SKKN: Một số biện pháp giúp trẻ 5 tuổi phát triển khả năng sáng tạo khi vẽ trong hoạt động tạo hình

Chia sẻ: Phan Thanh Thảo | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:30

0
57
lượt xem
6
download

SKKN: Một số biện pháp giúp trẻ 5 tuổi phát triển khả năng sáng tạo khi vẽ trong hoạt động tạo hình

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Đề tài "Một số biện pháp giúp trẻ 5 tuổi phát triển khả năng sáng tạo khi vẽ trong hoạt động tạo hình" với mục tiêu nhằm giúp trẻ có khả năng vẽ tốt hơn, phát huy được trí tưởng tượng sáng tạo cũng như năng lực thể hiện ý tưởng qua tranh vẽ. Từ đó kích thích sự hứng thú của trẻ với hoạt động tạo hình. Giúp giáo viên mầm non dạy học có hứng thú và đam mê sáng tạo, qua đó truyền cảm hứng và nuôi dưỡng óc sáng tạo cho trẻ qua hoạt động tạo hình.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: SKKN: Một số biện pháp giúp trẻ 5 tuổi phát triển khả năng sáng tạo khi vẽ trong hoạt động tạo hình

  1. I. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Giáo dục phát triển thẩm mĩ là một trong năm mặt giáo dục nhằm phát  triển toàn diện cho trẻ mầm non, góp phần hình thành những yếu tố đầu tiên   của nhân cách, chuẩn bị  cho trẻ  vào học lớp một. Trong chương trình giáo   dục mầm non, giáo dục phát triển thẩm mỹ cho trẻ được tiến hành thông qua  nhiều hoạt động mà tạo hình được coi là hoạt động nghệ  thuật có  ưu thế.  Bởi tạo hình là hoạt động được trẻ  mầm non rất  ưa thích, đồng thời tạo ra   điều kiện thuận lợi nhất cho sự  phát triển của cảm giác, tri giác thẩm mỹ,   góp phần nâng cao trí tưởng tượng mang tính nghệ thuật, cơ sở hình thành thị  hiếu thẩm mỹ sau này cho trẻ.  Trẻ  em luôn tò mò, ham muốn học hỏi, tìm hiểu thế  giới xung quanh.   Trong khi được tham gia vào các hoạt động tạo hình trẻ thực sự được lĩnh hội  và phát triển khả  năng hoạt động trí tuệ  như: óc quan sát, trí nhớ, tư  duy,  tưởng tượng. Nhờ  hoạt động tạo hình mà vốn hiểu biết của trẻ  về  thế  giới  xung quanh được tăng lên, ngày càng trở nên tốt hơn về lượng và chất. Chính vì vậy,  ở  trường mầm non “vẽ” giữ vị  trí quan trọng trong hoạt   động tạo hình. Dạy vẽ cho trẻ giúp khơi gợi và phát huy khiếu thẩm mỹ vốn  có của trẻ. Những nét vẽ nghệch ngoạc, hồn nhiên, hết sức bình dị nhưng rất  cần thiết trong quá trình hình thành khả năng cảm thụ cái đẹp và khả năng tư  duy sáng tạo của trẻ. Từ  những nét vẽ, bức tranh đó chính là cảm xúc, tình  cảm, là mơ ước mà trẻ đã thể hiện trên trang giấy. Vì vậy nếu giáo viên biết  cách tổ chức một cách khoa học hợp lý thì hiệu quả sẽ được nâng lên. Thực tế  hiện nay, kỹ  năng vẽ  và tính sáng tạo trong các bài vẽ  của trẻ  mầm non 5 tuổi chưa cao do: giáo viên còn thực hiện rập khuôn theo nội dung  hướng dẫn thực hiện chương trình, chưa biết cách khai thác tìm tòi những nội   dung phù hợp với khả  năng thực tế  của trẻ. Cô thường xuyên sử  dụng các  sản phẩm mẫu và làm mẫu. Điều đó đã làm tê liệt những cảm xúc ý tưởng   sáng tạo của trẻ. Các nguyên vật liệu đưa vào sử  dụng còn nghèo nàn và đa  số các giáo viên thường không tự tin khi dạy môn học này. Vì vậy, để  nâng cao chất lượng các tranh vẽ  của trẻ  trong môn hoạt  động tạo hình, phát huy nuôi dưỡng khả năng sáng tạo, ham muốn tạo ra cái   đẹp của trẻ rất cần có những nghiên cứu đề xuất các biện pháp khả thi, hữu   hiệu thúc đẩy khả  năng sáng tạo khi vẽ  trong hoạt động tạo hình cho trẻ  mầm non 5 tuổi. Là một cán bộ quản lý công tác chuyên môn, tôi luôn trăn trở  tìm biện pháp để thúc đẩy chất lượng dạy vẽ ở hoạt động tạo hình mầm non  5 tuổi tại trường Mầm non Hoa Hồng ­ đơn vị tôi đang công tác. Giúp các giáo   viên nhận thức tốt vai trò quan trọng của việc phát huy khả năng sáng tạo khi  
  2. thể hiện các bức tranh của trẻ, tìm ra những phương pháp giảng dạy hấp dẫn  góp phần đem lại cho cô và trẻ giờ học vẽ đầy sáng tạo và có kết quả cao, tôi  mạnh dạn chọn đề tài “ Một số biện pháp giúp trẻ 5 tuổi phát triển khả năng   sáng tạo khi vẽ trong hoạt động tạo hình” từ đó áp dụng khả thi trên địa bàn  huyện Krông Ana. 2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài: Mục tiêu: Nâng cao chất lượng hoạt động dạy vẽ  cho trẻ  mầm non 5   tuổi. Nhiệm vụ: Đánh giá thực trạng hoạt động dạy vẽ  cho trẻ  mầm non 5  tuổi, đề ra giải pháp nhằm: ­ Giúp trẻ  có khả  năng vẽ  tốt hơn, phát huy được trí tưởng tượng sáng   tạo cũng như  năng lực thể  hiện ý tưởng qua tranh vẽ. Từ  đó kích thích sự  hứng thú  của trẻ với hoạt động tạo hình. ­ Giúp giáo viên mầm non dạy học có hứng thú và đam mê sáng tạo, qua  đó truyền cảm hứng và nuôi dưỡng óc sáng tạo cho trẻ  qua hoạt động tạo   hình. 3. Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp nhằm thúc đẩy chất lượng hoạt động dạy vẽ  cho trẻ  mầm   non 5 tuổi. 4. Giới hạn của đề tài.  Trẻ  mầm non 5 tuổi tại trường Mầm non Hoa Hồng, xã Băng Adrênh,   huyện Krông Ana, tỉnh Đăk Lăk trong năm học 2016 ­ 2017 5. Phương pháp nghiên cứu. Để thực hiện nghiên cứu đề tài này, tôi đã sử dụng một số phương pháp  như: Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thông qua việc nghiên cứu tài liệu để  nâng cao kiến thức và hiểu biết sâu hơn về  các vấn đề  liên quan đến đề  tài   nghiên cứu. Từ đó có được cơ sở lý luận để thực hiện đề tài. Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: Tiến hành phỏng vấn đối với  từng giáo viên và học sinh sau đó dựa vào phiếu điều tra để chấm điểm, tổng  hợp thông tin để thu thập số liệu về kiến thức cũng như ý thức của giáo viên   và học sinh đối với công tác dạy vẽ cho trẻ.  Phương pháp tổng hợp, đánh giá: Thông qua phiếu điều tra, khảo sát  thực tế, tổng hợp và đánh giá về thực trạng dạy vẽ cho trẻ 5 tuổi II. PHẦN NỘI DUNG 1. Cơ sở lý luận 2
