intTypePromotion=1
ADSENSE

Vẻ đẹp nhân cách nhà Nho chân chính trong Bài ca ngắn đi trên bãi cát và Bài ca ngất ngưỡng

Chia sẻ: Vũ Phương | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

306
lượt xem
10
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Vẻ đẹp nhân cách nhà nho chân chính qua hai tác phẩm đều là sự thể hiện quan điểm của mình về con đường danh lợi. Tuy nhiên mỗi người lại có một cách bộc lộ khác nhau về ước mơ thời đại ấy. Để hiểu rõ hơn mời các bạn tham khảo bài văn mẫu "Vẻ đẹp nhân cách nhà Nho chân chính trong Bài ca ngắn đi trên bãi cát và Bài ca ngất ngưỡng" dưới đây.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Vẻ đẹp nhân cách nhà Nho chân chính trong Bài ca ngắn đi trên bãi cát và Bài ca ngất ngưỡng

VĂN MẪU LỚP 11<br /> VẺ ĐẸP NHÂN CÁCH NHÀ NHO CHÂN CHÍNH QUA BÀI CA<br /> NGẮN ĐI TRÊN BÃI CÁT (CAO BÁ QUÁT) VÀ BÀI CA NGẤT NGƯỠNG<br /> (NGUYỄN CÔNG TRỨ)<br /> BÀI MẪU SỐ 1:<br /> Phải nói rằng có những nhà thơ, nhà văn mà bóng dáng của họ giờ chỉ là niềm<br /> hoài cổ, dĩ vãng xa xưa. Nhưng ngược dòng thời gian, vẻ đẹp tâm hồn của những con<br /> người ấy vẫn mãi toả sáng, vĩnh hằng. Chúng ta càng thấm thía hơn điều đó khi đến<br /> với”bài ca ngắn đi trên bãi cát” của Cao Bá Quát và “bài ca ngất ngưỡng” cuă Nguyễn<br /> Công Trứ- hai tác phẩm thấm đẫm vẻ đẹp nhân cách của nhà nho chân chính.<br /> Trước hết, vẻ đẹp nhân cách nhà nho chân chính qua hai tác phẩm đều là sự thể<br /> hiện quan điểm của mình về con đường danh lợi. Tuy nhiên mỗi người lại có một cách<br /> bộc lộ khác nhau về ước mơ thời đại ấy. Cao Bá quát chán ghét thốt lên rằng:<br /> “Bãi cát dài bãi cát dài ơi<br /> Đi một bước như lùi một bước<br /> Mặt trời đã lặn chưa dừng được<br /> Lữ khấch trên đường nước mắt rơi”<br /> Phẳi chăng do quá lận đạn với dường danh lợi nên ông đã không mấy khất khao<br /> khi nhắc đến nó? Với ông dường như sự nghiệp đậu đạt làm quan là quá gập ghềnh, trắc<br /> trở. Nói diều ấy không có nghĩa Cao Bá Quát không có tài mà ngược lại, ông là một<br /> người có học vấn uyên thâm. Nguyên ngân chủ yếu làm mất đi một nhân tài đất nước như<br /> ông cũng là vì sự suy thoái cử xã hội, sự khủng hoảng của thời đại. Với cách sử dụng<br /> hình tượng bãi cát đầy tính gợi hình, và hình ảnh người đi trên bãi cát vô cùng tinh tế,<br /> Cao Bá Quát đã miêu tả rất thành công sự mệt nhọc, vất vả của người đi trên con dường<br /> danh lợi. Con dường ấy dài lắm, khó đi lắm đến nỗi giọt nước mắt của những người trí<br /> thức phải tuôn rơi. Giọt nước mắt đó là tiếng khóc cho sự vất vả, mệt mỏi, giọt nước mắt<br /> khóc thương cho biết bao năm đèn sách không là gì cả mà hơn nữa, đó là tiếng khóc của<br /> thời đại, tiếng lòng bi thương cho một xã hội suy đồi. Còn đến với Nguyễn Công Trứ, ta<br /> lại cảm nhận một suy nghĩ khác:<br /> “Vũ trụ nội mạc phi phận sự<br /> Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng”<br /> May mắn hưon Cao Bá Quat, Nguyễn Công Trứ rất thành công trong sự nghiệp<br /> của mình, nhưng không vì thế mà ông đề