Sáng kiến kinh nghiệm: Kinh nghiệm tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học Vật lý ở trường THPT

Chia sẻ: Thanhbinh225p Thanhbinh225p | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:10

0
85
lượt xem
19
download

Sáng kiến kinh nghiệm: Kinh nghiệm tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học Vật lý ở trường THPT

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Sáng kiến kinh nghiệm: Kinh nghiệm tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học Vật lý ở trường THPT sẽ giúp học sinh củng cố kiến thức đã học ở nội khóa mà còn giúp đào sâu, mở rộng kiến thức, phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh. Để nắm vững hơn nội dung kiến thức đề tài mời các bạn cùng tham khảo tài liệu.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Sáng kiến kinh nghiệm: Kinh nghiệm tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học Vật lý ở trường THPT

  1. I.ĐẶT VẤN ĐỀ        Vật lý là một môn học bắt buộc trong hệ  thống các môn học của nhà  trường PT  ở nước ta hiện nay. Yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học   trong nhà trường PT trong đó yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học  môn vật lý là điều tất yếu.       Qua điều tra thực tế bản thân tôi nhận thấy : Việc dạy và học theo  chương trình mới có nhiều  ưu điểm. Tuy nhiên việc dạy và học nội  khóa vẫn còn  rất nặng nề, chưa kích thích được sự  hứng thú học tập  của học sinh và chưa phát huy được năng lực sáng tạo của học sinh. Do  vậy để  đạt được nội dung  đề  ra của nền giáo dục cần phải đa dạng  hóa các hình thức tổ chức hoạt  động học tập của học sinh củng cố các   kiến thức học tập ở nội khóa và cần phải  khẳng định vai trò quan trọng  của hoạt động ngoài giờ lên lớp hay còn gọi là hoạt động ngoại  khóa .  Đây là một hình thức dạy học mang lại hiệu quả  cao nhưng hiện nay   chưa được chú trọng ở các trường PT nước ta. Nó không những giúp học  sinh củng cố kiến thức đã học ở nội khóa mà còn giúp đào sâu, mở rộng  kiến thức, phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh. Đây là điều mà  nội khóa làm chưa tốt  do điều kiện thời gian, phương tiện dạy học hay  do sức ép thi cử. Vì những lí do nói trên tôi xin đưa ra :  “ Kinh nghiệm  tổ   chức   hoạt   động   ngoại   khóa   trong   dạy   học   Vật   lý   ở   trường  THPT”                                            1
  2.                                       II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ         1.Cơ sở lý luận của vấn đề:      Nâng cao chất lượng dạy học là vấn đề cấp thiết của giáo dục Việt   nam trong giai đoạn hiện nay. Chúng ta đã và đang có nhiều đổi mới  mạnh mẽ về nội dung , phương pháp dạy học. Chất lượng dạy học sẽ  cao hơn khi nó kích thích được hứng thú, nhu cầu, sở thích và khả năng  độc lập, tích cực tư  duy, sáng tạo của học sinh. Để  làm được điều đó  bên cạnh việc đổi mới nội dung  phương pháp dạy học thì sự phối hợp   các hình thức tổ  chức dạy học là một việc làm cần thiết. Trong nhà  trường hiện nay điều đó chưa được quan tâm đúng mức và hình thức lên  lớp là một hình thức phổ biến.      Hoạt động ngoại khóa là một hình thức tổ chức dạy học, là một dạng   hoạt động của học sinh tiến hành ngoài giờ  lên lớp chính thức ngoài   phạm vi quy định của chương trình bộ  môn nhằm hỗ  trợ  cho chương  trình nội khóa, góp phần hoàn thiện và phát triển nhân cách, bồi dưỡng  năng khiếu và tài năng sáng tạo của học sinh.      2.Thực trạng của vấn đề:           Thực tiễn trong những năm gần đây  ở  các trường PT hoạt động  ngoại khóa Vật lý nói riêng và hoạt động ngoại khóa nói chung ít được  các tổ chức, lãnh đạo Nhà trường quan tâm và giáo viên bộ môn chưa có  sự đầu tư nhiều về thời gian và công sức cho hoạt động này. Về mặt lý  luận, việc nghiên cứu các hình thức  hoạt động ngoai khóa Vật lý trong  Nhà trường PT cũng chưa nhận được sự quan tâm nghiên cứu thích đáng  của các nhà dạy học bộ môn. Trong các tài liệu về  phương pháp giảng  dạy Vật lý cũng như  trong việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa,  giáo trình hiện nay thì việc tổ  chức các hoạt động ngoại khóa cũng ít   được đề cập và các tài liệu này chưa nêu được các phương pháp cụ thể  cho việc tổ chức ngoại khóa.       3.Giải pháp tổ chức:  3.1. Đặc điểm, ý nghĩa và tác dụng của hoạt động ngoại khóa:         Do sự hạn chế của thời gian lên lớp trong chương trình chính khóa  đồng thời với sự  gia tăng không ngừng của tri thức đã làm xuất hiện  2
  3. mâu thuẫn giữa nhu cầu nhận thức của học sinh với tính kế  hoạch của   chương trình. Để  giải quyết mâu thuẫn này người ta tổ  chức các hoạt  động ngoại khóa nhằm tạo điều kiện cho mỗi học sinh có thể mở rộng,   đào sâu kiến thức, phát triển năng lực cá  nhân và kích thích thiên hướng   của các em về một mặt hoạt động nào đó.   *  Hoạt động ngoại khóa là một hình thức tổ chức có đặc điểm:   ­ Hoạt động ngoại khóa thực hiện ngoài giờ lên lớp, không mang tính bắt   buộc.   ­ Hoạt động ngoại khóa có thể tổ chức dưới nhiều dạng: Tập thể cả lớp,  nhóm, dạng học tập, dạng vui chơi, dạng thường kỳ, dạng đột xuất nhân  dịp kỷ niệm hay lễ hội.    ­ Hoạt động ngoại khóa có thể  được tổ  chức theo những hình thức: Tổ  ngoại khóa, câu lạc bộ, dạ hội khoa học, dạ hội nghệ thuật…   ­ Nội dung ngoại khóa rất đa dạng bao gồm cả về mặt văn hóa, khoa học   công nghệ, thể  dục thể  thao…nhằm giúp học sinh mở  rộng, đào sâu làm  phong phú thêm những điều đã được học trong chương trình nội khóa  ­ Ngoại khóa do giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm, Đoàn thanh niên và  học sinh của một lớp hay một số lớp thực hiện.           Để  tiến hành các hoạt động ngoại khóa đạt hiệu quả  cao đòi hỏi  phải có sự  tổ  chức chặt chẽ, tỉ  mỉ  của giáo viên, sự  giúp đỡ  của Nhà   trường, của hội Cha mẹ học sinh và những tổ chức đỡ đầu, kết nghĩa… Bên cạnh đó giáo viên cần động viên sự tham gia nhiệt tình của tập thể  học sinh, của mỗi cá nhân, cần tạo được những hạt nhân nòng cốt trong  mỗi dạng hoạt động ngoại khóa.    * Tác dụng của hoạt động ngoại khóa:  ­ Tác dụng giáo dục:  + Hoạt động ngoại khóa góp phần giáo dục tính tổ chức, tính kế hoạch,   tinh thần làm chủ và hợp tác trên những hoạt động thực tế.  + Hoạt động ngoại khóa làm cho làm cho quá trình dạy học bộ môn thêm  phong phú, đa dạng làm cho việc học của học sinh thêm hứng thú, sinh  động tạo cho học sinh lòng hăng say, yêu công việc đó là điều kiện để  phát triển khả năng, năng lực sẵn có của học sinh.   ­ Tác dụng giáo dưỡng: + Hoạt động ngoại khóa góp phần củng cố, bổ sung kiến thức cho học   sinh. Thông qua hoạt động ngoại khóa kiến thức học sinh thu nhận được  sâu sắc hơn. Học sinh được mở  rộng kiến thức và được thu nhận kiến   thức dưới nhiều hình thức.  3.2.Xây dựng một giáo án ngoại khóa: 3
  4.     ­ Dự thảo kế hoạch tổ chức: Chọn chủ đề  nghiên cứu, các yêu cầu của   buổi ngoại khóa, hình thức tổ chức, địa điểm, đối tượng.     ­ Chuẩn bị: Nội dung, cơ sở vật chất, kiến thức, con người, kinh phí tổ  chức.    ­ Tổ chức thực hiện.    ­ Tổng kết đánh giá, rút kinh nghiệm. Một giáo án ngoại khóa gồm những nội dung:    ­ Chủ đề ngoại khóa.    ­ Hình thức tổ chức.    ­ Mục tiêu:   + Về tri thức + Về rèn luyện kỹ năng tư duy. + Về giáo dục tư tưởng.    ­ Chuẩn bị chương trình: + Thời gian, địa điểm, thời lượng tiến hành. + Đối tượng tham gia. + Ban tổ chức. + Cơ sở vật chất ­ Kinh phí .    ­ Tiến hành thực hiện: + Danh mục các khâu. + Nội dung, phương pháp tiến hành, phương tiện hoạt động.      3.3. Thiết kế một giáo án ngoại khóa môn Vật lý:         Sau khi dạy xong chương “ Dòng điện trong các môi trường” của  chương trình vật lý nâng cao lớp 11 tôi nhận thấy kiến thức của chương   có liên quan nhiều đến các hiện tượng tự nhiên đặc biệt là hiện tượng  phóng “Tia lửa điện” trong không khí  ở  điều kiện thường tôi đã soạn   một bài ngoại khóa về  Sét – tia lửa điện khổng lồ, để đưa ra các kiến  thức có liên quan như: Sét được hình thành như  thế  nào, các đặc điểm  của sét, sét có ích hay có hại, cách phòng chống sét.           3.2.1. Chủ đề ngoại khóa: Sét – Hiểm họa đến từ bầu trời.           3.2.2. Hình thức tổ chức: Tổ chức cho một lớp học sinh.           3.2.3. Mục tiêu:     ­ Học sinh nắm vững các kiến thức về điều kiện và sự hình thành tia   lửa điện.    ­ Hiểu được nguyên nhân gây ra Sét.     ­ Biết cách phòng chống và tuyên truyền các biện pháp phòng chống  Sét.  3.3.4. Chuẩn bị chương trình:  4
  5.        ­ Thời gian: Sau khi học xong chương : “ Dòng điện trong các môi  trường”       ­ Địa điểm: Phòng học đa năng.       ­ Đối tượng tham gia: Tập thể một lớp học sinh.       ­ Thời lượng tiến hành: 90 phút.       ­ Cơ sở vật chất: Máy tính, máy chiếu , phần thưởng cho học sinh.   3.3.5. Tiến hành thực hiện:   3.3.5.1. Nội dung : Như trong đĩa CD. Gồm 3 phần chính:         ­ Phần1: Chơi giải ô chữ: Có 10 ô chữ  hàng ngang là những kiến   thức   có   liên   quan   đến   nội   dung   chương   “   Dòng   điện   trong   các   môi  trường”. Từ hàng dọc được tìm ra là “ Tia lửa điện” .  *  Các từ   hàng ngang được đưa ra bằng cách trả  lời các câu hỏi  sau đây:         + Hàng ngang thứ nhất: Gồm 8 chữ cái : Hạt tải điện cơ bản của   dòng điện trong kim loại là loại hạt nào?          + Hàng ngang thứ hai: 6 chữ cái: Linh kiện được cấu tạo bởi hai  vật dẫn đặt gần nhau cách điện với nhau gọi là gì?         + Hàng ngang thứ ba: 4 chữ cái: Đơn vị cường độ dòng điện?         + Hàng ngang thứ tư: 10 chữ cái: Định luật cho biết sự phụ thuộc   của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế và điện trở?.          + Hàng ngang thứ  năm: 7 chữ  cái: Một cách gọi khác của các tia   sáng được sinh ra khi có sấm sét?         + Hàng ngang thứ sắu: 8 chữ cái: Dòng e phát ra từ catôt được gọi   là gì?          + Hàng ngang thứ  bẩy: 7 chữ: Tên định luật cho biết khối lượng   chất được giải phóng ra ở điện cực trong hiện tượng điện phân?             +  Hàng ngang thứ  tám: 6 chữ: Nguyên tử  bị  mất e trở  thành ion  dương gọi là hiện tượng gì?         + Hàng ngang thứ chín: 10 chữ: Môi trường vật chất tồn tại xung  quanh điện tích?         + Hàng ngang thứ mười: 6 chữ cái: Khi cho một lượng muối, axít  hay bagiơ vào trong nước thì có hiện tượng gì xảy ra? Hàng   dọc:   Một   dạng   phóng   điện   trong   không   khí   ở   điều   kiện  thường? 5
  6. TRÒ CHƠI Ô CHỮ 1 Ê L E C T R O N 2 T Ụ Đ I Ệ N 3 A M P E 4 Đ Ị N H L U Ậ T Ô M 5 L Ử A T R Ờ I 6 T I A C A T Ố T 7 F A R A Đ Â Y 8 I O N H Ó A 9 Đ I Ệ N T R Ư Ờ N G 10 P H Â N L I   6
  7. ­ Phần 2: Sau khi học sinh tìm ra từ  hàng dọc người dẫn chương trình  đặt vấn đề để đưa ra nội dung chính của buổi ngoại khóa: Tìm hiểu về  Sét và cách phòng chống Sét. Phần này được đưa ra bởi các mục như  sau:         SÉT. HIỂM HỌA ĐẾN TỪ BẦU TRỜI I TRUYỀN THUYẾT “THIÊN LÔI” II NHẬN DIỆN “THIÊN LÔI” III SỰ HÌNH THÀNH VÀ CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA SÉT C cố g n ũ IV TÁC HẠI VÀ ÍCH LỢI CỦA SÉT V CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG SÉT úK th cế VI NHỮNG “NGƯỜI ANH EM” CỦA SÉT  ­ Phần 3: Cuối cùng là phần củng cố, giáo viên đưa ra một số  câu hỏi để  học sinh trả lời.        7
