intTypePromotion=1

SKKN: Nâng cao chất lượng giáo dục lịch sử cho học sinh từ các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm tại trường THPT Trần Hưng Đạo

Chia sẻ: Trần Thị Ta | Ngày: | Loại File: DOCX | Số trang:45

0
44
lượt xem
6
download

SKKN: Nâng cao chất lượng giáo dục lịch sử cho học sinh từ các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm tại trường THPT Trần Hưng Đạo

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Qua sáng kiến này, tôi muốn đi sâu nghiên cứu một số hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm nhằm giáo dục truyền thống lịch sử cho học sinh. Từ đó, khẳng định vai trò, tác dụng, ý nghĩa của việc tổ chức hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm nói chung và ngoại khóa lịch sử nói riêng trong việc củng cố kiến thức, giáo dục tư tưởng, tình cảm, phát triển toàn diện và làm sâu sắc thêm kiến thức của học sinh trong giờ học nội khóa, tạo hứng thú khi học tập lịch sử.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: SKKN: Nâng cao chất lượng giáo dục lịch sử cho học sinh từ các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm tại trường THPT Trần Hưng Đạo

  1. BÁO CÁO KẾT QUẢ  NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1. Lời giới thiệu 1.1 Lí do chọn đề tài Giáo dục truyền thống lịch sử, lòng yêu nước và ý thức dân tộc là   những nội dung mang tính cốt lõi trong mục tiêu giáo dục nói chung và cấp  THPT nói riêng. Môn Lịch sử  với chức năng và nhiệm vụ  của mình đã “góp  phần hình thành thế  giới quan khoa học, giáo dục lòng yêu quê hương, đất   nước, truyền thống dân tộc, cách mạng, bồi dưỡng các năng lực tư duy hành   động, thái độ   ứng xử đúng đắn trong đời sống xã hội”. Do đó, môn Lịch sử  chính là môn học giữ  vai trò quan trọng bậc nhất trong việc giáo dục truyền  thống lịch sử, lòng yêu nước và ý thức dân tộc cho các em học sinh. Trong dạy học lịch sử   ở  trường phổ  thông có nhiều hình thức khác  nhau để  truyền thụ tri thức cho h ọc sinh. Ngoài các giờ  lên lớp chính khóa,   còn có các hoạt động ngoại khóa bổ  ích và lý thú. Hoạt động ngoại khóa  trong dạy học lịch sử  là một hình thức tổ  chức dạy học đa dạng, trong đó  học sinh đóng vai trò chủ  thể  tích cực nhận thức, khám phá sáng tạo. Hoạt  động ngoại khóa có tác dụng tích cực về  mặt củng cố kiến thức, giáo dục  tư  tưởng, tình cảm và phát triển toàn diện học sinh. Hoạt động ngoại khóa  mang tính tự  nguyện, làm sâu sắc và phong phú thêm kiến thức của học   sinh   trong   giờ   học   n ội   khóa,   tạo   hứng   thú   học   tập   lịch   sử. Đặc biệt là  những hoạt động ngoại khóa về nội dung có tinh thần giáo dục cao.  Trong Chương trình giáo dục phổ  thông tổng thể  2018 thì hoạt động  trải nghiệm và hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp là hoạt động giáo dục  bắt buộc được thực hiện từ  lớp 1 đến lớp 12.  Ở  cấp tiểu học gọi là hoạt  động trải nghiệm, ở cấp trung học cơ sở và cấp trung học phổ thông là hoạt   động trải nghiệm, hướng nghiệp. Do đó, mỗi giáo viên đều cần biết cách tổ  1
  2. chức các nội dung ngoại khóa trải nghiệm riêng cũng như lồng ghép vào môn  học đang giảng dạy để  góp phần tạo hứng thú, nâng cao chất lượng dạy và   học. Hiện nay, cùng với việc đổi mới đồng bộ  nội dung, chương trình và  phương pháp dạy học thì vấn đề  đổi mới phương pháp dạy học được coi là   bước đột phá và là khâu quan trọng nhất đề  nâng cao hiệu quả  giáo dục.   Trong đó, văn kiện Đảng coi“Đổi mới phương pháp dạy học  là phát huy tư   duy sáng tạo và năng lực tự  đào tạo của người học” . Nghĩa là, chuyển mô  hình giáo dục “Lấy giáo viên làm trung tâm” sang mô hình “Lấy học sinh làm   trung tâm”.  Tuy nhiên, ở các trường phổ thông hiện nay, do nặng về mặt giáo  dục kiến thức nội khóa nên các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm nói chung  và ngoại khóa lịch sử nói riêng còn ít được các trường phổ thông quan tâm và   hiệu quả  chưa cao. Do đó, hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm lịch sử  chưa   thực hiện được vai trò của mình trong dạy học lịch sử.  Tại trường THPT Trần Hưng Đạo nơi mà tôi đang trực tiếp công tác và   giảng dạy, trong nhiều năm qua, BGH Nhà trường luôn coi việc tổ  chức các  hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm là một trong những hoạt động giáo dục  mang lại hiệu quả cao trong chương trình giáo dục toàn diện cho HS, nhất là  truyền thống lịch sử.  Nhiều hình thức tổ  chức hoạt động ngoại khóa, trải  nghiệm đã được triển khai và mang lại hiệu quả cao trong giáo dục toàn diện   học sinh.  Các hình thức tổ  chức ngoại khóa được tổ  chức đều bám sát vào  chủ  đề  năm học theo từng tháng, kì, năm học với hình thức đa dạng và nội   dung phong phú sát thực với chương trình giáo dục góp phần nâng cao chất  lượng giáo dục toàn diện học sinh, trong đó có giáo dục lịch sử.  Với những tác dụng tích cực từ  việc triển khai và thực hiện các hoạt  động ngoại khóa, trải nghiệm trong việc giáo dục truyền thống lịch sử  cho  học sinh trong những năm qua, đồng thời, để  nhân rộng các hình thức hoạt  động ngoại khóa, trải nghiệm trong việc nâng cao chất lượng dạy và học lịch  2