cao con đường làm quan. Dường như có một sự<br /> <br /> tương đồng nho nhỏ trong suy nghĩ của hai nhà nho lớn khi Nguyễn Công Trứ cũng camt<br /> thấy bị gò bó, ép buộc chốn quan trường. Điều ấy được thể hiện sâu sắc qua từ “vào<br /> lồng”. Có lẽ rằng sống trong thời đại đó thì cái đíh phấn đấu cuối cùng của nhà nho là<br /> một chức quan. Với họ, học là để thi cử, dèn sách là để được vinh danh. Nhưng chúng ta<br /> không nên quá phê phán lối suy nghĩ ấy bởi đó là mục đích sống của cả một thế hệ. Nếu<br /> nhue không đi theo con đường ấy, họ sẽ chẳng có một lối rẽ nào khác cả.<br /> Không dừng lại ở đó, cả Cao Bá Quát và Nguyễn Công Trứ đều để lại một dáu ấn<br /> riêng qua Tác phẩm của mình để khẳng định phong cách . Với Cao Bá Quát, phong cách<br /> nhà nho chân chính thật sự toả sáng kho ông có quan niệm sống vô cùng tiến bộ.<br /> Con đường danh lợi gập ghềnh đến thế thì bạn hãy tự thoát ra. Một bước đi để<br /> đường đời thay đổi, để không còn phải vất vả bon chen, hướng tới một tương lai tốt đẹp<br /> hơn. Đâu phải chỉ có làm quan mới là con đường duy nhất đi tới thành công, hãy chọn<br /> cho mình một lối rẽ riêng, không xô bồ, chen lấn.Đừng để vòng xoáy danh lợi nhấn chìm<br /> những con người tài giỏi vào hố sâu, dũng cảm bước ra khỏi vòng xoáy ấy mới là quyết<br /> định sáng suốt nhất. Cao Bá Quát đã có một quan niệm rất đúng đắn, vượt qua thời đại để<br /> hướng con người tới một cuộc sống hạnh phúc hơn. Đó cũng là bước đi đầu tiên để làm<br /> thay đổi xã hội, thoát khỏi sự lũng đoàn, suy đồi. Từ đó, Cao Bá Quát đã trở thành một<br /> biểu tượng của nhà nho chân chính, rất khác biệt so với các thế hệ trước. Cũng là một nhà<br /> nho chan chính, vẻ đẹp nhân cách của Nguyễn Công Trứ thể hiện qua phong cách, bản<br /> lĩnh cá nhân của mình.<br /> … “Đô môn giải tổ chi niên<br /> Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng<br /> Kìa núi nọ phau phau mây trắng<br /> Tay kiếm cung mà nen dạng tằ bi<br /> Gót tiên đủng đỉnh một đôi gì<br /> Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng.”<br /> Nguyễn Công Trứ đã thể hiện mình vô cùng “ngất ngưởng”. Ông luôn làm những<br /> điều khác thường, không giống người trong khi mình là một vị quan trên muôn dân.<br /> Không những thế, ông còn khoe khoang tự đại về thành tích, công lao của mình, rồi coi<br /> mình cao hơn người khác. Hơn thế nữa, Nguyễn công Trứ còn có một cuộc sống vô cùng<br /> tự do,phóng khoáng. Vượt lên cả những lời đồn thổi tầm thường, ông sống mà không để<br /> ý đến xung quanh. Một cuộc sông đúng với choính mìn, sống thật với bản thân. Nhưng<br /> ông mãi sống trong lòng nhân dân với một hình ảnh vô cùng tốt đẹp, rất đáng kham phục.<br /> Cũng bởi vì ông đã công hién rất nhiều cho công cuộc xây dựng đất nước, có những<br /> tháng ngày sống hết mình vì nhân dân. Cành đáng trân trọng hơn nữa đó là ông đã dám<br /> thể hiện cái “tôi” cá mhân của mình. Một cái tôi bản ngã – vượt lên thời đại. Một nhà nho<br /> <br /> chân chính là người dám nói, dám thể hiện bản lĩnh của mình trước thiên hạ. Và ông đã<br /> làm được điều đó, xứng đáng với vị trí của mình trong đất nước.