  3. Hoạt động tạo hình (HĐTH) còn gọi là hoạt động tạo ra cái đẹp trong  cuộc sống và trong nghệ thuật bằng ngôn ngữ, phương tiện tạo hình. Đó là sự  kết hợp hài hòa giữa đường nét ­ màu sắc ­ hình khối và bố cục trong không  gian. HĐTH luôn gắn liền với đời sống hiện thực nhằm thỏa mãn nhu cầu về  cái đẹp trên hai lĩnh vực: một là, tạo ra các tác phẩm nghệ thuật tạo hình thõa  mãn nhu cầu nhận thức thẩm mĩ và nâng cao chất lượng đời sống văn hóa  của con người; Hai là, đưa cái đẹp vào cuộc sống (mỹ thuật ứng dụng: đồ  họa, trang trí thủ công mĩ nghệ và kiến trúc)  HĐTH là hoạt động đòi hỏi con người lòng ham muốn, niềm say mê  nghệ  thuật....không có những cái đó chắc hẳn không có sáng tạo nghệ  thuật.  ‘Sáng tạo nghệ  thuật chính là ngưỡng tối đa của tính tích cực hoạt động   nghệ  thuật nói chung, của HĐTH nói riêng, hay nói cách khác hoạt động   nghệ thuật (trong đó có nghệ thuật tạo hình) là hoạt động thể hiện cao nhất   tính tích cực và sáng tạo của người nghệ sĩ”. (trang 54, tài liệu BDTX) Qua tìm hiểu khái quát về  HĐTH, ta thấy rằng HĐTH và các chuyên  ngành của nó đều có trong môi trường HĐTH của trẻ  mẫu giáo nhưng hình   thức của hoạt động này tồn tại dưới dạng các trò chơi của trẻ  nhằm thỏa  mãn nhu cầu  được làm người lớn” cũng như các nhu cầu khác trong sự phát  triển của trẻ. Đối với trẻ  mầm non HĐTH là phương tiện để  trẻ  thể  hiện  ấn tượng   hiểu biết, ý muốn của mình về  thế  giới xung quanh. Kết quả  HĐTH phụ  thuộc nhiều vào kiến thức, kinh nghiệm mà trẻ  tích lũy trong các hoạt động  khác nhau. Việc tham gia vào các hoạt động sẽ tạo nguồn cảm hứng làm nảy   sinh những ý tưởng sáng tạo của trẻ.  Trẻ  5 tuổi là giai đoạn lứa tuổi tràn ngập xúc cảm, phát triển trí tò mò,  trí tưởng tượng bay bổng, khả năng liên tưởng mạnh. Vì vậy đây là giai đoạn  tối ưu, là “mảnh đất” màu mỡ để gieo hành vi sáng tạo. Mọi trẻ em đều tiểm  ẩn năng lực sáng tạo, nhưng sự sáng tạo của trẻ em không giống sự sáng tạo  của người lớn, một đứa trẻ sáng tạo là khi chúng bắt đầu tái tạo, bắt chước   mô phỏng một điều gì đó mà thường không có tính chủ đích. Sự sáng tạo của   trẻ  em phụ  thuộc nhiều vào xúc cảm, vào tình huống và thường kém bền   vững.  Trong các đặc điểm phát triển của trẻ 5 tuổi đã hình thành kiểu tư  duy   mới – trực quan sơ  đồ  ­ giúp trẻ  hiểu được thuộc tính bản chất của sự  vật   hiện tượng. Đây là bước ngoặt trong sự  phát triển tư  duy của trẻ  chuyển từ  tính hình tượng sang tính trừu tượng,  ở tuổi này do sự  phát triển về  thể  lực,  cơ  bắp và sự  khéo của vận động, trẻ  đã có khả  năng sáng tạo nên đã tạo  được các đường nét vẽ  khá phức tạp. Cùng với sự  tăng lên của các kinh   nghiệm nhận thức, năng lực thẩm mĩ, các  ấn tượng, xúc cảm, tình cảm và   phát triển khả năng vận động tinh khéo, trẻ 5 tuổi có thể sử dụng các đường   nét liền mạch, uyển chuyển, mềm mại, để  miêu tả  tính trọn vẹn của đối   3
  4. tượng trong cấu trúc và bố cục hợp lý. Đồng thời, trẻ linh hoạt trong việc tạo   ra các bước chuyển màu, phối màu để  tạo nên hiệu quả  thẩm mỹ khác nhau  và thể hiện suy nghĩ, tình cảm của mình (VD: màu xanh non của lá mạ, màu   xanh đậm của bụi cây).. Dạy vẽ  trong hoạt động tạo hình là môi trường thuận lợi để  giáo dục  tính sáng tạo cho trẻ, vì khi tham gia hoạt động vẽ, trẻ phải nghĩ ra những gì   cần tạo hình, trẻ phải tự hình thành đường nét vẽ một cách tự do và độc lập  để tạo ra sản phẩm đẹp và phong phú. Đây là cơ hội để trẻ bộc lộ khả năng  sáng tạo, tuy nhiên cũng có trường hợp, ý tưởng tạo hình của trẻ thì có và trẻ  rất tích cực tạo ra sản phẩm nhưng quá trình thực hiện lại không mang lại  kết quả, sản phẩm không hoàn chỉnh. Trong hoàn cảnh này thì giá trị sáng tạo   không nằm  ở sản phẩm mà chính là sự hăng say, hứng thú trong quá trình vẽ  của trẻ và với trẻ thì đó cũng chính là sự sáng tạo.  Và chương trình dạy vẽ cho trẻ hướng tới sự phát triển của tư duy sáng   tạo, là khuyến khích cho trẻ có cách nhìn mới, nhìn khác để tạo ra cái mới, cái   khác. Vậy làm thế nào để đánh giá trẻ thực hiện các bài tập dạy vẽ  vừa tạo   ra   cái   mới   vừa   tạo   ra   cái   đẹp?..theo   Võ   Hoài   Linh   (Tạp   chí   khoa   học  ĐHSPTPHCM): ‘Dạy vẽ cho trẻ mầm non trong HĐTH nhằm mục đích đúng   đắn hiện nay là giúp trẻ phát triển tư duy sáng tạo’.  Tóm lại, hầu hết trẻ  mầm non đều yêu thích hoạt động vẽ. Tạo điều  kiện để  trẻ  được thường xuyên tiếp xúc với môi trường xung quanh và với  các tác phẩm nghệ  thuật, đa dạng hóa nguyên vật liệu tạo hình, không lạm  dụng sản phẩm mẫu và làm mẫu, phát huy tính tích cực, chủ động và độc lập   cho trẻ được tham gia vẽ với sự sáng tạo của mình theo chủ đề đây là những   vấn đề đang được vận dụng vào thực tiễn trong hoạt động tạo hình ở trường   mầm non. 2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu 2.1. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng  Khảo sát ý thích, mức độ  trẻ  tham gia các hoạt động tạo hình qua việc   lấy phiếu thăm dò của giáo viên. Mức độ TT Các dạng HĐTH Thường xuyên Ít khi Không bao giờ SL Tỉ lệ % SL Tỉ lệ % SL Tỉ lệ % 1 Vẽ 97 97% 3 3% 0 0% 2 Nặn 44 44% 56 56% 0 0% 4