  3. sử, tôi mạnh dạn lựa chọn vấn đề: “Nâng cao chất lượng giáo dục lịch sử   cho học sinh từ các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm tại trường THPT   Trần HưngĐạo” làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm của mình. 1.2. Mục đích của sáng kiến Qua sáng kiến này, tôi muốn đi sâu nghiên cưu m ́ ột số  hình thức tổ  chức  hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm nhằm giáo dục truyền thống lịch sử  cho   học sinh. Từ đó, khẳng định vai trò, tác dụng, ý nghĩa của việc tổ  chức hoạt   động ngoại khóa, trải nghiệm nói chung và ngoại khóa lịch sử nói riêng trong  việc củng cố  kiến thức, giáo dục tư  tưở ng, tình cảm, phát triển toàn diện   và làm sâu sắc thêm kiến thức của học sinh trong gi ờ  h ọc n ội khóa, tạo   hứng thú khi học tập lịch sử.  2. Tên sáng kiến:  “Nâng cao chất lượng giáo dục lịch sử cho học sinh từ các hoạt động   ngoại khóa, trải nghiệm tại trường THPT Trần HưngĐạo”  3.  Tác giả sáng kiến: ­ Họ và tên: Bùi Thị Nga ­ Địa chỉ: Trường THPT Trần Hưng Đạo – Tam Dương – Vĩnh Phúc. ­ Số điện thoại: 0936.235.336 ­ Email: buithinga.gvtranhungdao@vinhphuc.edu.vn 4. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Bùi Thị Nga 5. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:  Lĩnh vực áp dụng sáng kiến là môn Lịch sử  cho đối tượng học sinh  THPT cụ  thể   ở  đây là học sinh trường THPT Trần Hưng Đạo. Qua đó, góp  phần tạo hứng thú khi học tập lịch sử, nâng cao chất lượng dạy và học môn   Lịch sử. 6. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: Tháng 12 năm 2016. 7. Mô tả bản chất của sáng kiến: 3
  4. 7.1. Về nội dung của sáng kiến 7.1.1. Khái quát chung về  hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm trong  dạy học lịch sử. *Khái niệm    “Hoạt động ngoại khóa” là hoạt động giáo dục được tổ  chức ngoài  thời gian học tập trên lớp. Đây là một trong hai hoạt động giáo dục cơ  bản,   được thực hiện một cách có tổ  chức, có mục đích theo kế  hoạch của nhà  trường; là hoạt động tiếp nối và thống nhất hữu cơ  với hoạt động học tập  trên lớp, nhằm hình thành và phát triển học sinh theo mục tiêu đào tạo, đáp  ứng những yêu cầu đa dạng của xã hội đối với thế hệ trẻ. Tổ  chức hoạt động ngoại khóa là một hình thức tổ chức dạy học nằm   ngoài chương trình học chính khóa kết hợp dạy học với vui chơi nhằm mục   đích gắn việc giảng dạy, học tập trong nhà trường với thực tế xã hội. Đây là   một trong những mảng hoạt động giáo dục quan trọng  ở  nhà trường phổ  thông để  phát triển toàn diện học sinh. Tổ  chức hoạt động ngoại khóa góp  phần phát triển và hoàn thiện nhân cách, bồi dưỡng năng khiếu và tài năng  sáng tạo của học sinh. Trong Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể 2018 đã nêu rõ: “Hoạt  động trải nghiệm và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là hoạt động giáo  dục do nhà trường định hướng, thiết kế và hướng dẫn thực hiện, tạo cơ hội   cho học sinh tiếp cận thực tế, trải nghiệm các cảm xúc tích cực, khai tác các   kinh nghiệm đã có và huy động kiến thức, kĩ năng các môn học khác nhau để  thực hiện những nhiệm vụ  được giao hoặc giải quyết những vấn đề  của   thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội phù hợp với lứa tuổi; thông  qua đó chuyển hóa những kinh nghiệm đã trải qua hình thành tri thức, kĩ năng  mới góp phần phát huy tiềm năng sáng tạo và khả  năng thích  ứng với cuộc   sống, môi trường, nghề nghiệp trong tương lai.” 4
  5. * Mục tiêu:  ­ Về kĩ năng: Trong học tập lịch sử, việc tổ chức hoạt động ngoại khóa,  trải nghiệm góp phần phát triển các năng lực nhận thức đặc biệt như: kĩ năng  tư duy, kĩ năng hợp tác, kĩ năng thuyết trình, năng khiếu và hứng thú cho học  sinh ­ Về  thái độ: Tổ  chức hoạt động ngoại khóa lịch sử  có tác dụng thiết   thực trong việc giáo dục lòng yêu quê hương đất nước, tự  hào về  lịch sử  lâu  đời của đất nước, bồi dưỡng ý thức tinh thần lao động sáng tạo, ý thức về  văn hóa dân tộc, về chủ quyền lãnh thổ Tổ quốc, lòng biết ơn đối với các thế  hệ cha ông đã chiến đấu vì độc lập, tự do, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc. *Nguyên tắc:   Để  đạt mục tiêu trên, khi tổ  chức các hoạt động ngoại  khóa, trải nghiệm cần dựa trên các nguyên tắc: Đảm bảo tính khoa học, chính   xác; đảm bảo tính tư tưởng; đảm bảo tính sư phạm. + Đảm bảo tính khoa học, chính xác: Để tổ chức hoạt động ngoại khóa  cần phải xác định được nội dung lịch sử  khoa học, chính xác. Điều này thể  hiện ở việc lựa chọn nguồn tài liệu. Bởi vì, chỉ trên cơ sở lựa chọn, cung cấp   cho học sinh nguồn tài liệu khoa học, chính xác thì giáo viên mới trang bị cho  các em những hiểu biết đúng đắn, giáo dục tư tưởng, tình cảm cho học sinh.   Điều này thể  hiện  ở việc lựa chọn những nguồn tài liệu cơ  bản nhất, chính  xác nhất, rõ ràng nhất để  tạo điều kiện hình thành cơ  sở  cho việc học sinh   hiểu biết về lịch sử.  + Đảm bảo tính tư  tưởng: Trong dạy học lịch sử, tính tư  tưởng được  thể  hiện  ở  việc đứng vững trên lập trường, quan điểm của Đảng ta, quan   điểm chủ  nghĩa Mác – Lênin và tư  tưởng Hồ  Chí Minh. Vì vậy, khi tổ  chức  ngoại khóa, trải nghiệm nói chung và ngoại khóa lịch sử  nói riêng, GV phải   đứng vững trên quan điểm, đường lối của Đảng để  trang bị  cho học sinh  những tư  liệu lịch sử khoa học, chính xác nhất qua các giai đoạn lịch sử. Từ  5
  6. đó, giáo dục thế  giới quan khoa học, đúng đắn, hình thành cho thế  hệ  trẻ  ý  thức, trách nhiệm để bảo vệ những thành quả mà cha ông ta đã xây dựng, bảo   vệ Tổ quốc. + Đảm bảo tính sư phạm: Tổ chức hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm  lịch sử cần đảm bảo tính sư phạm, nghĩa là phải đảm bảo tính vừa sức và dễ  hiểu đối với học sinh.  Để  thực hiện thành công chương trình ngoại khóa, trải nghiệm trong   việc giáo dục truyền thống lịch sử  cho học sinh cần thực hiện đúng các yêu   cầu sau: Thứ nhất: Nội dung công tác ngoại khóa phải nhằm vào việc thực hiện  mục tiêu đào tạo của cấp học, thực hiện chức năng, nhiệm vụ  của bộ  môn   lịch sử ở trường phổ thông.  Thứ  hai:  Công tác ngoại khóa phải liên quan với chương trình nội  khóa, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, trình độ  của học sinh mỗi lớp. Phải   xây dựng chương trình kế  hoạch tiến hành ngoại khóa với các hình thức  thích hợp. Thứ  ba:  Các phương pháp dạy học được sử  dụng trong bài nội khóa   cũng như trong hoạt động ngoại khóa đặc biệt chú ý tới việc sử dụng lời nói,   các tài liệu thành văn. Thứ  tư: Tổ  chức công tác ngoại khóa phải gọn nhẹ, tránh phô trương  hình thức nên phối hợp với các bộ môn khác để tiết kiệm thời gian, công sức  mà chất lượng lại cao. *Vai trò, ý nghĩa của các hoạt động ngoại khóa trong việc nâng cao  chất lượng giáo dục lịch sử cho HS. ­  Hoạt động ngoại khóa là hình thức tổ  chức dạy học được tổ  chức   ngoài giờ  học, có vai trò quan trọng trong việc thực hiện nguyên lí giáo dục   của Đảng, là biện pháp thiết thực để  đổi mới hình thức, phương pháp dạy  6
  7. học lịch sử   ở  trường phổ  thông và là biện pháp gắn kiến thức lịch sử  với  cuộc sống, thực hiện chức năng và nhiệm vụ của bộ môn lịch sử, … ­ Tổ  chức ngoại khóa trải nghiệm góp phần củng cố, làm phong phú,  sâu sắc và toàn diện tri thức lịch sử  cho học sinh. Từ đó, học sinh thêm yêu  quê hương, đất nước, có ý thức giữ gìn và phát huy những giá trị bản sắc dân   tộc, đồng thời, có trách nhiệm trong việc xây dựng và bảo vệ  tổ  quốc Việt   Nam. ­ Qua việc tham gia các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm cũng góp  phần hình thành những phẩm chất, năng lực cho học sinh, phát triển toàn diện  cả đức, trí, thể, mĩ. 7.1.2. Một số hình thức, biện pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa, trải  nghiệm lịch sử. Trong chương trình lịch sử  nội khóa, HS được học rất nhiều những sự  kiện, những chiến thắng, những nhân vật lịch sử, những địa danh gắn liền với các   chiến công anh dũng của cha ông cũng như những nét đẹp trong đời sống văn hóa   vật chất và tinh thần được hun đúc và tôi luyện trong hàng ngàn năm lịch sử dựng  nước và giữ nước. Hàng năm, nước ta cũng có rất nhiều những ngày lễ lớn. Có  thể nói, đây chính là một kho tư liệu dồi dào để GV có thể tổ chức các hoạt động  ngoại khóa, trải nghiệm cho HS.  Nằm trong chương trình và kế  hoạch giáo dục năm học, trong những  năm học qua, Trường THPT Trần Hưng Đạo ­ Tam Dương­ Vĩnh Phúc luôn  coi việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa là một trong những hoạt động giáo  dục mang lại hiệu quả cao trong chương trình giáo dục toàn diện cho HS . Các  hoạt động ngoại khóa của nhà trường được bám sát vào chủ  đề  năm học,   trong đó hướng vào phong trào thi đua xây dựng trường học thân thiện, HS   tích cực, bám sát vào chủ  đề  của từng tháng để  tổ  chức sao cho có nội dung  phong phú và sát thực với chương trình giáo dục. 7
