quốc lên vị thế ngang bằng một cách tương đối với “hai cực còn lại”, giảm đi
phần nào sự phụ thuộc của Trung Quốc với Mỹ.
4
Nói chung, trong quan hệ quốc tế lúc này đang dần dần hình thành “thế chân
vạc” giữa Mỹ, Liên Xô và Trung Quốc, trong đó Trung Quốc-nước có vẻ yếu thế
hơn- đang có gắng tập hợp lực lượng bằng nhiều chiêu bài khác nhau, trong đó vấn đề
bình thường hóa quan hệ với Việt Nam.
2. Bối cảnh trong nước
Có thể nói giai đoạn này là giai đoạn khó khăn nhất của Việt Nam về tất cả các mặt.
Về kinh tế, cuộc khủng hoảng kinh tế trong nước ngày càng căng thẳng, có
nguy cơ dẫn tới một cuộc khủng hoảng chính trị-xã hội trong tương lai không xa nếu
như không có một sự thay đổi đáng kể.
Về đối ngoại, chưa bao giờ chúng ta lại bị cô lập như lúc bấy giờ. Cuộc chiến
chống Khơ-me đỏ mà chúng ta tiến hành mặc dù là một cuộc chiến chính nghĩa, có
mục tiêu cao cả là giúp nhân dân Cam-pu-chia xóa bỏ bè lũ diệt chủng Pôn-pốt nhưng
đó lại là cái cớ để các quốc gia khác, nhất là Trung Quốc có một cái cớ tốt để tiến
hành việc bao vây, cô lập và nói xấu Việt Nam. Chúng ta bị cô lập ngay tại chính khu
vực các nước ASEAN, bị cô lập từ phương Tây và Mỹ. Cuộc kháng chiến chống Mỹ
của ta dù khó khăn, vất vả nhưng còn có được sự ủng hộ của đông đảo bạn bè quốc tế
còn giờ đây chúng ta chỉ có một mình, chưa bao giờ vị thế và uy tín của Việt Nam lại
xuống thấp như vậy.
Về quân sự, hai cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam và phía Bắc đã khiến
chúng ta tổn thất không nhỏ về người và của, đặc biệt là cuộc chiến tranh biên giới
Tây Nam không chỉ là một cuộc chiến ngày một ngày hai mà còn kéo dài dai dẳng
trong suốt một thời gian dài sau đó.
→ trong bối cảnh quốc tế và trong nước như vậy, có thể thấy việc bình
thường hóa quan hệ Việt- Trung không thể đạt được một cách dễ dàng trong một thời
gian ngắn. Có cảm giác việc bình thường hóa quan hệ này đối với Việt Nam quan
trọng hơn rất nhiều so với Trung Quốc. Trung Quốc nói gì cũng là một nước lớn và
lại ở ngay cạnh chúng ta, có ảnh hưởng trực tiếp tới an ninh, chính trị và kinh tế của