  5. 3 Cắt– xé ­ dán 62 62% 38 38% 0 0% 4 Gấp. 34 34% 61 61% 5 5% 5 Đan– tết… 5 5% 70 70% 25 25% Qua bảng khảo sát, chúng ta thấy có 97% ý kiến cho rằng tại góc tạo  hình, hoạt động vẽ  là hoạt động trẻ  thường xuyên tham gia thực hiện tạo ra   sản phẩm. Các cô cho rằng, trẻ  thường xuyên vào góc tạo hình để  vẽ  là do   trẻ  thích, trẻ  dễ  thể  hiện ý tưởng và kỹ  năng tạo hình cũng thành thạo hơn  các HĐTH khác.  Vào đầu năm học 2016 – 2017, tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng trên  trẻ ở lớp Lá 1, để nắm bắt được khả năng vẽ của trẻ để từ đó có biện pháp   phù hợp. Đi dự giờ dạy vẽ cho trẻ tại các nhóm lớp. Trực tiếp dự chuyên đề  tiết  dạy vẽ  cho trẻ, quan sát hoạt động học, hoạt động góc, giờ  đón trả  trẻ  với   những bước chuẩn bị: tranh vẽ để trẻ  tô màu, giấy A4, bút chì, sáp màu…và  cho thấy được khả năng hoạt động tạo hình của trẻ qua “ Bảng kiểm tra năng   lực”  Trẻ vẽ có  Trẻ   kiên   trì  Trẻ có kỹ  bố cục  Trẻ  vẽ có ý  vẽ   đến   khi  năng vẽ các  tranh tô  tưởng   sáng  hoàn   thành  TT HỌ VÀ TÊN TRẺ nét cơ bản màu hài hòa  tạo sản phẩm hợp lý Chưa  Chưa  Chưa  Đạ Chưa  Đạt Đạt Đạt đạt đạt đạt t đạt 1 Hà Thị  Hoa + + + + 2 Nguyễn Tiến Dũng + + + + 3 H Mok  Mai ­ ­ + ­ 4 Cao Minh  Hùng + + + ­ Nguyễn T.  5 Linh ­ + + ­ Hà  Nguyễn Đỗ  6 Minh + + + ­ Nh. 7 Thân Ngô Trà My + ­ + ­ 8 Nguyễn Tiến  Bảo + + ­ ­ ­ 9 Vũ Tiến  Thành + + ­ ­ 10 Mai Tiến  Vũ + + + + 11 Phạm Thành Đ ức + ­ + ­ 12 Đỗ An Khang + + + ­ 5
  6. Trần Ng.  13 Châu + + + + Bảo 14 Nguyễn Anh Vũ + ­ + ­ 15 Hoang Thiên  Khanh  + ­ ­ ­ 16 Êban  Rôn + + ­ ­ 17 H Đơk  Sa + + + + 18 Trần Anh  Khởi + ­ + ­ ­ 19 Y  Blim + + + ­ + 20 Trần Anh Khả + ­ + ­ 21 Văn Đức Thấu + + ­ + 22 Lê Anh Truy + ­ ­ ­ 23 Nguyễn Thị Hạnh + + + + 24 Lê Mai  Trúc  ­ ­ ­ ­ 25 Trần Văn Mân ­ ­ ­ Nguyễn  26 Anh + + + + Ngọc Q.  Dương  27 Bảo ­ ­ ­ Ng.Gia  Hoàng Ng.  28 Bảo + + ­ + Gia  29 Nguyễn Thị  Hoạt ­ ­ ­ 30 Vũ Đ. Thanh  Trúc  + ­ + + Nguyễn Ph.  31 Đồng + ­ ­ Lâm Nguyễn T.  32 Ly + ­ ­ + Khánh  33 Lưu Quang  Nguyện + + ­ ­ Mai Ng.  34 Nam + ­ + + Hoàng  35 Trần Anh Quân + + ­ ­ 36 Hoàng Thị  Na + + ­ ­ 37 Phạm Quang  Huy ­ ­ ­ + 38 Trần Minh Hả i + ­ ­ ­ Tổng số trẻ đạt (trẻ) 31 7 21 17 20 18 14 24 81.5 18.4 44.7 52.6 47.7  36. 63.2 Tỉ lệ (%) % % 55.2% % % % 8% % Qua số liệu điều tra trên, việc dạy trẻ  vẽ  đạt hiệu quả  chưa cao và trẻ  tham gia hoạt động vẽ  chưa thực sự thoải mái, tự  tin, kỹ  năng tạo hình của  trẻ không đồng đều, nhiều trẻ khả năng  sáng tạo còn yếu và trung bình. Cách  tổ chức giờ học của giáo viên chưa hợp lý. 6
  7. ­ Về trình độ đào tạo của giáo viên: Trình độ đào tạo Giáo  Năm học ĐH CĐ TC SC viên SL % SL % SL % SL % 2016 ­  17 11 65 2 12 4 23 0 0 2017     ­ Khả năng vẽ của giáo viên: Sử dụng nguyên  Đánh giá sản  Khả năng Vẽ vật liệu phẩm của trẻ Chất lượng Tốt Khá TB Tốt Khá TB Tốt Khá TB 17 giáo viên 06 08 03 09 04 04 08 04 05       * Nhận xét: Theo điều tra, ta thấy rằng hầu hết các giáo viên trong   trường đều có khả  năng vẽ  một cách cơ  bản. Song, vẫn còn một số  ít giáo   viên chưa biết áp dụng sáng tạo các nguyên vật liệu tạo hình tốt vì những lý  do cá nhân (năng khiếu, thời gian, tuổi đời…). 2.2. Những yếu tố tác động đến hoạt động tạo hình 2.2.1. Thuận lợi    Ban giám hiệu nhà trường luôn phát huy tinh thần trách nhiệm cao,   năng động sáng tạo, chỉ  đạo sát sao, tạo điều kiện cho giáo viên được bồi  dưỡng chuyên môn, đi học tập tham quan ở các trường bạn.   Đội ngũ giáo viên trong trường nhiệt tình học hỏi, yêu nghề, mến trẻ;   luôn kiên trì trong cách hoạt động giảng dạy và học tập nâng cao trình độ.  Cơ sở vật chất và đồ dùng học tập dành cho trẻ tương đối đầy đủ, học   cụ cho hoạt động tạo hình được mua sắm bổ sung hàng năm nên phục vụ tốt  cho điều kiện sử dụng đa dạng các loại vật liệu như: màu nước, sắp màu, bút  lông tô màu, bút dạ màu... 2.2.2. Khó khăn Mặc dù nhà trường có sự  quan tâm chỉ  đạo đối với công tác nâng cao  năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên, song năng lực chuyên môn nghiệp  vụ  một số  giáo viên, nhất là giáo viên người đồng bào dân tộc thiểu số  có   mặt còn hạn chế. Việc nghiên cứu sưu tầm tài liệu của giáo viên còn chưa  được thường xuyên. 7
  8. Khả năng nhận thức của trẻ chưa đồng đều, gần 50% trẻ đồng bào dân   tộc, phát âm tiếng Việt chưa chuẩn, nên cô giáo truyền thụ kiến thức cho trẻ  còn gặp khó khăn. Tỉ  lệ  trẻ  nam – nữ  quá chênh lệch, đa phần là các cháu nam thích hiếu   động chạy nhảy, chưa kiên trì, chưa tập trung hoàn thành sản phẩm. Trẻ  chưa mạnh dạn khi thể  hiện các ý tưởng sáng tạo riêng theo khả  năng và ý thích của mình trong các bài vẽ. Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm việc học tập của con em mình  nên việc đưa trẻ  đến trường không được đều đặn, chưa nhiệt tình đóng góp  nguyên vật liệu mở để giáo viên tạo tác phẩm phong phú hơn. Nhà trường thiếu các tài liệu, tranh vẽ hội họa nên giáo viên bị hạn chế  trong việc xây dựng môi trường nghệ thuật cho trẻ. 3. Nội dung và hình thức của giải pháp 3.1. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp ­ Khắc phục khó khăn của giáo viên mầm non khi  dạy vẽ  trong hoạt  động tạo hình cho trẻ.  ­ Giúp giáo viên tiếp cận với cách thức và phương pháp dạy vẽ để phát  huy tính tích cực, khả năng sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình. ­ Tạo cho trẻ  hứng thú, ngày càng yêu thích thể  hiện tính sáng tạo qua   các sản phẩm vẽ.. ­ Giúp cho phụ  huynh thấy được tầm quan trọng của việc dạy vẽ  đối   với việc giáo dục trẻ  và luôn có ý thức thường xuyên khuyến khích trẻ  phát   huy tính sáng tạo của bản thân 3.2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp   Biện pháp 1:   Xây dựng kế  hoạch bồi dưỡng nâng cao trình độ  chuyên môn Trước hết là người cán bộ quản lý chuyên môn phải xây dựng được kế  hoạch   bồi dưỡng chuyên môn cụ  thể  xuyên suốt cả  năm học, đồng thời   hướng dẫn, chỉ  đạo giáo viên xây dựng giảng dạy hoạt động giáo dục tạo   hình phù hợp với điều kiện thực tế  của lớp, của trường. Việc xây dựng kế  hoạch cần bám sát các văn bản chỉ  đạo của ngành, của địa phương và phù  hợp với điều kiện thực tế của nhà trường Cán bộ quản lý cần đầu tư cho giáo viên nâng cao chất lượng toàn diện  cho học sinh theo từng độ tuổi, từng nội dung, phương pháp cho trẻ vẽ trong   hoạt động tạo hình theo chương trình mầm non mới trên cơ  sở  đó xây dựng   chuyên đề với các hình thức đa dạng, phong phú cả về lý thuyết và thực hành  nhưng  mang tính vừa  sức.   Đầu năm học,  nhà trường  tổ  chức  chuyên   đề,  8