  8. Các hoạt động ngoại khóa của Trường THPT Trần Hưng Đạo được tổ  chức với hình thức đa dạng và phong phú như tổ chức các chuyến tham quan  trải nghiệm  thực tế “về nguồn” đến các di tích lịch sử của dân tộc hoặc lồng   ghép vào các giờ sinh hoạt dưới cờ, các buổi sinh hoạt chi đoàn hàng tháng và   sinh hoạt lớp theo chủ  điểm hàng tuần. Dưới hình thức sân khấu hóa và các  nội dung giáo dục theo chủ điểm được BCH Đoàn trường, GV lịch sử và ban  ngoại khóa nhà trường tổ  chức hiệu quả  nhân dịp kỷ  niệm các ngày lễ  lớn   trong năm học như ngày 2/9, 20/11, 22/12, 8/3, 26/3,… Nội dung của các buổi   ngoại khóa không trùng lặp trên cơ sở các nội dung bổ trợ cho kiến thức trên  lớp của HS. Do vậy, các hình thức ngoại khóa của nhà trường được tổ  chức   một cách có hệ thống trong cả năm học. Thông qua các chương trình này, HS  đã tích cực hướng về tìm hiểu những giá trị lịch sử truyền thống của dân tộc. Là một giáo viên lịch sử, trong nhiều năm qua, bản thân tôi được sự  đồng ý, tạo điều kiện của BGH nhà trường và Đoàn thanh niên đã lập kế  hoạch  và  tổ   chức   thực  hiện   nhiều   chương  trình  ngoại  khóa,   trải  nghiệm  nhằm giáo dục truyền thống lịch sử cho học sinh. Từ đó, góp phần nâng cao   chất lượng dạy và học môn lịch sử tại trường THPT Trần Hưng Đạo.  7.1.2.1. Ngoại khóa tham quan, trải nghiệm các di tích lịch sử Đây là  một hoạt động ngoại khóa khá phổ  biến và có tầm quan trọng   đặc biệt trong giáo dục truyền thống lịch sử  cho HS cũng như  là một trong  những biện pháp hữu hiệu để  nâng cao chất lượng dạy – học môn lịch sử  ở  trường phổ  thông. Tuy nhiên, không phải trường nào cũng có thể  tổ  chức   được hoạt động này, đặc biệt là với những vùng miền kinh tế còn khó khăn.   Để  tổ  chức hoạt động ngoại khóa tham quan, trải nghiệm các di tích lịch sử  đòi hỏi phải có sự  chuẩn bị  hết sức công phu, kĩ lưỡng từ  khi xây dựng kế  hoạch, chọn địa điểm, thông qua BGH, triển khai kế hoạch tới phụ huynh và  học sinh… Do đó, để thực hiện thành công đòi hỏi phải có sự kết hợp của cả  8
  9. BGH, Đoàn thanh niên, Hội cha mẹ  học sinh, tất cả  các thầy cô giáo và các   em học sinh trong trường. Lưu ý khi tổ chức ngoại khóa tham quan, trải nghiệm các di tích lịch sử  nên chọn địa điểm tham quan trải nghiệm có ý nghĩa sâu sắc trong giáo dục   truyền thống yêu nước, niềm tự hào dân tộc, những địa danh có trong chương   trình học lịch sử  chính khóa, gắn liền với những thắng lợi vang dội của cha   ông ta nhưng không quá xa (cách địa điểm trường đóng không quá 100km) để  HS có thể  vận chuyển bằng phương tiện xe ô tô và kết thúc hành trình trải   nghiệm trong ngày. Để góp phần giúp các em hiểu được vai trò, ý nghĩa của chuyến đi cũng   như  để bổ  trợ  cho những kiến thức lịch sử HS đã và đang học trong chương  trình, GV có thể  giao nhiệm vụ  cho các em trướng khi đi về  viết bài thu  hoạch liên quan đề  địa điểm di tích đó dưới dạng một cuốn sổ lưu bút. Học   sinh có thể  thỏa sức trình bày những điều học được cũng như  lưu giữ  lại  những cảm nhận, những hình ảnh cùng bạn bè trong buổi tham quan. Trong chuyến đi cần xây dựng kĩ lưỡng lịch trình đi tham quan, người   thuyết minh địa điểm, nơi nghỉ ăn trưa, tổ  chức hoạt động tập thể  như  chơi   Team bulding để  tạo không khí sôi nổi và gắn kết các thành viên, tinh thần   đoàn kết trong toàn trường. Kết thúc chuyến tham quan trải nghiệm, HS có một tuần để hoàn thành  bài thu hoạch về  cảm nhận của cá nhân về  chuyến hành trình trải nghiệm   vừa qua, nộp lại theo đơn vị  lớp, GV tiến hành chấm điểm và trao giải cho   những bài hay, ý nghĩa. Trong những năm qua, được sự  quan tâm của BGH nhà trường và Hội  cha   mẹ   học   sinh,   trường   THPT   Trần   Hưng   Đạo   đã   tổ   chức   được   nhiều  chuyến tham quan trải nghiệm đến các địa danh lịch sử  như: Lăng Bác, Bảo   tàng các dân tộc Việt Nam, K9 Đá Chông (năm học 2015 – 2016); tham quan   9
  10. khu di tích Côn Sơn ­ Kiếp Bạc  ở  Hải Dương (năm học 2016 – 2017); tham  quan khu di  tích ATK  Tân Trào ­  Tuyên Quang và ATK  Định Hóa ­  Thái   Nguyên (năm học 2017 ­ 2018), tổ  chức tham quan Khu di tích Bạch Đằng   Giang – Hải Phòng (năm học 2018 ­ 2019), ... Các chuyến đi đã rất thành công.  HS đều rất hứng thú, say mê tìm hiểu về  các địa danh cũng như  những sự  kiện lịch sử liên quan. 7.1.2.2. Tổ  chức các hoạt động ngoại khóa theo chủ  đề  trong năm  học. Trong năm học diễn ra nhiều ngày lễ  kỉ  niệm lớn như: Ngày truyền   thống Học sinh, sinh viên Việt Nam (9/1), kỉ  niệm thành lập Đảng cộng sản   Việt Nam (3/2), Quốc tế lao động (8/3), Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ  Chí  Minh 26/3), Giải phóng miền Nam (30/4), Ngày Quốc tế lao động (1/5), chiến  thắng Điện Biên Phủ (7/5), ngày sinh chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5), ngày thành  lập quân đội nhân dân Việt Nam (22/12)… GV lịch sử có thể tổ chức các hoạt   động ngoại khóa, trải nghiệm liên quan đến những ngày lễ  kỉ  niệm trên để  qua đó giáo dục truyền thống lịch sử cho học sinh.  Trong những năm qua, là một GV lịch sử, tôi đã kết hợp với các tổ  bộ  môn, đoàn thanh niên đã tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa như:  ­ Tổ chức chương trình “Bạch Đằng Giang – Bản hùng ca bất diệt” Tổ chức chương trình ngoại khóa sau khi các em học sinh được tham gia  chuyến tham quan, trải nghiệm thực tế tại Di tích Bạch Đằng Giang (12/2018)  nhằm mục đích tổng kết nội dung kiến thức thực tế các em đã học được. Chương trình được tổ chức vào thứ hai đầu tuần trong giờ chào cờ, gồm   các phần:  ­  Phần 1. Thuyết trình: Học sinh Viên Thị  Vân Anh – 12A4 làm báo  cáo viên, đại diện tập thể học sinh báo cáo kết quả chuyến tham quan di tích   Bạch Đằng Giang (Hải Phòng) – con sông gắn liền với các chiến thắng oanh   10
  11. liệt cùng nghệ thuật thủy chiến của cha ông ta trong lịch sử và phát biểu cảm  tưởng về chuyến tham quan.  “Lịch sử  dân tộc Việt Nam là lịch sử  của các cuộc kháng chiến chống  ngoại xâm. Chiến công chống ngoại xâm của cha ông ta được ghi dấu đậm  nét, gắn liền với các địa danh, các nhân vật lịch sử. Trong đó không thể không   nhắc đến dòng sông Bạch Đằng ­ nơi gắn liền với ba trận thủy chiến: Ngô  Quyền đánh tan quân Nam Hán năm 938; Lê Hoàn đánh tan quân Tống năm  981 và Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn đánh tan quân Mông Nguyên  năm 1288 chôn vùi giấc mộng bành trướng của giặc xâm lăng phương Bắc.  Sông Bạch Đằng đã hội tụ  hồn thiêng sông núi, đã làm nên bản hùng ca bất  diệt vang mãi ngàn thu.  Chuyến tham quan đã mang đến cho chúng em những những kiến thức   sống động, những bài học ý nghĩa mà sách vở  chưa nói hết được. Qua đó,  chúng em thấy tự hào về những chiến tích hào hùng của cha ông, những Bạch  Đằng, Chi Lăng, Đống Đa ... sẽ  còn lưu danh mãi đến nghìn thu. Chúng em   thêm yêu lịch sử, thấy được trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn, bảo tồn   và phát huy những chiến công của cha ông, từ  đó nỗ  lực học tập vươn lên  không ngừng để hội nhập quốc tế”. (Trích bài phát biểu của em Viên Thị Vân  Anh  ­ lớp 12A4) ­ Phần 2. Văn nghệ: Trong chương trình, các em học sinh hóa thân thành   những diễn viên tái hiện lại những trang sử hào hùng của dân tộc qua những   hoạt cảnh lịch sử, qua những lời ca, điệu múa mang đậm tính sử  ca do bản   thân tôi giàn dựng và hướng dẫn các em học sinh để  góp phần tái hiện lại  những chiến thắng trên sông Bạch Đằng như Hoạt cảnh lịch sử "Bạch Đằng  Giang dậy sóng", điệu múa "Bạch Đằng Giang kí sử",... Các chiến tích lừng  lẫy   của   cha   ông   trên   sông   Bạch   Đằng   cùng   ba   vị   anh   hùng   dân   tộc   Ngô  Quyền, Lê Hoàn, Trần Quốc Tuấn gắn liền với ba trận thủy chi ến trong l ịch   11
  12. sử  được hiện lên một cách sống động, mang hồn thiêng sông núi. Tất cả  tạo  nên một Bạch Đằng Giang ­ bản hùng ca bất diệt vang mãi đến ngàn thu. Phần 3. Câu hỏi giao lưu:  Học sinh toàn trường sẽ  trả  lời những câu  hỏi liên quan đến kiến thức các môn học Lịch sử, Địa lí, Ngữ  văn, Văn hóa,  phong tục… về di tích Bạch Đằng Giang qua đó kiểm tra mức độ  kiến thức   các em thu được từ  chuyến tham quan trải nghiệm thực tế. Hầu hết các em  đều rất hào hứng, sôi nổi trả lời. Qua đó, các em hiểu sâu và nắm chắc kiến  thức về các chiến công oanh liệt của cha ông ta trong cuộc kháng chiến chống  ngoại xâm khi học bài 16. Thời Bắc thuộc và các cuộc đấu tranh giành độc  lập dân tộc và bài 19. Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm thé kỉ  X –  XV thuộc chương trình nội khóa Lịch sử lớp 10.  Giáo viên có thể  xây dựng các câu hỏi kiến thức về  di tích Bạch Đằng   Giang của huyện Thủy Nguyên (Hải Phòng) và các trận đánh nổi tiếng trong  lịch sử  diễn ra trên sông Bạch Đằng liên quan đến các môn học như  lịch sử,   địa lý, văn học, văn hóa... Mặt khác, giáo viên có thể xây dựng các hoạt cảnh  lịch sử  và hỏi những thông tin kiến thức đã được gợi mở  từ    hoạt cảnh đó  như hoạt cảnh lịch sử  “Bạch Đằng giang dậy sóng. Giáo viên Lịch sử có thể  sử dụng phương pháp đóng vai, cho học sinh diễn thành một hoạt cảnh ngắn  trong tiết dạy chính khóa bài 16 để  tăng sự  hứng thú, kích thích tư  duy cho  học sinh.    Ví dụ:  Nội dung kịch bản  hoạt cảnh lịch sử  “Bạch Đằng giang dậy  sóng” ­ Nhân vật: Ngô Quyền, Bạch tướng quân, binh sĩ. ­ Dẫn chuyện: Kiểu Công Tiễn giết hại Dương Đình Nghệ đoạt chức  Tiết độ  sứ. Ngô Quyền đem quân đánh Kiều Công Tiễn. Kiều Công Tiễn  cho người sang cầu cứu nhà Nam Hán. Lợi dụng cơ  hội này quân Nam hán  12
  13. kéo vào nước ta. Ngô Quyền cho quân tiến vào Đại La hỏi tội Kiều Công  Tiễn và chuẩn bị kế sách đánh giặc Nam Hán.  Cảnh 1. Ngô Quyền cùng Bạch tướng quân và binh sĩ đi thuyền trên  sông  Bạch   Đằng  để   khảo  sát  trận  địa   và  tìm  kế   đánh  giặc.  Đang   đi  thì  thuyền có dấu hiệu không thể tiến lên. ­ Ngô Quyền:  Vận nước đang hồi lắm phong ba. Bạch Đằng dậy sóng tựa lòng ta. Ngổn ngang trăm mối vì thiên hạ. Thế cục phân tranh liệu như hà. Này Bạch tướng quân, sao thuyền của ta lại không tiến lên được. ­ Bạch tướng quân: Bẩm Chủ  tướng! Bạch Đằng giang sau nửa mùa  trăng, nước đột ngột rút ra biển cả, ngư dân, ngư thuyền ở vùng này thường  bị mắc cạn nếu không đưa thuyền ra kịp lúc trăng lên. ­ Ngô Quyền: Sau nửa mùa trăng, thủy triều sẽ đột ngột rút nhanh, ngư  dân, ngư thuyền ở vùng này sẽ bị mắc cạn giữa lòng sông à? ­ Bạch tướng quân: Dạ ! Đúng vậy! ­ Ngô Quyền trầm ngâm: “Mắc cạn giữa lòng sông”. Rồi cười lớn và  nói: “Ta đã có kế sách rồi” Cảnh 2. Bước lên bờ. ­ Ngô Quyền: Trời không phụ cho lòng người mong đợi. Nước Nam ta phải tự chủ bởi dân Nam. Ngô Quyền ta thuận ý thọ long trời. Vùi thây giặc Bạch Đằng giang dậy sóng. Với kịch bản trên, GV có thể  sử  dụng trong chương trình ngoại khóa  Bạch Đằng Giang, đồng thời, cũng có thể sử dụng phương pháp đóng vai, tổ  13
  14. chức cho HS biểu diễn trong giờ học chính khóa môn bài 16: Thời Bắc thuộc  và các cuộc dấu tranh giành độc lập dân tộc, Lịch sử  lớp 10. Biến vở  kịch   thành tình huống nêu vấn đề  khi dạy về  Chiến thắng Bạch Đằng của Ngô  Quyền năm 938. Trong chương trình, với việc đi trải nghiệm thực tế cũng như vận dụng   các kiến thức trong chương trình nội khóa, các em học sinh đã hào hứng tham  gia và trả  lời rất đúng các câu hỏi của ban tổ  chức. Một số  câu hỏi có thể  dùng như: Câu 1. Khu di tích Bạch Đằng Giang thuộc địa phận tỉnh nào? Đáp án: ­ Hải Phòng (huyện Thủy Nguyên ­ Hải Phòng) Thủy Nguyên là một huyện lớn nằm bên dòng sông Bạch Đằng lịch sử.  Phía Bắc, Đông Bắc giáp tỉnh Quảng Ninh; phía Tây Nam giáp huyện An   Dương và nội thành Hải Phòng; phía Đông Nam là cửa biển Nam Triệu. Địa  hình Thủy Nguyên khá đa dạng, dốc từ phía Tây Bắc xuống Đông Nam, vừa  có núi đất, núi đá vôi, vừa có đồng bằng và hệ  thống sông hồ  dày đặc. Đây  chính là những điều kiện tự  nhiên thuận lợi để  huyện Thủy Nguyên phát   triển một nền kinh tế đa dạng về ngành nghề bao gồm cả nông nghiệp, công   nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thủy sản và du lịch. Câu 2. Những nhân vật lịch sử nào được thờ  trong  di tích Bạch Đằng  Giang?  Đáp án: Ngô Quyền, Vua Lê Đại Hành (Lê Hoàn) và Hưng Đạo vương  Trần Quốc Tuấn.  Câu 3. Cửa sông Bạch Đằng gắn liền với mấy trận thủy chiến trong   lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta?  A. 1  B. 2  C. 3 D. 4  Câu 4 .   Đố ai trên Bạch Đằng giang,   Làm cho cọc nhọn dọc ngang sáng ngời,  14
  15. Phá quân Nam Hán tơi bời,  Gươm thần độc lập giữa trời vang lên  Câu đố trên nói đến nhân vật lịch sử nào? A. Ngô Quyền  B. Lý Thường Kiệt C. Lí Bí  D. Bà Triệu Học sinh xem hoạt cảnh “Bạch Đằng Giang dậy sóng do các bạn học   sinh 11A3 biểu diễn và trả lời câu hỏi.  Câu 5.  Trong hoạt cảnh trên vị chủ tướng đó là ai? Vị chủ tướng đó đã   nghĩ ra kế sách gì để phá tan quân giặc? A. Lý Thường Kiệt, tiên phát chế nhân. B. Trần Quốc Tuấn, dùng kế đóng cọc trên khúc sông hiểm yếu cho quân mai  phục và nhử địch vào trận địa bãi cọc rồi đánh bại chúng. C.  Ngô Quyền, dùng kế  đóng cọc trên khúc sông hiểm yếu cho quân mai  phục và nhử địch vào trận địa bãi cọc rồi đánh bại chúng. D. Nguyễn Trãi, đánh nghi binh. Câu 6. Trong vở kịch, con sông Bạch Đằng khi đến nửa mùa trăng sẽ có hiện  tượng gì? Đáp án: Nước đột ngột rút nhanh, ngư dân ngư thuyền sẽ bị mắc cạn. Câu 7. Chiến tích Bạch Đằng giang đã được ghi lại trong tác phẩm văn học  nào mà em đã được học trong chương trình phổ thông? A. Bạch Đằng giang phú. B. Đại cáo bình Ngô C. Chiếu dời đô.  D. Hịch tướng sĩ Câu 8: Phú sông Bạch Đằng là tác phẩm đã thuật kể  lại trận đánh oanh liệt  của quân dân ta trên sông Bạch Đằng. Vậy ai là tác giả của bài phú nổi tiếng  này? A. Nguyễn Trãi  B. Trương Hán Siêu C. Trần Quang Khải D. Trần Thánh Tông Câu 9. Anh minh hai vị thánh quân 15
  16. Sông đây rửa sạch mấy lần giáp binh Giặc tan muôn thuở thăng bình Bởi đâu đất hiểm cốt mình đức cao Em hãy cho biết 2 vị  thánh quân được nhắc đến trong những câu thơ  trên là những vị vua nào? A. Trần Thánh Tông và Trần Nhân Tông. B. Lý Thái Tông và Lý Anh Tông. C. Lê Thái Tổ và Lê Thánh Tông. D. Trần Anh Tông và Trần Huyệ Tông. Câu 10. Vị  tướng gắn liền với chiến thắng Bạch Đằng lần thứ  ba đánh tan  giặc Mông Nguyên là ai? Đáp án: Hưng đạo vương Trần Quốc Tuấn. - Tổ  chức chương trình “Sáng mãi tấm gương anh bộ  đội Cụ  Hồ”   chào mừng ngày “Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12.”  Hoạt động giúp các  em ôn lại lịch sử truyền thống quân đội nhân dân Việt Nam, những mốc son   lịch sử, những chiến công vĩ đại của anh bộ đội cụ Hồ đối với non sông, đất   nước. GV có thể xây dựng kịch bản tái hiện lại hình ảnh anh bộ đội cụ  Hồ,   tái hiện những chiến dịch lịch sử  từ  khi  Đội Việt Nam tuyên truyền giải   phóng quân được thành lập đến nay đặc biệt trong giai đoạn chống Pháp,  chống Mĩ. Từ  đó, khơi dậy trong các em ý thức, trách nhiệm của mỗi công   dân trong thời hiện đại.  Ví dụ: GV xây dựng hoạt cảnh Đoàn vệ  quốc quân ra đi theo tiếng gọi   của non sông với các phân cảnh: cảnh 1, Thực dân Pháp phá hoại hiệp định sơ  bộ  và Tạm  ước 14/9 gây ra những vụ  tàn sát đẫm máu; cảnh 2, chủ  tịch Hồ  Chí Minh đọc Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến toàn quốc bùng nổ; cảnh 3,  đoàn vệ  quốc quân lên đường chiến đấu. GV sân khấu hóa nội dung lịch sử  16
  17. giúp các em nhận thức sâu sắc bài học lịch sử  Bài 18. Những năm đầu của  cuộc kháng chiến chống Pháp của chương trình lịch sử lớp 12. Tương tự như vậy, GV xây dựng hoạt cảnh lịch sử  về chiến dịch Điện  Biên Phủ, hoạt cảnh kéo pháo lên trận địa, hoạt cảnh tiến về  Tiến về  Sài   Gòn…. Để  giáo dục sâu sắc truyền thống học sinh, trong chương trình có thể  mời những Cựu chiến binh lên kể  lại những hồi  ức về  một thời  đã từng   chiến đấu cùng đồng đội trong các cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mĩ. - Tổ chức chương trình “Vẻ đẹp phụ nữ Việt Nam” chào mừng ngày  phụ nữ Việt Nam 20/10 và chương trình “Phụ nữ Việt Nam: Truyền thống và  hội nhập” chào mừng ngày Quốc tế phụ nữ 8/3.  Chương trình đã giúp các em học sinh hiểu sâu sắc hơn vể  hình  ảnh  người phụ  nữ  Việt Nam qua các thời kì lịch sử. Để  góp phần vào việc giáo  dục lịch sử  cho HS, GV lịch sử  có thể  xây dựng kịch bản giúp các em sân  khấu hóa các hình tượng người phụ  nữ  trong lịch sử  dân tộc như  Hai Bà   trưng, Võ Thị Sáu, Mẹ Việt Nam anh hùng… Trong chương trình, để tạo không khí sôi nổi, giáo viên có thể chổ chức  trò chơi trả lời câu hỏi nhận quà. Các câu hỏi mà GV xây dựng là những kiến   thức liên quan đến chủ đề  về các nữ  anh hùng, nữ  danh dân có đóng góp lớn   trong lịch sử Việt Nam và thế giới: Ví dụ một số câu hỏi giao lưu trong chương trình: Câu 1: “Một xin rửa sạch nước thù. Hai xin nối lại nghiệp xưa họ Hùng. Ba kẻo oan ức lòng chồng Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này”. Bốn lời thề trên khiến em liên tưởng đến cuộc khởi nghĩa nào? Đáp án: Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng bùng nổ  năm 40. Hai Bà đã lãnh   đạo nhân dân đứng dậy chống nhà Hán, trước khi xuất quân Bà Trưng Trắc   17
  18. đã đọc vang 4 lời thề trên biểu thị quyết tâm đánh giặc. Hai bà Trưng cũng là  những người hùng chống ngoại xâm đầu tiên trong lịch sử nước ta. Câu 2: Câu nói: “ Tôi chỉ muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ,   chém cá trường kình ở biển Đông, lấy lại giang sơn, dựng nền độc lập, cởi   ách nô lệ, chứ không chịu khom lưng làm tì thiếp cho người” là của ai? Đáp án: Bà Triệu (Triệu Thị Trinh). Bà   quê   Thanh   Hóa,   sống   dưới   thời   quân   Đông   Ngô   đô   hộ   Việt   Nam Câu nói nổi tiếng đó khi bà mới 19 tuổi: Năm 248 bà phất cờ khởi nghĩa. Bà ra  trận mặc áo giáp vàng, đi guốc ngà, cài trâm vàng, cưỡi voi và được tôn là   Nhụy Kiều tướng quân. Câu 3: Ngã ba Đồng Lộc – nơi 10 nữ thanh niên xung phong hy sinh –  thuộc tỉnh nào ? ­ Hà Tĩnh. GV cung cấp cho HS sự kiện hi sinh anh dũng của 10 nữ thanh niên xung  phong: Ngã ba Đồng Lộc nằm trên đường Trường Sơn, thuộc địa phận Đồng  Lộc, Can Lộc, Hà Tĩnh. Trong kháng chiến chống Mĩ, cứu nước, con đường  độc đạo này đã được mệnh danh là “tọa độ  chết”, không quân Mĩ liên tục  đánh phá nhằm cắt đứt huyết mạch giao thông của quân, dân ta chi viện cho   chiến trường miền Nam.Với khẩu hiệu “máu có thể  chảy, tim có thể  ngừng  nhưng mạch máu giao thông không bao giờ tắt”, mưa bom, bão đạn không làm  khuất   phục   ý   chí   anh   hùng   của   lực   lượng   thanh   niên   xung   phong.   