  8.     + Nội dung các các câu hỏi:  Câu   1:  Khi   đang   ở  ngoài  trời   cũng  như   trong  nhà,  ta  phải  phòng   chống sét như thế nào? Câu 2: Để bảo vệ các thiết bị điện tử trong gia đình khi ngoài trời có   mưa dông, bạn phải làm gì? Câu 3: Bạn có thể đề xuất những biện pháp tuyên truyền kiến thức   về Sét cũng như những phương án phòng chống Sét hiệu quả  trong   cộng đồng dân cư nơi mình đang sinh sống?  3.3.5.2. Phương pháp tiến hành: Giáo viên làm người dẫn chương trình,  hoặc chọn một học sinh làm nòng cốt dẫn chương trình theo nội dung đã  chuẩn bị.     3.3.5.3. Phương tiện hoạt động: Máy tính, máy chiếu và lời nói của   người dẫn chương trình.   3.3.5.4. Thời gian cho từng nội dung:       + Phần 1: 30 phút.       + Phần 3: 15 phút.        + Phần 2: 45 phút. 4.Kiểm nghiệm: Nội dung bài ngoại khóa này đã được sử  dụng làm  chương trình ngoại khóa của tổ  Vật lý trường THPT Yên Định 2 trong  một số năm gần đây cho học sinh khối 11 sau khi học xong chương dòng   điện trong các môi trường. Trong năm học 2012 ­ 2013 tôi được phân  công dạy hai lớp 11 ban tự nhiên là lớp 11C3 và 11C4 tôi đã sử dụng nội   dung bài ngoại khóa này để  tổ  chức ngoại khóa cho cả  hai lớp và thu  được kết quả  rất khả  quan các em đã rất hứng thú khi tham gia buổi   ngoại khóa. Với 3 câu hỏi nêu trên được đưa ra trước và sau khi tổ chức   buổi ngoại khóa kết quả cụ thể như sau:  Sĩ  Số  lượng HS trả  Số   lượng   HS   trả   lời  Lớp số lời được câu hỏi  được   câu   hỏi   sau   khi  trước khi NK NK 11C3 48 5em ­  chiếm 10% 40 em ­ chiếm 83,3% 8
  9. 11C4 47 3 em ­ chiếm 6% 37 em ­ chiếm 78,7%                                                                                        III.KẾT LUẬN             Qua thực tế giảng dạy nhiều năm ở  trường THPT, nhận thức được  tầm quan trọng và ý nghĩa của hoạt động ngoài giờ lên lớp nói chung và  đối với bộ môn Vật lý nói riêng bản thân tôi đã mạnh dạn đưa ra:      “ Kinh nghiệm tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học vật lý”  nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học gây hứng thú và kích thích  hoạt động tích cực của học sinh. Hơn nữa sau khi dạy xong chương   “Dòng  điện trong các môi trường” đặc biệt là “Hiện tượng phóng  điện trong không khí ở điều kiện thường”  tôi nhận thấy những kiến  thức có liên quan đến Sét là rất cần thiết nó giúp cho học sinh hiểu được   tác dụng, tác hại và cách phòng chống Sét, những kiến thức này có ý  nghĩa vô cùng quan trọng trong đời sống. Tuy nhiên đây cũng chỉ  là một  kinh nghiệm nhỏ  do bản thân tôi đúc kết được nên tôi thiết nghĩ sẽ  không tránh khỏi những khiếm khuyết vì vậy tôi rất mong nhận được sự  góp ý chân thành của đồng nghiệp và của cấp trên để đề tài của tôi được  hoàn thiện hơn và có tính khả  thi trong thực tế giảng dạy  ở các trường   THPT.        Tôi xin chân thành cảm ơn!     Mọi góp ý và chia sẻ xin được gửi về địa chỉ  Hồ Thị Minh –  Giáo   viên trường THPT Yên Định II – Thanh Hóa. Hoặc qua hộp thư điện   tử: hominhyd2@gmail.com.                                                           Xác nhận của Thủ trưởng đơn vị  Thanh Hóa, ngày 15 tháng 5 năm 2013                                                    Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến  kinh nghiệm do tôi viết không sao                                                              chép nội dung của người khác.      9
  10.                                                                                       Hồ Thị Minh       10

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản