M C L CỤ Ụ
Trang
L i nói đ uờ ầ ..................................................................................................................2
CH NG I: T NG QUAN LÝ LU NƯƠ Ổ Ậ .....................................................................3
1. Lý lu n hành vi ngôn ngậ ữ...............................................................................................3
1.1 Lý thuy t hành vi ngôn ng c a J.L Austin.ế ữ ủ ..............................................................3
1.2 Khái ni mệ“ cho” và“ nh n” trong ti ng Vi t và ti ng Trungậ ế ệ ế .................................5
1.2.1 Khái ni m t “ cho” trong ti ng Vi t ệ ừ ế ệ ..................................................................5
1.2.2 Khái ni m t “ cho” trong ti ng Trungệ ừ ế .................................................................6
1.2.3 Khái ni m t “nh n” trong ti ng Vi tệ ừ ậ ế ệ .................................................................7
1.2.4 Khái ni m t “nh n” trong ti ng Trungệ ừ ậ ế ...............................................................7
2. Lý lu n l ch sậ ị ự.................................................................................................................9
3. Lý lu n giao ti pậ ế ..............................................................................................................11
3.1 Đ nh nghĩa v giao ti pị ề ế ...............................................................................................11
3.2 M c đích giao ti pụ ế .......................................................................................................11
3.3 Phân lo i giao ti pạ ế .......................................................................................................11
CH NG II:SO SÁNH HÀNH VI“CHO”TRONGTI NGVI TVÀTI NGTRUNG…ƯƠ Ế Ệ Ế
12
1. Khái ni m hành vi“cho”ệ
...............................................................................................................................................
12
2. Hành vi “cho” trong ti ng Vi tế ệ
...............................................................................................................................................
12
2.1 Xét v các ph ng di n ng nghĩa, ng pháp, t lo iề ươ ệ ữ ữ ừ ạ
...............................................................................................................................................
12
2.2 Kh năng k t h pả ế ợ
...............................................................................................................................................
15
3. Hành vi “ cho” trong ti ng Trungế
...............................................................................................................................................
17
3.1 Xét v các ph ng di n ng nghĩa, ng pháp, t lo iề ươ ệ ữ ữ ừ ạ
...............................................................................................................................................
17
3.2 Kh năng k t h pả ế ợ
...............................................................................................................................................
19
4. Nh ng nh n xét so sánh khi đ i chi uữ ậ ố ế
...............................................................................................................................................
21
4.1 Gi ng nhau ố
...............................................................................................................................................
21
4.2 Khác nhau
...............................................................................................................................................
21
4.2.1 V m t ng nghĩaề ặ ữ
...............................................................................................................................................
21
4.2.2 V m t c u trúcề ặ ấ
...............................................................................................................................................
21
4.2.3 Kh năng k t h pả ế ợ
...............................................................................................................................................
22
CH NG III: SO SÁNH HÀNH VI “NH N” TRONG TI NG VI TƯƠ Ậ Ế Ệ
VÀTI NG TRUNGẾ
.......................................................................................................................................
23
1.Khái ni m hành vi “nh n”.ệ ậ
...............................................................................................................................................
23
2.Hành vi “nh n” trong ti ng Vi t.ậ ế ệ
...............................................................................................................................................
23
2.1 Xét v các ph ng di n ng nghĩa, ng pháp, t lo iề ươ ệ ữ ữ ừ ạ
...............................................................................................................................................
23
2.2 Kh năng k t h p t .ả ế ợ ừ
...............................................................................................................................................
27
3. Hành vi “nh n” trong ti ng Trung.ậ ế
...............................................................................................................................................
28
3.1Xét v các ph ng di n ng nghĩa, ng pháp, t lo iề ươ ệ ữ ữ ừ ạ
...............................................................................................................................................
28
3.2 Kh năng k t h p tả ế ợ ừ
...............................................................................................................................................
30
4. S gi ng và khác nhau c a hành vi nh n trong ti ng Vi t và ti ng Hánự ố ủ ậ ế ệ ế
2
...............................................................................................................................................
31
K t Lu nế ậ
.......................................................................................................................................
35
T li u tham kh oư ệ ả
.......................................................................................................................................
36
L I M Đ UỜ Ở Ầ
Trong xã h i hi n đ i, vi c s d ng ngo i ng trong giao ti p là vô cùngộ ệ ạ ệ ử ụ ạ ữ ế
ph bi n. Môn nghiên c u đ i chi u ngôn ng ra đ i nh m giúp m i ng iổ ế ứ ố ế ữ ờ ằ ọ ườ
phân bi t đ c nh ng đi m gi ng và khác gi a các ngôn ng , đ ng th i cũngệ ượ ữ ể ố ữ ữ ồ ờ
nh m làm cho ng i h c hi u rõ h n v các ngôn ng đó đ có th s d ngằ ườ ọ ể ơ ề ữ ể ể ử ụ
m t cách chu n xác trong các tr ng h p c th . ộ ẩ ườ ợ ụ ể
Nhóm chúng tôi đã ch n đ tài ọ ề “Đ i chi u hành vi cho, nh n trongố ế ậ
ti ng Vi t v i hành vi cho, nh n trong ti ng Trung”.ế ệ ớ ậ ế V i m c đích tìm raớ ụ
đi m gi ng và khác nhau gi a cho, nh n trong ti ng Vi t và cho, nh n trongể ố ữ ậ ế ệ ậ
ti ng Trung đ giúp cho ng i đ c có th hi u rõ h n nghĩa c a nh ng t nàyế ể ườ ọ ể ể ơ ủ ữ ừ
và v n d ng nó đúng đ n. ậ ụ ắ
Hành vi “cho” và “nh n” là nh ng hành đ ng ph bi n trong giao ti p,ậ ữ ộ ổ ế ế
nó đ c th hi n thông qua ngôn t , thông qua hành đ ng c th . ượ ể ệ ừ ộ ụ ể
Qua m i ph n, chúng tôi đ u đ a ra nh ng nh n xét chung . qua ti uỗ ầ ề ư ữ ậ ể
lu n đ i chi u này, chúng tôi hy v ng r ng s giúp ích cho ng i đ c, không chậ ố ế ọ ằ ẽ ườ ọ ỉ
vi c h c ngo i ng , tra c u t mà còn có th t o ti n đ , c s d li u choệ ọ ạ ữ ứ ừ ể ạ ề ề ơ ở ữ ệ
nh ng ng i mu n đi chuyên sâu nghiên c u v v n đ này.ữ ườ ố ứ ề ấ ề
Bài ti u lu n gôm có 3 ph n chínhể ậ ầ
Ch ng I: T ng quan lý lu nươ ổ ậ
3
Ch ng II: Đ i chi u hành vi “cho” trong ti ng Vi t và ti ng Trungươ ố ế ế ệ ế
Ch ng III: Đ i chi u hành vi “ nh n” trong ti ng Vi t và ti ng Trungươ ố ế ậ ế ệ ế
CH NG I: T NG QUAN LÝ LU NƯƠ Ổ Ậ
1. Lý lu n hành vi ngôn ng : ậ ữ
1.1 Lý thuy t hành vi ngôn ng c a J.L Austin.ế ữ ủ
Có th nói r ng nhà tri t h c ng i Anh J. L. Austin đ c xem là ng i ể ằ ế ọ ườ ượ ườ
đ t n n móng cho vi c phát hi n nghĩa t ng tác xã h i. Ông đã trình bày 12ặ ề ệ ệ ươ ộ
chuyên đ tr ng Đ i h c T ng h p Harvard (M ). Nh ng chuyên đ nàyề ở ườ ạ ọ ổ ợ ỹ ữ ề
đ c t p h p l i xu t b n thành sách v i nhan đ ượ ậ ợ ạ ấ ả ớ ề “How to do things with
words” (hành đ ng nh th nào b ng l i nói)ộ ư ế ằ ờ
J. L. Austin nh n th y r ng, cho đ n th i gian đó, các nhà logic và cácậ ấ ằ ế ờ
nhà ngôn ng ch quan tâm đ n nh ng câu kh o nghi m (còn g i là kh ng đ nh,ữ ỉ ế ữ ả ệ ọ ẳ ị
tr n thuy t, xác tín, miêu t ), xem chúng là đ i t ng nghiên c u c b n. Đây làầ ế ả ố ượ ứ ơ ả
nh ng câu v m t ng nghĩa đ u có th đ c đánh giá theo tiêu chu n chânữ ề ặ ữ ề ể ượ ẩ
ng y còn nh ng phát ngôn khác, m c dù r t gi ng v i nh ng phát ngôn kh oụ ữ ặ ấ ố ớ ữ ả
nghi m v hình th c nh ng không th đánh giá n i dung theo tiêu chu n chânệ ề ứ ư ể ộ ẩ
ng y. M t s câu nói 1 s tr ng h p tùy theo phong t c và th m m riêngụ ộ ố ở ố ườ ợ ụ ẩ ỹ
c a t ng ng i mà đ c coi là đúng hay sai, và nói chung, là không th xác đ nhủ ừ ườ ượ ể ị
đ c là đúng hay sai.ượ
J. L. Austin phê phán cái g i là Ng y thuy t miêu t , t c khuynh h ng ọ ụ ế ả ứ ướ
nghiên c u ch chú tr ng đ n nghĩa miêu t c a câu, là lo i nghĩa có th ki mứ ỉ ọ ế ả ủ ạ ể ể
nghi m theo chân ng y khi đ i chi u v i th c t . Nh n m nh đ n chi u kíchệ ụ ố ế ớ ự ế ấ ạ ế ề