Tháng  7/1968, khi đang làm nhiệm vụ, một quả  bom của đế  quốc Mĩ đã vùi lấp cả  10 đồng chí nữ thanh niên xung phong. Cả 10 đồng chí đã hi sinh. Câu 3: Nữ nhà khoa học nào hai lần đạt giải Noben thế giới trên hai lĩnh   vực khoa học độc lập?  Đáp án : Marie Curie.  (vật lý học và hóa học) 18
  19. Marie Curie là nhà vật lý học, nhà hóa học Pháp gốc Ba Lan, nổi tiếng   toàn thế giới về việc nghiên cứu chất phóng xạ. Bà là người phụ nữ đầu tiên  và cũng là duy nhất trên thế giới hai lần được nhận giải thưởng Nobel trong  hai lĩnh vực khác nhau, được suy tôn là nữ bác học xuất sắc nhất trên toàn thế  giới. Cuộc đời của Marie Curie là một câu chuyện thần kỳ, với rất nhiều sự  tích vĩ đại.  Bà đã dành toàn bộ tâm trí, nhiệt tình và sinh mệnh của mình cống hiến cho   sự nghiệp khoa học. Bà là tác giả của một tuyên ngôn nổi tiểng: "Trong khoa  học, điều quan trọng là phát minh ra cái gì, chứ  không phải là bản thân nhà   nghiên cứu"... Câu 5. Bạn hãy cho biết 8 chữ vàng mà chủ tịch Hồ Chí Minh dành tặng   cho phụ nữ Việt Nam? Đáp án: Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang. Câu 6. Hãy cho biết, 8 chữ vàng của phụ nữ Việt Nam trong thời kì đổi  mới đất nước? Đáp án: Năng động, sáng tạo, trung hậu, đảm đang. ­ Tổ  chức chương trình ngoại khóa “Rung chuông vàng”:    Mỗi lớp  cử  4 HS tiêu biểu nhất tham gia. HS sẽ  cùng trả  lời tối đa 40 câu hỏi trắc   nghiệm liên quan đến kiến thức của tất cả các môn học trong đó có kiến thức  Lịch sử về những chiến thắng, những anh hùng dân tộc trong sự nghiệp dựng   nước và giữ  nước của dân tộc. Sau mỗi câu hỏi, chỉ  những học sinh trả  lời  đúng được  ở  lại còn những học sinh trả  lời sai sẽ phải rời sân đấu. Để  tạo   không khí vui nhộn, khi tổ chức, GV có thể thêm phần cứu trợ để  những HS  trả lời sai có cơ hội một lần được trở lại sân đấu. Hình thức cứu trợ có thể là   chơi một trò chơi tập thể. Kết thúc, nếu HS nào còn lại cuối cùng trên sân   đấu và trả lời được đến câu hỏi cuối cùng sẽ giành vòng nguyệt quế. 19
  20. ­ Tổ chức chương trình ngoại khóa “Việt Nam Tổ quốc tôi yêu”. Khi  tổ chức hoạt động ngoại khóa này, GV sẽ xây dựng 3 đội mỗi đội là 5 thành   viên là những đại diện  ưu tú của các lớp trong toàn trường. Các đội sẽ  phải  trải qua nhiều phần thi như chào hỏi, hiểu biết, ô chữ  bí mật và kể  chuyện  lịch sử. Các câu hỏi liên quan đến các môn học Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công  dân về  đất nước và con người Việt Nam. Trong chương trình còn có cả  các  tiết mục văn nghệ, diễn kịch lịch sử, pháp luật… ­ Tổ  chức cuộc thi tìm hiểu về biển đảo với chủ  đề  “Em yêu biển   đảo quê hương”: Chương trình được tổ chức vào ngày 18 tháng 12 năm 2017,   với mục đích giúp các em học sinh tìm hiểu kiến thức về biển đảo Việt Nam;   về tiềm năng kinh tế, chủ quyền biển, hải đảo Việt Nam; việc khai thác, sử  dụng và bảo vệ tài nguyên, môi trường biển của đất nước, đặc biệt là một số  văn bản pháp luật về biển đảo, để từ đó thêm trau dồi ý thức trong việc bảo   vệ chủ quyền đất nước, chủ quyền biển đảo Việt Nam. Để  có thêm những kiến thức về  biển đảo Việt Nam, các em học sinh  được thử sức với phần thi “ Tìm hiểu kiến thức về biển đảo”. Tham gia cuộc  thi có 3 đội chơi đến từ  ba khối 10 ( Hoàng Sa), khối 11 (Trường Sa) và khối  12 (Phú Quốc). Trong hành trình khám phá biển đảo các em trải qua 4 phần  thi:  KHỞI ĐỘNG ­ RA KHƠI ­ VƯỢT SÓNG và CẬP BẾN.   Cuộc thi đa khơi dậy cho các em lòng yêu nước, lòng tự hào, tự tôn dân   tộc, ý thức bảo vệ  chủ  quyền biển, đảo, chủ  quyền quốc gia dân tộc Việt  Nam. Cuộc thi góp phần khơi dậy và vun đắp tình yêu biển đảo quê hương,   đất nước, tăng cường hoạt động tuyên truyền về  chủ  quyền biển, đảo ngày  càng thiết thực, phong phú và hiệu quả; nói lên niềm tự hào, vinh dự và trách  nhiệm của tuổi trẻ với biển, đảo quê hương. Để  có thể  tổ  chức thành công các hoạt động ngoại khóa trên, GV cần   xây dựng và triển khai kế hoạch từ sớm, kế hoạch chuẩn bị công phu, thông   20
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2