i
LỜI NÓI ĐẦU
Thuế là một môn khoa học thuộc khối kiến thức cơ sở trong cơ cấu kiến thức và
khung chương trình đào tạo chuyên ngành kế toán của Trường Đại học Sư phạm Kỹ
thuật Nam Định.
Tập bài giảng Thuế được xây dựng nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu về tài liệu
giảng dạy và học tập cho đối tượng là giáo viên, sinh viên Khoa Kinh tế của Trường
Đại học Sư phạm Kỹ thuật Nam Định và nhiều đối tượng quan tâm khác.
Tập bài giảng được xây dựng với bố cục gồm 7 chương, được trình bày trên
150 trang đánh máy, kết thúc mỗi chương có phần nội dung ôn tập.
Qua 7 chương của tập bài giảng người đọc có thể nắm bắt một cách toàn diện
nội dung của các sắc thuế. Tuy nhiên, trong quá trình biên soạn tập bài giảng khó tránh
khỏi một số hạn chế nhất định. Ban biên soạn rất mong nhận được ý kiến đóng góp của
người đọc để có thể hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
BAN BIÊN SOẠN
ii
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ................................................................................................................. i
CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THUẾ .................................................. 1
1.1. Thuế và vai trò của thuế trong nền kinh tế ............................................................... 1
1.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của thuế .................................................... 1
1.1.2. Khái niệm và đặc điểm của thuế .................................................................. 4
1.1.3. Vai trò của thuế trong nền kinh tế ................................................................ 5
1.2. Các yếu tố cấu thành nên sắc thuế ........................................................................... 6
1.2.1. Tên gọi .......................................................................................................... 6
1.2.2. Đối tượng nộp thuế ....................................................................................... 6
1.2.3. Đối tượng tính thuế ...................................................................................... 6
1.2.4. Thuế suất ...................................................................................................... 6
1.2.5. Quy trình cơ bản về khai báo và thủ tục nộp thuế ........................................ 7
1.3. Phân loại thuế ........................................................................................................... 8
1.3.1. Phân loại theo đối tượng chịu thuế ............................................................... 8
1.3.2. Phân loại theo phương thức đánh thuế ......................................................... 8
1.3.3. Phân loại theo phạm vi thẩm quyền ban hành thuế ...................................... 9
NỘI DUNG ÔN TẬP ...................................................................................................... 9
CHƯƠNG 2. THUẾ XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU .................................................... 11
2.1. Khái niệm, mục đích ban hành thuế xuất khẩu, nhập khẩu ................................... 11
2.2.1. Khái niệm ................................................................................................... 11
2.2.2. Mục đích ..................................................................................................... 11
2.2. Vai trò của thuế nhập khẩu trong quá trình Việt Nam tham gia hội nhập kinh tế
quốc tế ........................................................................................................................... 11
2.3. Đối tượng chịu thuế xuất khẩu, nhập khẩu ............................................................ 12
2.4. Đối tượng không thuộc diện chịu thuế xuất khẩu, nhập khẩu ............................... 13
2.5. Đối tượng nộp thuế xuất khẩu, nhập khẩu ............................................................. 13
2.7. Thuế suất ................................................................................................................ 14
2.8. Đăng ký thuế, kê khai thuế, nộp thuế, miễn giảm thuế, hoàn thuế ........................ 15
2.8.1. Đăng ký thuế .............................................................................................. 15
2.8.2. Kê khai thuế ............................................................................................... 15
2.8.3. Nộp thuế ..................................................................................................... 16
2.8.4. Miễn thuế, giảm thuế .................................................................................. 17
2.8.5. Hoàn thuế ................................................................................................... 19
NỘI DUNG ÔN TẬP .................................................................................................... 19
CHƯƠNG 3. THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT ............................................................... 24
iii
3.1. Khái niệm, mục đích của thuế tiêu thụ đặc biệt ..................................................... 24
3.1.1. Khái niệm ................................................................................................... 24
3.1.2. Mục đích ..................................................................................................... 24
3.2. Đối tượng chịu thuế, đối tượng nộp thuế tiêu thụ đặc biệt .................................... 24
3.2.1. Đối tượng chịu thuế .................................................................................... 24
3.2.2. Đối tượng nộp thuế ..................................................................................... 25
3.3. Phương pháp tính thuế tiêu thụ đặc biệt ................................................................. 26
3.3.1. Trường hợp không được khấu trừ thuế ...................................................... 26
3.3.2. Trường hợp được khấu trừ thuế ................................................................. 29
3.4. Đăng ký thuế, kê khai thuế, nộp thuế, miễn giảm thuế, hoàn thuế ........................ 30
3.4.1. Đăng ký thuế .............................................................................................. 30
3.4.2. Kê khai thuế ............................................................................................... 30
3.4.3. Nộp thuế ..................................................................................................... 31
3.4.4. Chế độ miễn, giảm thuế .............................................................................. 31
3.4.5. Hoàn thuế ................................................................................................... 32
NỘI DUNG ÔN TẬP .................................................................................................... 32
CHƯƠNG 4. THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG .................................................................. 37
4.1. Khái niệm, mục đích của thuế giá trị gia tăng ....................................................... 37
4.1.1. Khái niệm ................................................................................................... 37