t ng tác mang b n ch t xã h i trong ý nghĩa c a câu nói. J.L. Austin đ nghươ ả ấ ộ ủ ề ị
chia câu nói thành hai lo i: câu t ng thu t (constative) và câu ngôn hành. Câuạ ườ ậ
t ng thu t là câu nêu nh n đ nh (có th đánh giá theo tiêu chu n chân ng y),ườ ậ ậ ị ể ẩ ụ
còn câu ngôn hành là phát ngôn mà khi
4
nói ra chúng, ng i nói đã đ ng th i làm m t đi u gì đó h n là nêu m t nh nườ ồ ờ ộ ề ơ ộ ậ
đ nh v m t đi u gì đó. Th xem hai câu:ị ề ộ ề ử
“ Tao h a t nay s không hút thu c lá n a”ứ ừ ẽ ố ữ
Và
“ M i c l n x i n c ,”ờ ụ ớ ơ ướ ạ
Chúng ta th y ng i nói ch ng h nêu ra m t nh n đ nh nào h t mà chấ ườ ẳ ề ộ ậ ị ế ỉ
đ n gi n là th c hi n các hành đ ng “h a” và “m i”. J. L. Austin cho r ngơ ả ự ệ ộ ứ ờ ằ
nh ng câu này không ph i là nh ng câu gi - kh ng đ nh, cũng không ph i làữ ả ữ ả ẳ ị ả
nh ng câu vô nghĩa.Chúng đ c phát ngôn ra không nh m trình bày m t k t quữ ượ ằ ộ ế ả
kh o nghi m, m t s miêu t v các s v t, s ki n, chúng không ph i làả ệ ộ ự ả ề ự ậ ự ệ ả
nh ng báo cáo v hi n th c mà nh m làm m t vi c gì đó, ch ng h n vi c h i,ữ ề ệ ự ằ ộ ệ ẳ ạ ệ ỏ
vi c m i, vi c đánh cu c… Nh v y ta th y r ng nh phân bi t đ c phátệ ờ ệ ộ ư ậ ấ ằ ờ ệ ượ
ngôn t ng thu t miêu t và phát ngôn ngôn hành, J. L. Austin đã phát hi n raườ ậ ả ệ
b n ch t hành đ ng c a ngôn ng . ả ấ ộ ủ ữ
Tuy nhiên v n không ph i là m t nhà ngôn ng h c cho nên sau đó J. L. ố ả ộ ữ ọ
Austin đi đ n t b s phân bi t v hai lo i câu này (câu t ng thu t miêu tế ừ ỏ ự ệ ề ạ ườ ậ ả
đ i l p v i câu ngôn hành) đ kh ng đ nh r ng, t t c các câu đ u là ngôn hànhố ậ ớ ể ẳ ị ằ ấ ả ề
sau khi phân bi t các bi u th c ngôn hành t ng minh và các bi u th c ngônệ ể ứ ườ ể ứ
hành hàm n. Ông cho r ng m t câu ngôn hành không nh t thi t ph i s d ngẩ ằ ộ ấ ế ả ử ụ
m t v t ngôn hành. Ông vi t: “Tuy t nhiên không nh t thi t m t câu ngônộ ị ừ ế ệ ấ ế ộ
hành ph i đ c th c hi n trong m t hình thái đ c coi là bình th ng nhả ượ ự ệ ộ ượ ườ ư
v y… nói “ Đóng c a l i đi!” rõ ràng là cũng có tính ngôn hành, cũng là th cậ ử ạ ự
hi n m t hành đ ng đúng nh khi ta nói “Tôi ra l nh cho anh đóng c a l i”. ệ ộ ộ ư ệ ủ ạ
J. L. Austin phân lo i raạ năm ph m trù hành đ ng ngôn tạ ộ ừ:
1. Phán x (Verditives, verditifs) Đây là nh ng hành đ ng đ a ra l i phánử ữ ộ ư ờ
xét (verdicts) v m t s ki n ho c m t giá tr d a trên nh ng ch ng c hi nề ộ ự ệ ặ ộ ị ự ữ ứ ớ ể
nhiên ho c d a vào lý l v ng ch c nh : x tr ng án, xem là, tính toán miêu t ,ặ ự ẽ ữ ắ ư ử ắ ả
phân tích, đánh giá, phân lo i, cho là, nêu đ c đi m… ạ ặ ể
2. Hành x (Exercitives, exercitifs). Đây là nh ng hành đ ng đ a ra ử ữ ộ ư
nh ng quy t đ nh thu n l i hay ch ng l i m t chu i hành đ ng nào đó: raữ ế ị ậ ợ ố ạ ộ ỗ ộ
l nh, ch huy, bi n h cho, kh n c u, đ t hàng, gi i thi u, van xin, khuy n cáoệ ỉ ệ ộ ẩ ầ ặ ớ ệ ế
và các hành vi ngôn ng nh : b nhi m, đ t tên, tuyên b khai m c, b m c,ữ ư ổ ệ ặ ố ạ ế ạ
c nh cáo, tuyên ngôn. ả
3. Cam k t (Commissives, commissifs). Nh ng hành đ ng này ràng bu cế ữ ộ ộ
ng i nói vào m t chu i nh ng hành đ ng nh t đ nh: h a h n, bày t lòngườ ộ ỗ ữ ộ ấ ị ứ ẹ ỏ
5