  9. hướng dẫn cho giáo viên thống nhất phương pháp lên tiết dạy, thống nhất   xây dựng kế  hoạch với nội dung phù hợp với chủ  đề, nhu cầu, khả  năng và  hứng thú của trẻ. Qua đó kiểm tra, thao giảng, dự giờ để đánh giá sự tiến bộ  sau đó áp dụng có hiệu quả đến từng giáo viên trong toàn trường.  Phối hợp với Công đoàn phát động phong trào làm đồ dùng dạy học, đồ  chơi để phục vụ cho các tiết dạy vẽ. Trong đó có đồ  dùng đồ  chơi cô và trẻ  cùng làm. Chỉ đạo các lớp xây dựng môi trường hoạt động cho trẻ  ở  mọi lúc mọi   nơi.  Triển khai xây dựng mục tiêu phát triển 5 mặt cho trẻ. Chọn lớp điểm,  bồi dưỡng giáo viên có năng khiếu vẽ, bước đầu xây dựng bồi dưỡng các lớp  5 tuổi, sau đó tiến hành thực hiện đại trà  ở  các lớp 4 tuổi, 3 tuổi. Tổ  chức   chuyên đề với các đề tài khác nhau. Hướng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạch bài dạy chi tiết cho từng hoạt   động. Giáo viên cần nghiên cứu kỹ đề  tài dạy hình thức gì, nội dung gì?, lựa  chọn nguyên vật liệu như thế nào? Lựa chọn cách dạy phù hợp trước khi lên  lớp. Phối kết hợp với Cụm chuyên môn tổ chức các buổi chuyên đề cho tổ 5  tuổi   để   các   giáo   viên   trực   tiếp   thao   giảng   và   đóng   góp   ý   kiến,   rút   kinh   nghiệm. Luôn động viên giáo viên tổ  chức giờ  học thoải mái, không gò bó,  gây hứng thú cho bài dạy, giúp kích thích sự  chủ  động và mở  rộng vốn hiểu   biết cho trẻ. Khi  thực hiện tốt biện pháp trên sẽ  mang lại hiệu quả  tích cực, trước  hết, trên cơ  sở  chức năng, nhiệm vụ  được phân công, cán bộ  quản lý, giáo  viên xây dựng kế  hoạch cụ  thể, sát thực ngay từ  đầu năm; trong quá trình   triển khai thực hiện hoạt động dạy vẽ cho trẻ  tăng cường công tác kiểm tra,  giám sát một cách thường xuyên, chặt chẽ  gắn với động viên, khen thưởng   kịp thời. Sự thống nhất trong tập thể Ban giám hiệu nhà trường, có sự  phối   kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường và các đoàn thể. Cùng với sự quan tâm chỉ  đạo thường xuyên, sát sao của phòng Giáo dục và Đào tạo và chính quyền địa  phương. Biện pháp 2: Giúp giáo viên nhận biết rõ mối quan hệ giữa dạy vẽ  và tính sáng tạo của trẻ 5 – 6 tuổi Người giáo viên cần hiểu rõ bản chất của tạo hình là một môn nghệ  thuật có sản phẩm, tuy nhiên để  đánh giá sự  sáng tạo của trẻ, các giáo viên  không chỉ đánh giá ở sản phẩm mà còn đánh giá cả quá trình tạo ra sản phẩm   của trẻ. Vì vậy người giáo viên cần có cách thức phù hợp để tạo môi trường   tạo hình sao cho có thể  kích thích tính sáng tạo của trẻ. Hệ  thống các cách  thức này cần dựa trên chương trình Giáo dục mầm non mới và đặc điểm tâm  lý trong giai đoạn 5 ­ 6 tuổi. Người giáo viên cần hiểu rõ: Sáng tạo là tạo ra  9
  10. cái mới trên cơ  sở  vốn kinh nghiệm, vốn biểu tượng nhờ quá trình tiếp xúc,  tri giác và trí nhớ, trẻ tích cực tư duy, tưởng tượng sáng tạo để xây dựng hình  ảnh theo hứng thú của mình. Sự  sáng tạo của trẻ  5 ­6 tuổi không chỉ  bộc lộ  qua sản phẩm mà còn được thể  hiện qua những ý tưởng rõ ràng của trẻ.   Thông qua các sản phẩm vẽ là cơ hội thuận lợi để trẻ có thể bộc lộ hết khả  năng sáng tạo của mình, vì vậy có thể  nói: vẽ  có quan hệ  mật thiết với tính  sáng tạo của trẻ 5 ­6 tuổi. Đầu tiên khi tham gia hoạt động vẽ để  tạo ra những bức tranh, trẻ biết   đưa ra các ý tưởng mới lạ từ đó tạo ra những sản phẩm không giống nhau. Vì  vậy mà tính mới mẻ luôn xuất hiện trong các sản phẩm vẽ của trẻ., và đây là  tính mới trong sự phát triển của mỗi đứa trẻ, đánh dấu một bước phát triển,  là cơ sở để nhân cách trẻ được rèn luyện và trở thành người sáng tạo thực sự  sau này cho xã hội. Đây là cơ sở cho mối quan hệ của việc hoạt động vẽ bao   giờ cũng có sự sáng tạo.. Bên cạnh đó, khi tham gia hoạt động vẽ trẻ biết tự  tìm kiếm các phương thức thể hiện sắp xếp khác nhau: lựa chọn nguyên vật   liệu tạo hình và biết cách sử dụng chúng..cho phù hợp với ý tưởng của mình.  Chẳng hạn trẻ  không thích dùng những nguyên vật liệu quen thuộc mà tìm  những nguyên vật liệu thiên nhiên thay thế..Những hành động này đã chứng  tỏ ở trẻ khả năng độc lập trong cách suy nghĩ và lựa chọn. Dựa vào vốn kinh  nghiệm của bản thân, trẻ thực hiện hành động này một cách tự  nhiên và linh  hoạt, không cần sự “can thiệp” nào từ giáo viên. Để làm tốt điều này thì việc   lựa chọn đề tài phù hợp với chủ đề, tạo dựng môi trường thân thiện qua trang   trí các mảng tường bằng những bức tranh sinh động, nghệ  thuật và gần gũi  với trẻ  là một trong những việc làm cần thiết. Từ  đầu năm học, tổ  chuyên  môn từng khối lớp phải khảo sát các kỹ  năng vẽ  của trẻ  sau đó nghiên cứu  các đề  tài có sẵn trong chương trình giáo dục mầm non và sưu tầm thêm   những đề  tài mới lạ  để  lên kế  hoạch tiết dạy, sao cho phù hợp với chủ  đề,  đảm bảo mang tính thẩm mỹ, tạo điểm mới hấp dẫn lôi cuốn trẻ  từ đó phát   huy được khả năng sáng tạo của trẻ. Qua các buổi sinh hoạt chuyên đề, họp tổ  chuyên môn các giáo viên đã  nhận biết rõ mối quan hệ  giữa dạy vẽ  và tính sáng tạo của trẻ  5 – 6 tuổi và   xem đây là một nội dung quan trọng trong chương trình dạy học tạo hình,  từng bước cải thiện và nâng cao phương pháp giảng dạy nhằm tổ  chức tốt   các tiết dạy vẽ trong hoạt động tạo hình cho trẻ. Biện pháp 3: Phát huy vai trò của giáo viên trong quá trình tổ  chức  tiết dạy vẽ nhằm giáo dục tính sáng tạo cho trẻ 5 ­ 6 tuổi. Mọi giáo viên đều có quyền phát triển chuyên môn, vì vậy người quản  lý chuyên môn cần bồi dưỡng và tạo điều kiện phát triển đội ngũ giáo viên   chuyên nghiệp, thường xuyên đổi mới nội dung sinh hoạt chuyên đề, gieo vào   lòng mỗi giáo viên tinh thần trách nhiệm trong công việc và biết phát huy vai   10