<br /> Đúng vậy, vẻ đẹp nhân cách nhà nho chân chính qua 2 tác phẩm “Bài ca ngăn đi<br /> trên bãi cát” và “Bài ca ngất ngưỡng” được thể hiện rất thành công. Tuy mỗi người có<br /> một phong cách riêng nhưng nó đều đã trỏ thành một nốt nhấn thời đại, trở thành điểm<br /> sáng thẩm mĩ trong lòng người đọc bởi ấy là vẻ đẹp biểu tượng của con người Việt Nam<br /> trong thời đại dĩ vãng, xa xưa.<br /> <br /> BÀI MẪU SỐ 2:<br /> Vẻ đẹp nhân cách nhà nho trong Bài ca ngắn đi trên bãi cát:<br /> - Vẻ đẹp nhân cách của nhà nho trong bài thơ này chủ yếu được thể hiện ở tấm<br /> nhìn xa trông rộng của Cao Bá Quát.<br /> - Tầm tư tưởng cao rộng của nhà thơ chính là đã nhận ra tính chất vô nghĩa của lối<br /> học khoa cử, con đường công danh theo lối mòn cũ. Từ chuyện đi trên bãi cát mà liên<br /> tưởng đến chuyện lợi ích, công danh, đến chốn quan trường. Đây là một sự liên tưởng rất<br /> sáng tạo, hợp logic. Người đi trên cát nhưng để sa lầy vào cát chẳng khác nào cái mồi<br /> công danh, bổng lộc giống như cái bả lôi kéo con người, làm cho người ta mê muội, mất<br /> phương hướng. - Nhìn thấy con đường danh lợi đầy nhọc nhằn, chông gai, khắc nghiệt và<br /> mặc dù chưa tìm được cho mình một con đường nào khác, song Cao Bá Quát cảm thấy<br /> mình không thể nào cứ mãi tiếp tục đi trên bãi cát danh lợi đó được.<br /> Vẻ đẹp nhân cách của nhà nho trong Bài ca ngất ngưởng:<br /> - Vẻ đẹp nhân cách trong bài thơ này chủ yếu thể hiện ở thú chơi “ngông” của con<br /> người cậy tài, hiểu rõ và sâu sắc cái tài của mình.<br /> - Trên cơ sở ý thức về tài năng và nhân cách của bản thân, tác giả đã phô trương,<br /> khoe sự ngang tàng, sự phá cách trong lối sống của mình – một lối sống ít phù hợp với<br /> khuôn khổ gò bó của đạo Nho.<br /> - Nguyễn Công Trứ ngất ngưởng khi hành đạo. Khi làm quan, thực hiện các chức<br /> phận, ông luôn tỏ ra thẳng thắn, thậm chí dám kiến nghị, góp ý cho cả vua. Có được<br /> phong cách ngạo nghễ ấy là vì ông có tài năng thật sự và luôn tận tâm với sự nghiệp,<br /> không hề luồn cúi để vinh thân phì gia. Trong cuộc đời thực, ông đã từng lập nhiều công<br /> trạng và là người có nhiều tài năng; mặc dù vậy, ông vẫn phải chấp nhận một cuộc đời<br /> làm quan không mấy thuận lợi, bị thăng giáng chức thất thường.<br /> - Sau khi từ quan, cách ông nghĩ và chơi cũng rất ngông, rất khác thường. Ông đeo<br /> mo vào đuôi bò, dẫn các cô gái trẻ lên chơi chùa, ông đi hát ả đào và tự đánh giá cao các<br /> việc làm ấy. Ông có quyền ngất ngưởng vì ông về hưu trong danh dự sau khi đã cống<br /> hiến hết mình cho đất nước. Theo ông, điều quan trọng nhất của nhà nho là hoạt động<br /> thực tiễn chứ không phải là nếp sống uốn mình theo dư luận. Ông thích hát nói vì đó là<br /> môn nghệ thuật ông say mê từ nhỏ. Nên khi về hưu ông vẫn đi hát vì không muốn tỏ ra<br /> mình là một bậc phi phàm khác người, khác đời như các thánh nhân.