4.1.2. Mục đích ..................................................................................................... 37
4.2. Đối tượng chịu thuế, đối tượng nộp thuế giá trị gia tăng ....................................... 37
4.2.1 Đối tượng chịu thuế, đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng ................ 37
4.2.1. Đối tượng nộp thuế giá trị gia tăng ............................................................ 45
4.3. Phương pháp tính thuế giá trị gia tăng ................................................................... 45
4.3.1. Phương pháp khấu trừ thuế ........................................................................ 45
4.3.2. Phương pháp tính trực tiếp trên giá trị gia tăng .......................................... 62
4.4. Đăng ký thuế, kê khai thuế, nộp thuế, hoàn thuế giá trị gia tăng ........................... 65
NỘI DUNG ÔN TẬP .................................................................................................... 71
CHƯƠNG 5. THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ................................................. 84
5.1. Khái niệm, mục đích của thuế thu nhập doanh nghiệp .......................................... 84
5.1.1. Khái niệm ................................................................................................... 84
5.1.2. Mục đích ..................................................................................................... 84
5.2. Đối tượng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp ........................................................... 84
5.3. Thu nhập chịu thuế và thu nhập không chịu thuế .................................................. 85
5.3.1. Thu nhập chịu thuế ..................................................................................... 85
5.3.2. Thu nhập không chịu thuế. ......................................................................... 87
5.4. Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp ................................................................... 88
iv
5.5. Căn cứ và phương pháp tính thuế thu nhập doanh nghiệp ..................................... 89
5.5.1 Căn cứ tính thuế .......................................................................................... 89
5.5.2 Phương pháp tính thuế ................................................................................. 89
5.6. Các khoản chi được trừ và không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế ........ 89
5.6.1 Các khoản chi được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế ............................ 89
5.6.2 Các khoản chi không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế ................. 91
5.7. Thu nhập miễn thuế, xác định lỗ và chuyển lỗ ...................................................... 92
5.7.1. Thu nhập được miễn thuế ........................................................................... 92
5.7.2. Xác định lỗ và chuyển lỗ ………………………………………………… 96
5.8. Trích lập quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp ....................... 99
5.9. Đăng ký, kê khai thuế, nộp thuế và quyết toán thuế ............................................ 100
NỘI DUNG ÔN TẬP .................................................................................................. 101
CHƯƠNG 6. THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN ........................................................... 114
6.1. Khái niệm, mục đích thuế thu nhập cá nhân ........................................................ 114
6.1.1. Khái niệm ................................................................................................. 114
6.1.2. Mục đích ................................................................................................... 114
6.2. Đối tượng nộp thuế thu nhập cá nhân .................................................................. 114
6.3. Phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân ............................................................. 114
6.3.1. Phương pháp tính thuế đối với cá nhân cư trứ ......................................... 114
6.3.2. Phương pháp tính thuế đối với cá nhân không cư trứ .............................. 118
NỘI DUNG ÔN TẬP .................................................................................................. 125
CHƯƠNG 7. CÁC LOẠI THUẾ KHÁC .................................................................... 134
7.1. Thuế tài nguyên .................................................................................................... 134
7.1.1. Khái niệm ................................................................................................. 134
7.1.2. Đối tượng nộp thuế ................................................................................... 134
7.1.3. Đối tượng chịu thuế .................................................................................. 134
7.1.4. Phương pháp tính thuế .............................................................................. 134
7.1.5. Kê khai thuế, nộp thuế, miễn giảm thuế ................................................... 138
7.2. Thuế nhà đất ......................................................................................................... 139
7.2.1. Khái niệm ................................................................................................. 139
7.2.2 . Đối tượng nộp thuế .................................................................................. 139
7.2.3. Đối tượng chịu thuế, không chịu thuế ...................................................... 140
7.2.4. Phương pháp tính thuế .............................................................................. 141
7.2.5. Kê khai thuế, nộp thuế, miễn giảm thuế ................................................... 144
7. 3. Thuế môn bài ...................................................................................................... 145
7.3.1. Khái niệm ................................................................................................. 145
7.3.2. Đối tượng nộp thuế ................................................................................... 145
v
7.3.3. Mức thuế môn bài ..................................................................................... 146
7.3.4. Kê khai thuế, nộp thuế, miễn giảm thuế ................................................... 147
7.4. Lệ phí trước bạ ..................................................................................................... 148
7.4.1. Khái niệm ................................................................................................. 148
7.4.2. Đối tượng nộp thuế ................................................................................... 148
7.4.3. Đối tượng chịu thuế ................................................................................. 148
7.4.4. Phương pháp tính lệ phí trước bạ ............................................................. 148
7.4.5. Kê khai, nộp, miễn lệ phí trước bạ ........................................................... 149
NỘI DUNG ÔN TẬP .................................................................................................. 151
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................... vi