  11. trò trong quá trình tổ  chức các hoạt động giáo dục nói chung cũng như  quá  trình tổ chức tiết dạy vẽ nhằm phát triển sự sáng tạo cho trẻ nói riêng. Giáo viên mầm non cần giúp trẻ có kỹ năng, kỹ xảo trong các hoạt động  tạo hình. Cho trẻ có kiến thức về bố cục tranh, đường nét, phối hợp màu sắc,   sắp xếp đối tượng...để  tạo nên một bức tranh đẹp, hài hòa và có tính thẩm  mỹ. Người giáo viên dưới sự  tổ  chức hướng dẫn của mình, cần tạo cơ  hội  cho trẻ  được tích cực chủ động tham gia vào hoạt động vẽ, tự  do trao đổi ý  tưởng riêng của trẻ với các bạn, tạo bầu không khí thoải mái, vui vẻ khuyến   khích trẻ tự đánh giá và bày tỏ cảm xúc, thể hiện khả năng của trẻ. Giáo viên có thể giúp trẻ nếu cần, vd: thêm vào một số nguyên vật liệu   tương phản hay hỗ  trợ..Không nên can thiệp quá mức khi trẻ  vẽ. Chỉ  can  thiệp khi thấy trẻ không biết vẽ gì, hoặc vẽ hết sức lộn xộn. Vai trò của giáo  viên là hợp tác, tức là cùng với trẻ chứ không phải bên cạnh trẻ  hay chỉ  bảo   từ trên xuống. Giáo viên cần tạo điều kiện cho trẻ tự trải nghiệm, tự mình vẽ  sản phẩm theo cách riêng của mình. Vai trò của giáo viên trong quá trình giáo   dục trẻ  được các nhà giáo dục khái quát như  “Thang đỡ”, “điểm tựa”. Với  môi trường tâm lý như vậy trẻ sẽ rất tin tưởng vào cô giáo, tin vào bạn bè và   tin vào khả năng của mình để chủ động, tự tin thể hiện sản phẩm vẽ. Đây là  những yếu tố quan trọng để bộc lộ và phát huy tính tự lập, tính sáng tạo của   trẻ, vì thế trong kiến tạo môi trường giáo dục cần thiết phải tạo ra được tâm   lý an toàn cho trẻ. Bên cạnh đó sự  gợi mở  sáng tạo có chủ  định của giáo viên sẽ  giúp trẻ  nhớ lại các biểu tượng mà trẻ tiếp thu được qua quá trình quan sát đã gây ấn   tượng và xúc động mạnh mẽ  đối với trẻ. Cần hạn chế  sự  bắt chước, sao   chép mẫu mà giáo viên cần gợi mở  trẻ  miêu tả  theo nhiều phương án khác  nhau, nhiều biện pháp miêu tả  khác nhau từ  đó sẽ  giúp trẻ  hình thành ý định  tạo hình. Quá trình này càng được thực hiện rõ nét bao nhiêu thì trong quá   trình thể hiện các bức vẽ, trẻ sẽ càng tự tin, độc lập và chủ động bấy nhiêu. VD: Hôm qua được nghỉ học Bố mẹ đã cho các con đi chơi ở đâu? Ở đó  con thấy có gì đẹp không? Hãy kể  cho cô và các bạn nghe nào. Là cách giáo  viên tăng cường sử  dụng các câu hỏi gợi mở, giúp trẻ  củng cố  vận dụng   những   kinh  nghiệm   đã   lĩnh   hội  được   ở   các   hoạt   động   khác   nhau  và   môi  trường xung quanh trẻ, môi trường giáo viên đã cung cấp, luôn khuyến khích  trẻ suy nghĩ tìm cách giải quyết. VD: Con cá này thiếu gì, ta phải vẽ thêm gì cho con cá? Có cách nào khác để vẽ con cá không? Muốn vẽ  con cá đẹp con phải vẽ  thêm những chi tiết gì vào nữa? đồng   thời thăm dò khả năng của trẻ để trẻ miêu tả những gì trẻ sẽ làm. 11
  12. Ngoài ra cô giáo thường dùng những câu hỏi vui, dí dỏm, ngôn ngữ nghệ  thuật biểu cảm cùng với cử chỉ điệu bộ nét mặt đã tạo cho trẻ  hứng thú say   mê sáng tạo. VD: Con nhìn xem con búp bê của bạn Misa có vòng cổ  có đẹp không?  Chiếc áo búp bê mặc có đặc điểm gì nổi bật? Từ  những câu hỏi như vậy sẽ  kích thích trẻ  tích cực sáng tạo trong giờ  hoạt động tạo hình trong các tiết vẽ  theo ý thích. Với tiết đề  tài, giáo viên   luôn khuyến khích trẻ gợi nhớ và liên tưởng lại những gì trẻ đã biết, đã tiếp   xúc để trẻ tự nhớ và vẽ theo ý tưởng chứ không làm mẫu. Bởi vì, trên thực tế  nếu cô vẽ mẫu cho trẻ sẽ làm tê liệt những cảm xúc đã có trước đó của trẻ.   Giáo viên cần luôn gợi ý bằng các câu hỏi, tạo điều kiện cho trẻ  phát triển   khả  năng suy nghĩ, tìm cách thực hiện, luôn khuyến khích động viên trẻ  giúp  trẻ tìm tòi chủ động sáng tạo trong khi thực hiện đề tài của mình. Và giáo viên hãy tạo cơ  hội cho trẻ  sáng tạo. Cung cấp cơ  hội cho sự  sáng tạo một cách đơn giản và dễ dàng như: chỉ cần cho phép trẻ  vẽ với bút   màu sáp trên trang giấy trắng hay phấn trắng trên bề  mặt sân trường, thiết  lập môi trường cho trẻ tự lựa chọn phương tiện vẽ cho mình giúp trẻ có khả  năng và tự do thể hiện. Thúc đẩy sự sáng tạo của trẻ. VD: Khi trẻ đưa cho cô   giáo một bức tranh và nói: “Cô ơi!con có gì này?..giáo viên hãy nói: “con hãy   kể  cho cô nghe về  bức vẽ  của con” hoặc hỏi trẻ  “Tại sao con lại vẽ  bức   tranh này?” Những câu hỏi sẽ giúp trẻ tự đánh giá sự sáng tạo của chính mình  khi trẻ bắt đầu giao tiếp trao đổi về sản phẩm của trẻ với cô giáo. Giải pháp được thực hiện và phát huy được hiệu quả  đáng kể, hầu hết   giáo viên cố  gắng nắm bắt khả năng nhận thức của trẻ, từ  đó lựa chọn các  phương pháp và hình thức phù hợp nhận thức, hứng thú của trẻ, phát huy tối   đa tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ. Biện pháp 4: Áp dụng một số biện pháp phát huy tính tích cực, khả  năng sáng tạo của trẻ trong tiết dạy vẽ ở hoạt động tạo hình * Tạo môi trường hoạt động thuận lợi: Giáo viên luôn tạo điều kiện, cơ hội để trẻ thường xuyên được tiếp xúc  với môi trường xung quanh và môi trường tự nhiên muôn hình muôn vẻ. Từng  bước cung cấp các biểu tượng phong phú về  đối tượng cho trẻ tự khám phá  bằng cách huy động sự  tham gia của các giác quan, các quá trình tâm lý khác  nhau để lĩnh hội các khía cạnh khác nhau của sự vật. Đồng thời, trẻ phân tích,  so sánh tổng hợp, tìm ra những đặc điểm chung và riêng của các sự vật cùng   nhóm, cùng loại làm tăng vốn hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh. Thường xuyên tạo điều kiện để trẻ tiếp xúc với môi trường xung quanh,  từng bước cung cấp các biểu tượng phong phú về đối tượng cho trẻ tự khám  phá bằng cách huy động sự  tham gia của các giác quan, các quá trình tâm lí  khác nhau để lĩnh hội các khía cạnh khác nhau của sự vật. Tạo cơ hội để trẻ  12