<br /> <br /> BÀI MẪU SỐ 3:<br /> Trong khoảng cuối thế kỉ XVIII đến giữa thế kỉ XIX , Nguyễn Công Trứ xuất thân<br /> trong một gia đình nhà nho, ông sống một cuộc sống nghèo khó. Cuộc đời của ông cũng<br /> gặp biết bao sống gió, thăng trầm “lên thác xuống ghềnh”. Ông là một người tài giỏi, hiểu<br /> biết nhiều về các lĩnh vực quân sự, khoa học. Thế nhưng ông “Hi Văn” người Hà Tĩnh ấy<br /> có lúc đang giữ chức quan cao thì bỗng dưng bị giáng chức, chốn công danh như đang<br /> chơi đùa với Nguyễn Công Trứ. Vậy nên ông mới “ngất ngưởng”, mới khinh thường, ông<br /> làm nổi bật một nhà nho “khác thường” trong tác phẩm “Bài ca ngất ngưởng” của mình:<br /> Một nhân cách nhà nho chân chính không theo khuôn mẫu.<br /> Theo quan niệm cũ của xã hội phong kiến xưa, nhà nho là người học rộng, biết<br /> nhiều. Một đấng nam nhi với đầy đủ công danh, đạo đức. Một con người vẹn toàn, hoàn<br /> hảo. Dĩ nhiên, Nguyễn Công Trứ cũng có được những điều ấy vì đã ông được học, thấm<br /> nhuần tư tưởng Nho học từ truyền thống gia đình. “Vũ trụ nội mạc phi phận sự Ông Hi<br /> Văn tài bộ đã vào lồng Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc đông Gồm thao lược<br /> đã nên tay ngất ngưởng Lúc Bình Tây cờ đại tướng Có khi về phủ doãn Thừa Thiên.”<br /> “Bài ca ngất ngưởng” là một bài thơ theo thể hát nói còn gọi là ca trù, được tuân theo một<br /> qui tắc nhất định.<br /> Nguyễn Công Trứ đã thay thế hai câu chữ Hán mở đầu bằng một câu chữ Hán “Vũ<br /> trụ nội mạc phi phận sự” và một câu chữ Nôm “Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng” tạo một<br /> nét độc đáo. Theo ông, trong vòng trời đất này không có cái gì thuộc quyền sở hữu riêng<br /> của một người. Ông đỗ đạt, làm quan và dung tài, đức của mình để cống hiến cho đất<br /> nước, cho nhân dân. Thế nhưng, ông dung từ “vào lồng” để thay thế cho việc làm quan,<br /> ông bị gò bó vào một khuôn mẫu.<br /> Nguyễn Công Trứ là một nhà nho chân chính khi ông đỗ đạt và từng giữ nhiều<br /> chức quan cao như Thủ khoa, Tham tán, Tổng đốc đông. Tư tưởng của một nhà nho học<br /> sách thánh hiền sẽ buộc ông phải có một thái độ khiêm tốn dù mình có tài giỏi đến đâu.<br /> Vậy mà ông đi ngược cái điều ấy, ông phá vỡ cái bức tường vững chắc của luật lệ Nho<br /> học để thể hiện thái độ sống của chính mình, một phong cách rất Nguyễn Công Trứ.<br /> “Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng” ông tự tin, mạnh dạn cho mọi người biết cái tài<br /> cầm binh, thao lược của mình. Ông không khiêm tốn mà có phần ngang tàng, tự kiêu khi<br /> thêm vào chữ “ngất ngưởng”. “Ngất ngưởng” là rất cao, ông dung từ đó để nêu bật cái<br /> phong cách sống của ông. Một phong cách sống vượt bậc, hơn người, thật “ngất<br /> ngưởng”!<br /> Trớ trêu thay, cái xã hội phong kiến xưa, cái suy nghĩ hà khắc của Nho giáo phải<br /> chăng ghét cái suy nghĩ cách tân như ông nên cứ hết giáng chức làm một người lính quèn<br /> rồi lại lên chức đúng với năng lực của ông. Lên rồi lại xuống, xuống rồi lại lên và ông đã<br /> <br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2