  13. khám phá đối tượng (quan sát, nghe, hỏi, tiếp xúc và miêu tả) và tự  diễn đạt  nhận thức cảm xúc của mình về  đối tượng. Tận dụng các thời điểm hợp lí  trong ngày cho trẻ tiếp xúc như được ngắm nghía, chăm sóc, vuốt ve, âu yếm  với các con vật gần gũi (thỏ, mèo, gà con…) chơi với các đồ vật, tri giác tranh   ảnh nghệ thuật. Trong quá trình cung cấp biểu tượng về  đối tượng tạo hình  tôi chỉ  cho trẻ  thấy được những nét đặc trưng nổi bật, những cái đẹp lý thú  gần gũi trẻ. Đồng thời giúp trẻ  phân tích, so sánh tổng hợp tìm ra những đặc  điểm riêng, chung của những đồ vật cùng nhóm, cùng loại. Từ đó giúp trẻ tìm   ra phương thức thể hiện trong những tình huống khác nhau.  VD: vẽ  “Vườn hoa” có bông cao, bông thấp, bông cánh tròn, bông cánh  nhọn, bông mầu vàng, bông màu đỏ… Nếu trẻ đã được ngắm vườn hoa trong   thực tế thì khi tạo hình trẻ sẽ biết sử dụng phối hợp các kỹ năng vẽ nét cong,   nét cong tròn khép kín, nét xiên, nét thẳng và tô màu để  vẽ  vườn hoa sinh   động và đẹp hơn. Đặt và xắp xếp các vật liệu sao cho trẻ  có thể  thấy rõ và  lấy được dễ  dàng để  thực hiện hoạt động tạo hình vào bất cứ  lúc nào trẻ  thích và có thể trưng bày các sản phẩm của mình. Tạo môi trường nghệ thuật   xung quanh trẻ như: bầy đồ chơi đẹp, xắp xếp các nguyên vật liệu, đồ  dùng  một cách hợp lý đẹp mắt,...Từ  đây tạo cho trẻ  cảm giác thích thú và mong  muốn được tái tạo VD: Trò chuyện vào buổi sáng khi thấy bố  mẹ  trẻ  đưa trẻ  đến trường  tôi tạo tình huống để  trẻ  nhận xét về  những người thân… cho trẻ  nói nên   cảm xúc của mình về những gì trẻ quan sát tri giác về những người thân. VD: Tiết vẽ đề tài (vẽ người thân trong gia đình) Giáo viên từng bước cung cấp các biểu tượng cho trẻ tự khám phá bằng   cách huy động các giác quan các quá trình tâm lý khác nhau đồng thời cho trẻ  tự  khám phá so sánh, tổng hợp những đặc điểm chung, luôn cho trẻ  tiếp xúc  với thực tế cuộc sống. 13
  14. VD: Qua đề tài vẽ Đàn gà Giáo viên cần nhắc nhở  trẻ  về  nhà quan sát đàn gà trong gia đình, qua   hoạt động khám phá khoa học trẻ quan sát thực tế đàn gà. Khi vẽ trẻ biết kết   hợp các kỹ năng như vậy kết quả quan sát và ghi nhớ đã tạo cho trẻ vẽ được  sản phẩm đẹp. Để  tạo ra không khí sôi nổi cho tiết học cô cho trẻ  hát và vận động bài  “Con gà trống”, “Đàn gà trong sân”  hoặc dùng một câu đố hay một câu truyện   có nội dung về con gà để gây hứng thú, sự tập trung của trẻ về con gà, sau đó  cho trẻ quan sát các bộ phận của chúng, hướng dẫn cho trẻ nhận xét được các  bộ phận của con gà theo những hình khối đơn giản để khi trẻ vẽ sẽ dễ dàng  hơn. Để  cung cấp những kiến thức cơ bản cho các hoạt động tạo hình, giáo  viên cần tích hợp các bộ môn, các hoạt động ngoài tiết học vào quá trình dạy  tạo hình.  VD: Vẽ đàn cá bơi, qua hoạt động khám phá con cá cung giáo viên có thể  nhắc trẻ chú ý quan sát, đàn cá xem chúng bơi như thế  nào, các con cá bơi ở  gần hình dáng so với các con cá bơi ở xa có gì khác biệt. Trẻ được quan sát tri   giác các hình ảnh cụ thể rất thuận tiện cho việc trẻ thực hiện sản ph ẩm. tr ẻ  biết được con cá ở gần thì to, con cá ở xa thì nhỏ, bước đầu trẻ biết sắp xếp   hợp lý các sản phẩm, giáo viên cùng trẻ thảo luận trao đổi về luật xa gần và   thể hiện màu sắc sáng tạo diễn cảm của động vật trong không gian một cách  sống động. Rèn cho trẻ  trí tượng tượng, sáng tạo: Các con nhìn xem mắt cá  tròn hay dẹt? Đuôi cá giống hình gì? Giáo viên luôn tạo cảm xúc thực sự  trước cái đẹp, tạo cho trẻ  tiếp thu bài một cách nhẹ  nhàng hứng thú, say mê  để trẻ tạo ra sản phẩm đẹp phong phú đa dạng. Cụ thể:  ­ Qua hoạt động giáo dục âm nhạc trẻ hiểu thêm về con cá qua bài hát cá  vàng bơi. ­ Qua hoạt động thể  dục giờ  học trẻ  hiểu thêm về  con cá qua động tác  bơi. ­ Tạo mọi điều kiện cho trẻ  tiếp xúc với sản phẩm tạo hình đẹp giúp  trẻ  cảm nhận được vẻ  đẹp của tác phẩm đó, khơi dậy cho trẻ  tính tò mò,   sáng tạo mong muốn tạo cái đẹp. Đặt và sắp xếp các vật liệu sao cho trẻ  có thể  thấy rõ và lấy được dễ  dàng để thực hiện hoạt động vẽ  vào bất cứ lúc nào trẻ  thích và có thể trưng   bày sản phẩm của mình.  Giáo   viên   cần   biết   tạo   môi   trường   nghệ   thuật   xung   quanh   trẻ   như : Bày đồ chơi đẹp, sắp xếp các nguyên vật liệu, đồ  dùng một cách hợp lý và  đẹp mắt, bố trí phòng học ngộ nghĩnh..Môi trường nghệ thuật sẽ tạo cho trẻ  cảm   giác   thích   thú,   sung   sướng   và   mong   muốn   được   tái   tạo.   Nhờ   được  thường xuyên ngắm nhìn, nghe các âm thanh khác nhau, trẻ  sẽ  có nhiều cảm  xúc và dễ dàng tập trung chú ý vào hoạt động. 14
  15. Chuẩn bị  đồ  dùng đầy đủ  hấp dẫn, đẹp, có sáng tạo và thường xuyên  thay đổi đồ  dùng kích thích tính tích cực hoạt động của trẻ tạo cho trẻ  hứng  thú tham gia tìm tòi, khám phá tính tò mò hiểu biết của trẻ. Có nhiều sáng tạo  trong quá trình hướng dẫn, dẫn dắt bài để giúp trẻ cảm nhận ngay với những   hoạt động mà trẻ thực hiện và giúp trẻ hứng thú, hoạt động tích cực. Trong mỗi hoạt động giáo viên cần dành thời gian thoả  đáng cho việc  soạn bài, tìm tòi nghiên cứu nắm chắc nội dung yêu cầu của hoạt động, sau  đó chuẩn bị đầy đủ đồ dùng cho cô và trẻ, tranh mẫu của cô phải đẹp về màu  sắc, đúng về kích thước, sử dụng đúng lúc đúng chỗ. *Phương   pháp   hướng   dẫn   phải   dựa   vào   trẻ  “lấy   trẻ   làm   trung   tâm”:  Trong hoạt động học nói chung và hoạt động học tạo hình vẽ  nói riêng  hãy để trẻ tự thể hiện, cô luôn là người động viên, khuyến khích trẻ sáng tạo.  Giáo viên là người thường xuyên tiếp xúc gần gũi với trẻ  trong những điều  kiện   hoạt   động   tương   đối   ổn   định   nên   giáo   viên   có   thể   lưu   ý   đến   kinh   nghiệm của trẻ, đặc điểm cá nhân của từng trẻ, nhu cầu hoạt động của trẻ,   sự năng động linh hoạt trong hoạt động tạo hình. Trẻ cần được động viên để  thể  hiện ý muốn, tình cảm, cảm xúc và những hiểu biết của trẻ  đối với sự  vật, trẻ muốn được lựa chọn. 15
  16.  Từ đó giáo viên đưa ra được kế  hoạch tổ  chức hoạt động dạy vẽ  một   cách hợp lý linh hoạt, xuất phát từ  nhu cầu của trẻ. Các điều kiện về  môi   trường hoạt động được sắp xếp theo mục đích giáo dục và phù hợp với nhu  cầu của trẻ. Giáo viên tổ chức hoạt động phải dựa trên nguyên tắc tôn trọng  trẻ, kích thích trẻ tưởng tượng.  Mong muốn của trẻ  cần được tự  thể  hiện với những phương tiện tạo   hình khác nhau. Sự thể hiện mang tính cá nhân, bởi vì trẻ  luôn tiếp cận theo   đặc tính riêng của mình. Chẳng hạn sau chuyến đi thăm quan “Trường mầm  non” một nhóm trẻ  được khuyến khích hoạt động vẽ  trường mầm non, lắp  ghép trường. Mỗi trẻ  tự lựa chọn bằng cách được phản ánh bằng tranh vẽ,   sản phẩm lắp ghép và các hình thức khác nhau để thực hiện cái có ý nghĩa đối  với cá nhân trẻ. Tăng cường các câu hỏi gợi ý giúp trẻ  củng cố  và áp dụng  những kinh nghiệm đã lĩnh hội trong các hoạt động khác nhau, động viên trẻ  suy nghĩ, thăm dò, tìm cách giải quyết vấn đề của trẻ. Hãy để tự trẻ miêu tả  những gì trẻ  biết và có thể  làm. Ví dụ: “Hãy cho cô biết vì sao”, “Nếu như  vậy thì sao”, “Vì sao con lại biết”, “con có suy nghĩ gì”, … Với những cử chỉ,  hành động, lời nói tạo ra cho trẻ thấy là trẻ được đánh giá tốt (khá) qua việc  làm của trẻ. Ví dụ: “Ôi cô rất thích tô màu ngôi trường này”, “Bức tranh này  trông đẹp quá!” Không lạm dụng các sản phẩm mẫu và làm mẫu, càng ít làm   mẫu và càng ít sử  dụng vật mẫu sẽ  càng kích thích trẻ  tư  duy và tìm kiếm  cách thể  hiện. Thực tế  cho thấy các sản phẩm mẫu sẽ  làm tê liệt các cảm   xúc đã có trước của trẻ, làm giảm tính tích cực hoạt động trí tuệ  của trẻ, vì   các hoạt động cần thiết để  tạo hình đã được làm mẫu đầy đủ, trẻ  luôn ghi   nhớ, bắt trước. Nếu có trường hợp yêu cầu làm mẫu, phải gợi ý chứ  đừng  nên làm ngay. Bắt đầu vẽ  từ  đâu, vẽ  hình gì, vẽ  như  thế  nào,… Tạo tình   huống để  trẻ  làm giúp. Ví dụ: “Để  ngôi nhà thêm đẹp chúng ta làm như  thế  nào?”. Trong hoạt động dạy vẽ  giáo viên luôn coi trọng quan điểm của trẻ,  làm cho trẻ  phát triển khả  năng so sánh, phân tích, suy nghĩ về  nhiệm vụ.   Động viên kích thích trẻ tự tin, tích cực, tự sáng tạo trong khi thể hiện. 16
  17. * Tích hợp vào các hoạt động khác: Hoạt động tạo hình là hoạt động tích hợp của nhiều hoạt động giáo dục   khác nhau như: thể chất (phát triển vận động tinh, vận động thô, sự phối hợp   giữua tay và mắt..), ngôn ngữ (mô tả ­ diễn đạt lại cách làm, cách suy nghĩ, ý  tưởng của chúng…), tình cảm xã hội (yêu ai, ghét ai…thể  hiện qua các nét  vẽ , màu sắc), nhận thức và chuẩn bị cho trẻ học trường phổ thông.  Chính vì vậy tích hợp là phương pháp đòi hỏi  ở  giáo viên sự  sáng tạo   linh hoạt và khéo léo khi vận dụng, quá trình vận dụng tích hợp, cần lựa chọn   nội dung phù hợp, logic, tránh quá trình hoạt động trở  lên rời rạc, chắp vá.   Nguyên vật liệu chuẩn bị  cho hoạt  đọng vẽ  cần được  thiết kế   đa dạng,  phong phú, đa tính năng, có thể  sử  dụng trong nhiều hoạt động khác nhau,  nhiều chủ  điểm khác nhau mà không làm cho trẻ  nhàm chán...giúp trẻ  tự  do  tưởng tượng, sáng tạo, trải nghiệm và tạo ra sản phẩm cho mình. Ví dụ: Đối với tiết học “Vẽ phương tiện giao thông” (đề tài) cần chuẩn   bị  rất nhiều phương tiện giao thông (đồ  chơi) và chuẩn bị  từ  2 – 4 tranh vẽ  phương tiện giao thông cho bé quan sát. Khi vào bài cho trẻ hát bài “Em tập lái  ôtô”. Sau đó hỏi trẻ: Cả lớp vừa hát bài gì? Vậy trong lớp có những đồ  chơi   gì là phương tiện giao thông? ­ Cho trẻ nói tên và đếm các phương tiện giao thông. Sau đó cho trẻ quan   sát các bức tranh mà trẻ vừa được mô tả qua đồ chơi trong lớp. Giới thiệu và   đàm thoại với trẻ  về  các bức tranh mẫu (từ  2 – 4 tranh). Trẻ  thực hiện: cô   giáo mở các bài hát trong chủ điểm gợi cho trẻ say mê làm việc trong khi trẻ  thực hiện, cô giáo đến từng bàn động viên khuyến khích đối với những cháu   còn lúng túng, gợi ý cho trẻ làm từ đơn giản đến phức tạp. Đối với trẻ khá cô  gợi ý để trẻ có nhiều sáng tạo trong bài vẽ.   ­ Nhận xét sản phẩm: Cho trẻ để bài theo tổ, theo bàn và làm đoàn tàu đi  quanh quan sát, nhận xét để  trẻ  chọn bức tranh mà trẻ  thích nhất: con thích  sản phẩm nào nhất? Vì sao con thích? Sau đó cô phân tích ưu điểm của từng  bức tranh ở từng nét vẽ, màu sắc, bố cục, hình dáng, … cho trẻ đếm phương   tiện đã vẽ được, những bài đã vẽ được. ­ Kết thúc: Cho trẻ vận động bài “Đoàn tàu nhỏ xíu” với một  hoạt động  như  vậy, cô giáo thu được kết quả  rất đáng mừng, xuyên suốt hoạt động là  chủ điểm phương tiện giao thông, trẻ rất hứng thú và tích hợp được toán, âm  nhạc. 17
  18. Như  vậy, thường cuối một tháng thực hiện chương trình tạo hình giáo  viên có thể tổ chức một cuộc thi “bé khéo tay” ngay tại lớp mình. Muốn vậy   cô giáo phải tổ chức tốt khâu chuẩn bị, trang trí thật giống một cuộc thi, cũng  có những phần thưởng (là chiếc đồng hồ, chong chóng, làm bằng  xốp bitis   hay những con vật nghộ nghĩnh …) cho những ai đạt giải. Điều đó sẽ khuyến  khích trẻ  thi đua thực hiện. Trong suốt  hoạt động này cô đóng vai trò người   dẫn chương trình cho hội thi.  Rèn kỹ  năng vẽ  và khơi gợi tính sáng tạo trong từng sản phẩm  ở  mọi   lúc, mọi nơi. Ngoài giờ học tạo hình giáo viên cho trẻ vẽ ở mọi lúc, mọi nơi   như giờ hoạt động ngoài trời: cho trẻ vẽ bằng phấn trên sân trường, trên các  tấm   bìa   cactong,   trên   bảng…   những   con   vật,   ngôi   nhà,   búp   bê   mà   trẻ  thích. Qua đó giáo dục trẻ  giữ  gìn sinh môi trường. Những sản phẩm do trẻ  làm cho trẻ  giữ lại để  từ  đó trẻ  hiểu được từ  những lá cây rụng ngoài thiên  nhiên cũng có thể  tạo nên những con vật dễ  thương mà trẻ  thích, đồng thời   qua tác phẩm của con mình mang về  nhà từ  đó phụ  huynh biết được năng  khiếu của trẻ  để  qua đó phụ  huynh bồi dưỡng những trẻ  có năng khiếu tạo  hình thêm khi ở nhà và phối hợp tốt hơn với cô để phát triển ý tưởng vẽ  cho   trẻ. Trong buổi sinh hoạt chiều  ở  hoạt động góc tạo hình, tôi cho các cháu  làn sách tranh theo từng chủ đề để lưu lại những sản phẩm mà trẻ đã tạo ra,  từ  đó hình thành cho trẻ  biết quý trọng gìn giữ  sản phẩm của mình làm ra,  thông qua đó tôi khuyến khích trẻ phát triển khả năng cảm thụ thẩm mỹ, phát   triển khả  năng hứng thú với hoạt động tạo hình, khiến trẻ  hưởng  ứng ngay  mỗi khi cô cho trẻ vẽ, xé dán, cắt dán giấy. Qua mỗi chủ đề trí tưởng tượng   của trẻ  tăng lên, trẻ  có điều kiện tích luỹ, làm phong phú vốn hiểu biết của   trẻ  về  nghệ  thuật, đó chính là nền tảng để  phát triển tính sáng tạo. Sách,  tranh của các chủ  đề  mà trẻ  đã làm cô đóng thành sách tranh để  lưu lại sản   phẩm của trẻ. 18
  19. Sau khi thực hiện giải pháp này tôi nhận thấy rằng trẻ đã có sự  tiến bộ  ́ ơn: Hầu hết các cháu rất say mê và hứng thú trong hoạt động tạo hình,  phu h mong muốn được tạo ra nhiều sản phẩm đẹp. Đa số các cháu hiểu rõ về các  kỹ năng vẽ. Biết phân chia bố cục cân đối, sử dụng màu sắc hợp lý. Các cháu   biết thể hiện sự vật hiện tượng bằng ấn tượng, sự hiểu biết và cũng biết thể  hiện tình cảm của mình qua sản phẩm, có nhiều sáng tạo, không còn lúng  túng. Tôi đã tổ  chức   chuyên đề  và từng bước khuyến khích giáo viên vận  dụng các phương pháp trên một cách linh hoạt hợp lý vì vậy kết quả  nghiên  cứu đạt được những dấu hiệu tích cực trong việc tổ chức hoạt động vẽ ở các   lớp 5 tuổi.  Trẻ  thực hiện vẽ  sáng tạo, góp phần kích thích trí sáng tạo của  trẻ. Trong hoạt động trẻ được tư duy và thực hành. Trẻ sáng tạo qua bố cục,   màu sắc, ý tưởng trong một bài vẽ. Do vậy cần xây dựng hoạt động có tính  sáng tạo và tổ  chức cho trẻ  nhằm phát triển một cách toàn diện nhất khả  năng sáng tạo.   Biện pháp 5: Xây dựng môi trường tạo cảm xúc, khuyến khích ý   tưởng cho trẻ hứng thú hoạt động vẽ. Giáo viên cần quan tâm kiến tạo, thay đổi môi trường cho trẻ hoạt động.  Sắp xếp, mở  rộng môi trường hoạt động, nguyên vật liệu theo hướng mở,  đảm bảo về  mặt thẩm mỹ, đa dạng phong phú về  chủng loại và cách sử  dụng, kích thích trẻ  sử  dụng tối đa các giác quan. Ngoài ra cùng có thể  sử  dụng nguyên vật liệu nhưng bố trí theo môi trường khác nhau, trong lớp hoặc   ngoài lớp để kích thích trẻ tạo ra nhiều sản phẩm khác nhau.  Tạo môi trường hoạt động thuận lợi để phát huy tính tích cực, khả năng  sáng tạo của trẻ. Môi trường lớp học đẹp cũng là một yếu tố  trực tiết tác  động hàng ngày đến trẻ chính vì vậy việc xây dựng cảnh quang trường cũng  được Ban giám hiệu đặc biệt quan tâm. Giáo viên trang trí xắp xếp lớp học  phù hợp hài hòa, hợp lý sẽ  tạo được sự  chú ý hấp dẫn lôi cuốn trẻ, với các   góc mở chủ yếu là sản phẩm của cô và trẻ tự làm từ các nguyên vật liệu sẵn  19
  20. có  ở  địa phương. Tạo cơ  hội cho trẻ  khám phá cái mới, thích thú, sáng tạo,   tiếp nhận cảm xúc…Hàng ngàycô giáo cho trẻ  lựa chọn các học liệu để  trẻ  thể hiện tuỳ theo ý muốn, qua đó trẻ  được học và phát triển những kỹ  năng   cơ  bản. Trẻ  được vẽ  bằng sự  tưởng tượng của chính mình. Giáo viên sắp  xếp các vật liệu sao cho trẻ có thể thấy rõ và lấy được dễ dàng để thực hiện   ý tưởng của mình, vào bất kỳ lúc nào mà trẻ thích và có thể trưng bày các sản  phẩm của mình. Tạo môi trường nghệ  thuật xung quanh trẻ  như: trưng bày  đồ chơi đẹp, sắp xếp các nguyên vật liệu một cách hợp lý đẹp mắt… Trang trí môi trường lớp học đẹp, thẩm mỹ, thường xuyên thay đổi theo  chủ đề, kích thích trẻ và phụ huynh quan sát ngắm nghía cụ thể: Ảnh chủ  điểm động vật, hình ảnh đồ chơi làm từ các nguyên vệt liệu chủ điểm động  vật, hình ảnh chủ điểm: Nước và hiện tượng tự nhiên. Ngoài ra giáo viên cần bố trí không gian góc tạo hình ở phía trên của lớp  để tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên và giúp trẻ có được trạng thái cảm xúc   tích   cực khi tham gia vào các hoạt động tạo hình. Hoạt động tạo hình là một hoạt  động mang tính yên tĩnh vì vậy giáo viên bố trí xa các góc ồn ào, như góc xây dựng,   góc phân vai, để  không làm phân tán sự  chú ý của trẻ  khi tham gia vào hoạt   động vì vậy tôi đã tạo ra khoảng cách đủ rộng để đảm bảo cho trẻ hoạt động   dễ dàng trong góc chơi đồng thời có lối đi lại thuận tiện để mở rộng các mối   quan hệ trong khi chơi, trong lớp tôi đã sử dụng các giá, kệ nhỏ, có chiều cao  vừa phải để tạo ranh giới giữa góc tạo hình với các góc chơi khác, đồng thời  giúp   trẻ   nhận dạng được phạm vi góc chơi. Sau mỗi chủ đề mỗi tuần giáo viên tổ chức cho  trẻ cùng tham gia vào việc bố trí, sắp xếp lại vị trí góc chơi, đồ dùng, đồ chơi   trong góc để tạo cảm giác mới lạ, kích thích sự hứng thú của trẻ.  Tạo cơ hội  để trẻ  phát triển kỹ năng vẽ, khả năng tưởng tượng, sáng tạo, phát huy tính tự  lực, chủ động của trẻ. 20

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản