intTypePromotion=1
ADSENSE

Sáng kiến kinh nghiệm: Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương

Chia sẻ: Sinh Sinh | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:24

25
lượt xem
4
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Lịch sử địa phương là một bộ phận cấu thành của lịch sử dân tộc. Học tập, tìm hiểu lịch sử địa phương là một yêu cầu quan trọng trong quá trình tìm hiểu lịch sử dân tộc, có tác dụng quan trọng trong việc giáo dục truyền thống, lòng yêu quê hương đất nước của học sinh, từ đó khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm cụ thể của người học đối với quê hương, đất nước. Xuất phát từ đặc điểm và yêu cầu này, trong chương trình bộ môn lịch sử ở trường THCS hiện nay, ở các khối lớp đều được bố trí một số tiết lịch sử địa phương để các em tìm hiểu.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Sáng kiến kinh nghiệm: Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương

  1. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ A.ĐẶT VẤN ĐỀ I. LỜI MỞ ĐẦU Lịch sử địa phương là một bộ phận cấu thành của lịch sử  dân tộc. Học  tập, tìm hiểu lịch sử địa phương là một yêu cầu quan trọng trong quá trình tìm  hiểu lịch sử dân tộc, có tác dụng quan trọng trong việc giáo dục truyền thống,  lòng yêu quê hương đất nước của học sinh, từ  đó khơi dậy niềm tự  hào và  trách nhiệm cụ thể của người học đối với quê hương, đất nước. Xuất phát từ  đặc điểm và yêu cầu này, trong chương trình bộ  môn lịch sử  ở trường THCS  hiện nay,  ở  các khối lớp đều được bố  trí một số  tiết lịch sử  địa phương để  các em tìm hiểu. Tuy vậy, việc thực hiện các tiết lịch sử  địa phương trong chương trình  lịch sử  THCS đang đứng trước một thực tế  là vốn kiến thức về  lịch sử  địa  phương của giáo viên nhìn chung còn mỏng, do vậy để  soạn được một tiết  lịch sử địa phương nhiều giáo viên đã gặp không ít khó khăn trong phần kiến  thức trọng tâm, cơ  bản. Một số  giáo viên lại máy móc chuyển tải toàn bộ  phần nội dung có trong tài liệu do Sở  GD&ĐT ban hành mà thiếu đi sự  linh   động, uyển chuyển, kết hợp với phần "riêng" của huyện, xã. Với các tiết như  vậy thường luôn nặng nề, "quá tải" và phần nào khó thu hút học sinh   Từ  khó khăn đó nảy ra tâm lý ngại khó. Khi đến các tiết lịch sử  địa  phương, nhiều giáo viên thường đã thực hiện một cách chiếu lệ, đối phó  (Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh tìm hiểu một số vấn đề liên quan đến   lịch sử  địa phương ví dụ: Em hãy kể  về  một số  sự  kiện, nêu một số  địa  danh.... Điều này diễn ra càng phổ  biến với các giáo viên không "chuyên"  được phân công giảng dạy bộ môn lịch sử). Thậm chí còn có giáo viên "mạnh  dạn" bỏ qua, nhảy tiết không chú trọng đến lịch sử địa phương. Việc nắm vững kiến thức trọng tâm cần thực hiện  ở  tiết lịch sử  địa  phương đã khó nói gì đến việc giáo viên chú ý nghiên cứu các phương pháp  giảng dạy để  giáo dục truyền thống quê hương qua tiết học cho học sinh. Vì  vậy mục tiêu của chương trình đặt ra đối với các tiết lịch sử  địa phương  dường như chưa đạt được như mong muốn. Từ  thực tế  đó, nhiều năm qua bản thân tôi đã dồn tâm huyết cho việc  xây dựng các phương pháp giảng dạy lịch sử  địa phương nhằm đạt mục tiêu  cho học sinh dễ hiểu, dễ tiếp thu, dễ nhớ và qua đó giáo dục truyền thống quê  hương cho các em. Trong khuôn khổ  của bài viết, tôi xin mạnh dạn trình bày  đề  tài:  “Giáo dục truyền thống quê hương qua bài Thanh Hóa trong phong   trào Cần vương cuối thể kỷ XIX” (Tiết 43, Lịch sử địa phương lớp 8). II.THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1
  2. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______  a.Thuận lợi:  ­ Đổi mới phương pháp giáo dục đang được tiến hành và xác định đó là nhiệm  vụ  quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục,cần phải tích hợp   giáo dục địa phương trong quá trình giảng dạy. ­ Thanh Hoá là vùng đất có bề  dày truyền thống yêu nước, bất khuất chống  ngoại xâm.Đặc biệt là phong trào Cần Vương với những nhà lãnh đạo như  Phạm Bành,Đinh Công Tráng.....tô đậm thêm truyền thống cách mạng,trang sử  hào hùng của dân tôc Việt Nam. ­ Trong quá trình thực hiện được sự giúp đỡ và động viên của ban giám hiệu,  tổ  chuyên môn và nhiều cộng sự, bản thân học hỏi, tìm tòi và rút ra kinh  nghiệm, do đó cũng đạt được kết quả đáng khích lệ. ­ Được sự  đồng tìnhnh của xã hội, nhất là các bậc Cha mẹ học sinh tích cực   phối hợp cùng với nhà trường  trong công tác giáo dục truyền thống cho học  sinh.  b. Khó khăn:  *Đối với giáo viên: ­ Tài liệu nghiên cứu chưa đầy đủ. ­ Hiện vật khó sưu tầm. ­ Trang thiết bị cho bộ môn còn thiếu, cho nên rất tốn thời gian chuẩn bị. ­ Các tài liệu, hiện vật địa phựơng rất ít. *Đối với học sinh. + Học sinh về nhà còn nhác học, xem nhẹ môn lịch sử. + Khi đánh giá kết quả cuối học kì và cuối năm học thì không thi vào lich sử  địa phương cho nên học sinh không học. + Thời gian giành cho  lịch sử địa phương ít,không có thời gian học sinh hiểu. c.Hiệu quả đạt được Từ  thực trạng trờn ta có thể  khắc phục nâng cao độ  hiểu biết bài, sự  sinh động trong tiết học lịch sử . Làm cho học sinh thấy được giáo dục truyền   thống quê hương qua các sự kiện, nhân vật, hình ảnh lịch sử của một tiết dạy   lịch sử địa phương tạo tâm lí phấn khởi chờ đợi một tiết học tiếp theo đối với  môn lịch sử. Việc đầu tiên là phải phát huy được tính tích cực, chủ động, tự giác tìm   tòi của học sinh đối với sự kiện lịch sử và biết cách trình bày một sự kiện đó  sinh động. Muốn như vậy thỡ người giáo viên phải có sự đầu tư vào xây dựng  một hệ thống câu hỏi từ gởi mở đến tư duy lôgie, phân tích, tổng hợp phù hợp  với mức hiểu biết của các em học sinh  ở  tùng vùng miền. Không nên đánh  đồng học sinh vùng sâu, xa với các tiểu vùng phát triển hơn. 2
  3. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ Đối với một sự kiện trình bày bằng lược đồ  lịch sử. Chúng ta nên tăng   cường cho học sinh trình bày kết quả  của nhóm,lược đồ  di động treo trên   bảng, thì kết quả đem lại sẽ  khắc sâu và mang tính liên hệ  thực tế, học sinh   dễ  năm bắt, trao đổi học hỏi lẫn nhau hơn. Đặc biệt khi có một cá thể  trình  bày xong một sự  kiện người giáo viên phải cho lớp tuyên dương một tràng  pháo tay để kích lệ động viên, từ đó tạo cho các em niềm tin và sự phấn chấn  trong tiết học.Qua đó chúng ta mới giáo dục học sinh biết yêu thích môn Lịch   sử, có thái độ  tư  tưởng tình cảm,biết trân trọng những giá trị  của lịch sử  cha   ông ta. 3
  4. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I.CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN.   ­Trong   sáng   kiến   kinh   nghiệm   tôi   sử   dụng   giải   pháp   dạy   thuyết  trình,tường thuật,miêu tả,sử  dụng văn thơ  ,sử  dụng bản đồ  có sẳn, đặt câu  hỏi nhận thức gợi mở  cho học sinh trả  lời,thảo luận nhóm sau đó giáo viên  chốt ý và ghi bảng nội dung bài học.  ­Các câu hỏi được phân dạng cho từng đối tượng của học sinh, Vì vậy việc sử  dụng các phương pháp dạy học lịch sử  nói chung làm   sao cho tiết học lịch sử địa phương học sinh học và tiếp thu bài tích cực hơn  so với các môn học khac là một nghệ thuât. II.CÁC GIẢI PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN *Ứng dụng một bài giảng:Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử  địa phương ở lớp 8 Bài 1:     THANH HOÁ TRONG PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG CUỐI  THẾ KỶ XIX 1. Mục tiêu bài học: a.Kiến thức ­ Học sinh nắm, hiểu được một số sự kiện cơ bản của lịch sử Thanh Hoá cuối  thế   kỷ   XIX,hưởng   ứng   chiếu   Cần   Vương,đã   rấy   lên   một   phong   trào   yêu   nước,chống Pháp rộng lớn cả về không gian và thời gian. ­Liên hệ  chương trình lich sử  dân tộc đã học,học sinh hiểu sâu sắc thêm về  phong   trào   nói   chung   của   cả   nước,đắc   biệt   ở   Thanh   Hoá   với   những   sự  kiện,nhân vật lịch sử nổi tiếng bấy giờ. b.Tư tưởng ­ Giáo dục lòng tự hào,về truyền thống yêu nước,khâm phục và biết ơn trước   sự hy sinh anh dũng của các vị tiền bối lúc bấy giờ. Xác định trách nhiệm của   bản thân với truyền thống của quê hương. c.Kỷ năng ­ Rèn luyện kỹ  năng sưu tầm, xử  lý tư  liệu lịch sử  địa phương, so sánh, đối   chiếu với lịch sử dân tộc trong cùng một giai đoạn 2.Chuẩn bị của  Giáo Viên và học sinh a.Giáo viên: ­Sử dụng các lược đồ:Lược đồ phong trào Cần vương cả nước. +Lược đồ khở nghĩa Ba Đình,Mã Cao +Lược đồ về Thanh Hoá. +Tranh ảnh:Tống Duy Tân.... 4
  5. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ b.Học sinh ­Chuẩn bị sách lịch sử địa phương. ­Vở ghi và bài tập. ­Tìm hiểu nghiên cứu trước vấn đề:Vì sao phong trào Cần Vương Thanh Hoá   diễn ra? 3.Tiến trình dạy­học 3.1.Kiểm tra bài cũ; 3phut Câu   hỏi:So   sánh   cuộc  khởi   nghĩa   Yên   Thế   với  các   cuộc   khởi   nghĩa  trong  phong trào Cần Vương?  3.2.  Bài mới:  Câu hỏi nhận thức của bài: Tìm hiểu hoàn cảnh bùng nổ các cuộc khởi  nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần Vương? Đặc điểm,vị trí các cuộc khởi  nghĩa đó trong phong  trào yêu nước? MỤC 1:THANH HOÁ TRONG PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG Mục này yêu cầu học sinh nắm được: Nhân dân Thanh Hóa đã hưởng ứng  chiếu Cần vương như thế nào? Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản Hoạt động 1:Tìm hiểu phong trào Cần  Vương của cả nước và Thanh Hoá Ngày 1­9­1958 Pháp nổ súng  HS:Đọc phần 1 SGK xâm lược nước ta. GV: Treo lược đồ phong trào Cần Vương  ­Nhân dân cả nước và Thanh  trong cả nước nghệ tĩnh sẵn sàng đứng dậy  GV:Cung cấp thêm thông tin:Ngày 1­9­1858  đấu tranh. Pháp   nổ   súng   xâm   lược   ở   Đà   Nẵng,hành  ­>Bảo vệ Tổ quốc. động của Pháp đó xâm phạm đến quyền độc  lập thiêng liêng  của tổ quốc. Thống nhất mục tiêu của  ?Đứng trước tình hình đó nhân dân cả  nước  phong trào,phát triển mạnh và nhân dân Thanh­Nghệ Tĩnh có thái độ như  thế nào? HS:Quan sát lược đồ  và dựa vào kiến thức  trong sách lịch sử địa phương suy nghĩ trả lời. GV:Cung cáp thông tin:Nhân dân cả  nước và  nhân   dân   Thanh­Nghệ   Tĩnh   sẵn   sàng   đứng  dậy   đấu   tranh   bảo   vệ   nền   độc   lập,chủ  quyền. ?Qua thái độ  đó em có nhận xét gì về  phẩm   5
  6. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ chất con người xứ Thanh? HS:Nhân dân Thanh Hoá yêu nước sẵn sàng  xả thân bảo vệ tổ quốc. Gv:Cung cấp thụng tin:thực dân Pháp áp đặt  nền bảo hộ  lên toàn bộ  nước ta,phong trào  yêu nước chống thực dân pháp của nhân dân  Thanh Hoá bùng nổ  mạnh mẽ,quyết liệt   tô  đậm thêm những trang sử  hào hùng của nhân  dân   Thanh   Hoá   trong   sự   nghiệp   đấu   tranh  giành độc lập. ?Nhân dân Thanh Hoá hưởng  ứng chiếu Cần  Vương như thế nào? HS:Quan sát lược đồ,suy nghĩ trả lời. GV:Cung   cấp   thông   tin:Hưởng   ứng   chiếu  Cần   Vương   của   vua   Hàm   Nghi   nhân   dân  Thanh Hoá dưới sự  lãnh đạo của văn thân,sĩ  phu   yêu   nước   đấu   tranh   trên   quy   mô  rộng.Cuối   năm   1885   Tôn   Thất   Thuyết   ra  Thanh Hoá gặp Trần Xuân Soạn,Phong trào  Cần   vương   được   quy   tụ   lại.Để   phát   động  phong trào nghĩa quân đánh vào thành Thanh  Hoá   vào   đêm   11   rạng   sáng   ngày   12­3­ 1886(mùng 7­2 năm  Bính  tuất).Thang3/1886  nghĩa quân họp tại Bống Trung do Tôn Thất  Thuyết lónh đạo. ?Kể tên địa danh,sự kiện ở quê hương Thanh  Hoá liên quan đến phong trào Cần Vương? HS:Quan sát lược đồ trả lời. GV cung cấp thông tin:Cuộc khởi nghĩa Ba  Đình(1886­1887)     Ở   Nga   Sơn,Khởi   nghĩa  Hùng   Lĩnh(1886­1892),Khởi   nghĩa   ở   miền  Tây Thanh Hoá. Chuyển tiếp:Các cuộc khởi nghĩa này diễn   ra như  thế  nào?kết quả  ra sao chúng ta sẽ   tìm hiểu ở mục 2 MỤC 2:CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU TRONG PHONG TRÀO  CẦN VƯƠNG Ở THANH HOÁ 6
  7. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ Mục này yêu cầu học sinh nắm được: diễn biến, kết quả và ý nghĩa cỏc cuộc  khởi nghĩa trong phong trào Cần Vương ở Thanh Hóa. Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản Hoạt động 2:Tìm hiểu khởi  a.Khởi   nghĩa   Ba   Đình(1886­ nghĩaBaĐình(1886­1887) 1887) HS:Đọc phần 2 ­Lãnh đạo:Phạm Bành,Đinh công  GV:Treo lược đồ công sự phòng thủ Ba  Tráng. Đình ­Địa   bàn   hoạt   động:3   làng  HS:Quan sát lược đồ. Thượng Thọ,Mậu Thịnh,Mỹ  Khê  GV:Giới thiệu vị trí,địa bàn hoạt  thuộc huyện Nga Sơn động,lãnh đạo,thành phần tham gia cuộc  Lựclượng:NgườiMường,Kinh,Th khởi nghĩa ái. GV:Đưa các câu ca về Đinh Công Tráng: ­Chiến   thuật   đánh   giặc:Phòng  “Có chàng công Tráng họ Đinh thủ. Dựng luỹ Ba Đình chống giặc Tây  Cơ mưu dũng được ai tày  Chẳng quản đêm ngày vỡ nước lo toan” ?Dựa vào lược đồ hãy nêu nhận xét điểm  mạnh ,điểm yếu của căn cứ nay? HS:Quan sát lược đồ và suy nghĩ để trả  lời. GV:Cung cấp thông tin: “lệnh cho dân chúng chặt tre Chẻ nan đan sọt,nhặt về cho nhanh Kéo quân đến đóng Ba Đình Đào hào đắp ụ,can thành tứ vi” +Điểm mạnh:Nằm án ngữ đường số  1,dể riếp lương thực,vũ khí,công sự kiên  cố,nổi giữa vùng đầm lầy rất có lợi cho  phòng thủ,kẻ thù khó tấn công. ­Diễn biến (1886­1887) +Điểm yếu:Dể bị cô lập,nếu rút lui sẽ  +Cuộc   chiến   đấu   diễn   ra   quyết  rất khó khăn. liệt từ tháng 12­1886 đến tháng 1­ ?Tại sao gọi là căn cứ Ba Đình? 1887,nghĩa quân đó đẩy lùi nhiều  HS:Suy nghĩ trả lời. đợt   tấn   công   vây   hãm   của   quân  GV:Cung cấp thông tin:Sở dĩ gọi là căn  Pháp. cứ Ba Đình vỡ được xây dựng trên ba  +Đêm 20­1 nghĩa quân rút lên căn  7
  8. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ đình làng:Thượng Thọ,Mậu Thịnh,Mỹ  cứ Mã Cao(yên Định) khê thuộc huyện Nga Sơn.Với cách  xây  *Căn cứ Mã Cao:(Yên Định) dựng phòng thủ trên sẽ thực hiện chiến  ­Là  căn   cứ   phụ   do  Hà   Văn   Mao  thuật phòng ngự tích cực.Để  nhớ ơn  phụ trách. cuộc khởi nghĩa này Bác Hồ đó đặt tên  quãng trường là  Ba Đình. ?Dựa vào lược đồ  hãy trình bày lại diễn  biến của cuộc khởi nghĩa Ba Đình? GV:Lần lượy gọi 2 học sinh khá và 1 hs  trung bình lên trình bày. HS:Quan sát lược đồ để trình bày. GV:Tường thuật lại GV:Treo   lược   đồ   căn   cứ   Mã   Cao dập tắt GV:Giới thiệu căn cứ  Mã Cao(Phía Tây  +Phạm   Bành   tự   sát,Đinh   Công  Thanh Hoá) Tráng hy sinh. ?Căn cứ Mã Cao cú vai trò như thế nào? ­Ý  nghĩa:Là cuộc  khởi  nghĩa  tiêu  HS:Dựa vào lược đồ trả lời. biểu cho tinh thần đấu tranh bất  GV:Căn cứ này hổ trợ và làm nơi trú chân  khuất của nhân dân Thanh Hoá. cho nghĩa quân khi căn cứ Ba Đình bị vây  hãm.Chính nhờ  căn cứ  này nghĩa quân Ba  Đình thoát khỏi sự truy đuổi của Pháp ­Đầu   tháng   2­1887   quân   Pháp   truy   kích  Mã Cao,sau 10 ngày chiến đấu căn cứ  bị  phá vỡ. ?Kết quả cuộc khởi nghĩa Ba Đình? HS:Dựa vào SGk lịch sử  địa phương suy  nghĩ trả lời. GV:Thất bại ?Vì sao cuộc khởi nghĩa Ba Đình bị  thất  bại?Cuộc khởi nghĩa Ba Đình có ý nghĩa  và tác dụng như  thế  nào với cuộc kháng  chiến chống Pháp xâm lược? HS:Suy nghĩa trả lời GV cung cấp thụng tin:Cuộc khởi nghĩa  thất bại là do:Chiến thuật nặng về phòng  8
  9. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ ngự,chiến   đấu   đơn   độc.   Địch   còn   quá  mạnh,vũ khí hiện đại. ­Cuộc khởi nghĩa thể  hiện tính nhân văn  sâu   sắc,tinh   thần   dũng   cảm   của   nhân  dân,các   sĩ   phu   văn   thân   yêu   nước   của  Thanh Hoá. GV:Chuyển   tiếp:Như   vậy   thời   kỳ   thứ  nhất(7­1885­1887)cuộc   đấu   tranh   yêu  nước của nhân dân Thanh Hoá hưởng ứng  chiếu Cần Vương kết thúc.Nhưng nó có  sức mạnh thôi thúc các cuộc khởi nghĩa  khác hình thành và phát triển manh hơn. Hoạt động 3:Tìm hiểu cuộc khởi nghĩa   Hùng Lĩnh? GV:Treo chân dung Tống Duy Tân,và giới  b.Khởi nghĩa Hựng Lĩnh thiệu ­Lãnh   đạo:Tống   Duy   Tân,Cao  GV:Treo bản đồ Thanh Hoá Điển. ?Trình bày căn cứ Hùng Lĩnh? ­Căn cứ:Bồng Trung­Đa Bút(Vĩnh  HS:Dựa vào lược đồ  và sách lịch sử  địa  Lộc)xây thành đắp luỹ kiên cố. phương trả lời. GV:Miêu tả căn cứ thông qua lược đồ. ?Đặc điểm trong việc xây dựng căn cứ,tổ  chức   lực   lượng   của   nghĩa   quân   Hùng  Lĩnh? HS:Căn cứ dựa vào địa bàn hiểm trở. GV:Dựa vào  địa hìnnh hiểm trở,khi xây  dựng chiến luỹ  kiên cố,chủ  yếu dùng lối  đánh phục kích,di chuyển linh hoạt bằng  ­Chiến   thuật   đánh   giặc:lối   đánh  các nhóm nhỏ nên dể hoạt động. linh hoạt. ?Cuộc khởi nghĩa Hựng Lĩnh diễn ra như  thế nào? GV:Cho 2 HS khỏ lờn trỡnh bày. ­Diễn   biến:+Trận   Vân   Đồn(10­ HS:Dựa   vào   Lược   đồ   Thanh   Hoá   để  1889) trỡnh bày. +Trận Đa Bút(2­11­1889) GV:Cung   cấp   thông   tin:Trận   Vân  +Trận chiến Vạn Lại(30­1­1889) Đồn(tháng 10­1889)  ở  xã Diễn Nội (Nay  +Các Trận đánh tại Nông Cống(3­ là Vân Đồn huyện Triệu Sơn)mở đầu cho  9
  10. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ chiến thắng. 1890) Trận   Đa   Bút(11­1889),Trận   chiến   Vạn  Lại(1­1889)nay là Xuân Châu huyện Thọ  Xuân,Trận  ở  Nông Cống tập kích tại sào  huyệt địch ở huyện lị.... ?Vì sao cuộc khởi nghĩa thất bại,ý nghĩa? HS:Lực   lượng   chênh   lệch,thiếu   thống  nhất.Địch còn quá mạnh. GV:Cung   cấp:Cuộc   khởi   nghĩa   tồn   tại  trong   thời   gian   khá   dài,kết   quả   thất  bại.tuy   nhiên   cuộc   khởi   nghĩa   tiêu   diệt  được nhiều kẻ  thù,gây khó khăn lớn cho  thực   dân   Pháp     góp   phần   tô   đậm   thêm  trang sử hào hùng của xứ Thanh vùng đất  “Địa linh nhân kiệt” ­Kết   quả:Khởi   nghĩa   Hùng   Lĩnh  Hoạt   động   4:Tìm   hiểu   phong   trào   ở  hoàn toàn thất bại. miền tây Thanh Hoá? GV:Treo lược đồ Thanh Hoá c.Cầm   Bá   Thước,Hà   Văn   Mao  GV:Giới thiệu về Cầm Thước và Hà văn  với phong trào miền Tây Thanh  Mao Hoá. ?Căn cứ  của cuộc khởi nghĩa  được xây  ­Lãnh đạo:Cầm Bá Thước,Hà văn  dựng như thế nào? Mao. HS:Thường Xuân,Bá Thước. ­Căn cứ:Trịnh Vạn(Thường xuân) GV:Cung cấp thông tin +Điền Lư(Bá Thước) ­Cầm   Bá   Thước   dựa   vào   địa   thế   hiểm  Lựclượng:NgườiThái,Mường,Kin yếu của rừng núi để  xây dựng căn cứ  tại  h xã Trịnh  Vạn huyện Thường Xuân. ­Chiến thuật đánh giặc:Vận động  ­Hà   Văn   Mao   xây   dựng   căn   cứ   Điền  chiến. Lư,đây   là   cứ   điểm   lớn   của   miền   núi  Thanh hoá. ­Diễn   biến:Trịnh   Vạn(Cầm   Bá  ?Cuộc khởi nghĩa diễn ra như thế nào? Thước)tồn tại hơn 10 năm. HS:Dựa vào lược đồ Thanh Hoá trả lời. +Điền Lư(Hà Văn Mao)chặn đánh  GV:Cung   cấp   thêm:Biết   trước   giặc   sẽ  nhiều cuộc càn quét của giặc. tấn   công   Cầm   Bá   Thước   cho   tấn   công  quân   pháp   vào   thang   2   và   4/1894.Đến  thang5/1895   ông   cùng   12   chiến   sĩ   bị  bắt.Khâm   phục   tinh   thần   đấu   tranh   bất  10
  11. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ khuất của ông nhân dân ta đó đề tặng ông  câu đối ở đền thờ Của Đặt: “Danh thơm không chết trong trời đất. Chính khí sống đời đời với núi sông” +Nghĩa quân của Hà Văn Mao hoạt động  ở   Điền   Lư(Bá   Thước)chặn   đánh   nhiều  cuộc   hành   quân   của   Pháp(7và  8/1885).Hoạt động mở  rộng xuống miền  xuôi.... ?Kết quả của các cuộc khởi nghĩa? HS:Thất bại. GV:Cung cấp:Cuộc khởi nghĩa tuy ít về  số  lượng,trang bị thiếu thốn biết dựa vào  rừng núi để  xây dựng căn cứ,và đặc biệt  ­Kết quả:các cuộc khởi nghĩa trên  được dân che chở,bảo vệ. Mặc dù bị thất  đều thất bại. bại nhưng nó để lại nhiều bài học quý giá  cho các phong trào tiếp theo. ?Dưới   ngọn   cờ   Cần   Vương   phong   trào  đấu tranh của nhân dân Thanh Hoá diến ra  như thế nào? HS:Suy nghĩ trả lời. GV:Cung cấp Trong phong trào yêu nước  chống Pháp của nhân dân ta cuối thế  kỷ  XIX,nhân dân Thanh Hoá có những đóng  góp to lớn,tô thắm thêm truyền thống anh  hùng chống giặc ngoại xâm của dân tộc. 3.ĐẶC ĐIỂM VÀ VỊ TRÍ CỦA PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG  PHÁP Ở THANH HOÁ CUỐI THẾ KỶ XIX. Mục này yêu cầu hs nắm được hai vấn đề: đặc điểm và ý nghĩa của phong  trào Cần Vương ở Thanh Hoá  Hoạt động 5 :  a.Đặc điểm: Thảo luận nhóm tìm hiều đặc  ­Bựng nổ sớm,kộo dài ,bền bỉ và diễn  điểm và ý nghĩa của phong trào  ra trên quy mô lớn. Cần Vương ở Thanh Hoá(7phút) ­Thể hiện ý chí mạnh mẽ của dân  tộc. 11
  12. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ GV:Cho học sinh thảo luận nhóm:  ty,lang đạo. Nhóm 1:Em hãy cho biết đặc điểm  ­Dựa vào nhân dân. của phong trào Cần Vương Thanh  ­>Thanh Hoá là trung tâm của phong  Hoá? trào Cần Vương. GV cho nhóm 2 nhận xét kết quả  của  nhóm 1. Nhóm 2: Em hãy cho biết vị trí, ý  b.Vị trí,ý nghĩa lịch sử nghĩa lịch sử của phong trào Cần  ­Tinh thần yêu nước nồng nàn của  Vương Thanh Hoá? nhân dân các dân tộc Thanh Hoá. GV cho nhóm 1 nhận xét kết quả  của  ­Các cuộc khởi nghĩa trên đó gây cho  nhóm 2. Pháp nhiều tổn thất nặng nề.Nó đó  GV:So với các tỉnh khác của miền  giáng những đòn đầu tiên vào âm mưu  Trung.Thanh Hoá có điều kiện thuận  bình định của chúng lợi cho phong trào phát triển. ­Phong trào để lại nhiều bài học vô  Thanh Hoá là trung tâm của phong trào  cùng quý báu về xây dựng lực  Cần Vương.Nêu một tấm gương về  lượng,phát triển phong trào cách  chiến đấu  anh dũng sáng ngời,tinh  mạng,tổ chức đấu tranh để tiến tới  thần yêu nước nồng nàn của nhân dân  giải phóng dân tộc các dân tộc Thanh Hoá.Phong trào đó  nói lên tinh thần đoàn kết bền vững  của các dân tộc trong sự nghiệp đấu  tranh dựng nước và giữ nước.truyền  thống ấy tạo thành sức mạnh to lớn  trong cuộc chống thực dân Pháp ngay  khi chúng mới đặt chân lên đất Thanh  Hoá là cả suốt quá tranh đấu tranh  giải phóng dân tộc sâu này. ­Các cuộc khởi nghĩa trên đó gây cho  Pháp nhiều tổn thất nặng nề.Nó đã  giáng những đòn tấn công đầu tiên  vào âm mưu bình định của chúng. ­Phong trào để lại nhiều bài học vô  cùng quý báu về xây dựng lực  lượng,phát triển phong trào cách  mạng,tổ chức đấu tranh để tiến tới  giải phóng dân tộc 12
  13. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ 3.3.Sơ kết bài học (5 phút) GV khái quát lại toàn bài,đưa những câu hỏi cho HS trả lời. ­Hãy kể các vị lãnh tụ trong các cuộc khởi nghĩa Ba Đình,Hình Lĩnh,Miền Tây   Thanh Hoá? ­Các cuộc khởi nghĩa này có ý nghĩa như thế nào?Bài học kinh nghiệm rút ra   từ các cuộc khởi nghĩa này? ­Đặc điểm,vị trí của phong trào Cần Vương ở Thanh Hoá? 3.4.Hướng dẫn về nhà: ­Em hãy sưu tầm những câu chuyện về  phong trào Cần Vương chống Pháp   cuối thế kỷ XIX đã diễn ra ở địa phương em? ­Về nhà học làm bài tập theo mẫu Thời gian Các   cuộc   khởi  Diễn biến Kết quả,ý nghĩa nghĩa tiêu biểu ­Đọc trước và tìm hiểu: Bài 27:Khởi nghĩa Yên Thế  và phong trào chống  Pháp của đồng bào miền núi cuối thế kỷ XIX(tiết 44) III. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC Qua thực tế  thực hiện tiết lịch sử  địa phương  ở  lớp 8 năm 2010-2011  tôi  nhận thấy một số kết quả bước đầu: 92% học sinh hiểu bài. Để có được kết   quả này tôi đã tiến hành thực nghiệm giảng dạy và kiểm tra kết quả học tập   của học sinh trong hai năm: năm học 2009­2010 tôi dạy theo phương pháp  truyền thống và năm học 2010­2011 tôi dạy theo phương pháp mới như  đã  trình bày. Kết quả thu được cụ thể như sau. NĂM Số bài Giỏi Khá TB Yếu kiểm tra SL % SL % SL % SL % 2009­2010 30 2 6,67 6 20,01 18 60 4 13,3 2 2010­2011 30 4 13,34 11 36,67 14 46,6 1 3,32 7 ­Trong kỳ  thi  chọn học sinh giỏi tỉnh trường có 3 học sinh tham gia năm  học(2010­2011)với câu hỏi liên quan đến lịch sử địa phương,3 học sinh nay đã   13
  14. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ làm tốt mang vinh quang về cho trường(1 học sinh đạt giải nhì,2học sinh đạt  giải khuyến khích) Điều này chứng tỏ đề tài có tính khả thi cao. C. KẾT LUẬN Qua việc thực hiện phương pháp giảng dạy như đã trình bày tôi thấy:  ­ Việc tham gia vào tiết học của học sinh sôi động và tích cực hơn . ­ Các sự kiện, kiến thức cơ bản đảm bảo tính thống nhất, vừa phản ánh được   giai đoạn tương xứng của Lịch sử dân tộc, vừa mang tính đặc trưng riêng của  địa phương tỉnh, huyện ... Qua tiết học các em được bồi dưỡng, giáo dục một cách tự nhiên, hợp lí  truyền thống quê hương. Qua đó bước đầu hình thành, xác định trách nhiệm   của bản thân trước quê hương trong công cuộc xây dựng và phát triển hiện  nay. Điều cốt lõi nhất là các em không bị động và không cảm thấy đơn điệu,   buồn tẻ khi tiến hành học tiết Lịch sử địa phương. D. KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT Trên đây là một hướng đi cụ  thể  trong việc khai thác, soạn giảng một  tiết Lịch sử  địa phương trong chương trình Lịch sử  lớp 8. Tiết dạy trên đã  được bản thân áp dụng và thể  hiện tại trường THCS   Z111 trong năm học  2010 ­ 2011 và có kết quả khả  quan. Tham vọng của bản thân là sẽ  cố  gắng   soạn hết các tiết Lịch sử địa phương có trong chương trình lịch sử  THCS để  các đồng nghiệp tham khảo, góp ý kiến.    Tuy nhiên, như  đã nêu  ở  phần đặt vấn đề; để  một tiết Lịch sử  địa phương   đạt được mục tiêu đặt ra người dạy phải đầu tư  tìm tòi để  có được "phần  trăm" nhất định của bóng dáng quê hương ( Huyện, làng, xã, ... ) qua bài soạn  và tiết dạy. Điều đó có nghĩa là tuỳ  thuộc vào địa bàn trường đóng giáo viên   phải biết lựa chọn, sử  dụng thông tin, tư  liệu phù hợp hiệu quả.  Ở  một số  vùng thuận lợi, nếu bài học được tiến hành tại thực địa thì hiệu quả  có lẽ  càng lớn hơn nhiều.  Dẫu sao, những ý kiến bản thân đưa ra cũng như một số giải pháp thực  hiện cụ thể nêu trên chắc rằng sẽ còn có sai sót và khiếm khuyết. Kính mong  các đồng nghiệp bổ cứu để ngày càng hoàn thiện hơn                                                                            Z111 ngày 30 tháng 03 năm 2011.                                                                                                Người viết 14
  15. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______                                                                                                                                                                                   Nguyễn Thị Chung                   E.TÀI LIỆU THAM KHẢO   Trong chương trình lịch sử lớp 8, phần lịch sử Việt Nam được phân bố thuộc  giai đoạn Lịch sử  từ  1858 ­ 1918 ( từ  khi Thực dân Pháp nổ  súng xâm lược   đến khi chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc)  ­ Cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp từ 1858 đến cuối thế kỉ XIX. ­ Việt Nam dưới ách cai trị của thực dân Pháp từ 1897 ­ 1918 ( cuộc khai thác   thuộc địa lần một ) ­ Tư liệu cuốn Lịch sử Thanh Hoá xuất bản năm 1996. ­  Đại cương lich sử Việt Nam Trương Hữu Quýnh ­ xuất bản 1997)  ­ Tài liệu dạy học kiến thức địa phương lơp 8 do Lê Xuân Đồng  sưu tầm biên  soạn.  ­Hướng dẫn sử  dụng kênh hình trong sách giáo khoa(Lịch sử  trung học cơ  sở).Nguyễn Thị Côi.Nhà xuất bản giáo dục   15
  16. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ PHỤ LỤC 1 16
  17. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ LƯỢC ĐỒ PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG CẢ NƯỚC 17
  18. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ PHỤ LỤC 2 PHỤ LỤC 3 ­Căn cứ Ba Đình cách huyện lỵ Nga Sơn 4 km, tây bắc giáp huyện Hà  Trung, được xây dựng trên địa bàn ba làng Thượng Thọ, Mậu Thịnh và Mỹ  Khê. Vào mùa mưa, căn cứ này trông như một hòn đảo nổi giữa cánh đồng  nước mênh mông, tách biệt với các làng khác. Căn cứ này gọi là Ba Đình vì  mỗi làng có một cái đình, từ làng này có thể nhìn thấy đình của hai làng kia.  Để chuẩn bị chiến đấu lâu dài, Đinh Công Tráng đã cho bao bọc xung quanh  căn cứ là lũy tre dày đặc và một hệ thống hào rộng, cắm đầy chông tre. Ở  trong là một lớp thành đất cao 3 m, chân rộng 8 đến 10m. Trên mặt thành,  nghĩa quân đặt các rọ tre chứa đất nhào rơm xếp vững chắc có những khe hở  18
  19. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ làm lỗ châu mai sẵn sàng chiến đấu. Thành rộng 400 m, dài 1.200 m. Phía  trong thành có hệ thống giao thông hào dùng để vận chuyển lương thực và  vận động khi chiến đấu. Ở những nơi xung yếu đều có công sự vững chắc.  Các hầm chiến đấu được xây dựng theo hình chữ “chi”, nhằm hạn chế  thương vong. Ở mỗi làng, tại vị trí ngôi đình được xây dựng một đồn đóng  quân. Ở Thượng Thọ có đồn Thượng, ở Mậu Thịnh có đồn Trung và ở Mỹ  Khê có đồn Hạ. Ba đồn này có thể hỗ trợ tác chiến cho nhau khi bị tấn công,  đồng thời cũng có thể chiến đấu độc lập. Có thể nói rằng căn cứ Ba Đình có  vị trí tiêu biểu nhất, là một chiến tuyến phòng ngự quy mô nhất thời kỳ Cần  Vương cuối thế kỷ 19. Ngoài Ba Đình, còn có các căn cứ hỗ trợ: căn cứ Phi  Lai của Cao Điển, căn cứ Quảng Hóa của Trần Xuân Soạn, căn cứ Mã Cao  của Hà Văn Mao. PHỤ LỤC 4 Nghĩa quân của Đinh Công Tráng đã đánh nhiều trận giành thắng lợi Năm  1886, nghĩa quân liên tiếp tiến công các phủ, thành, huyện lỵ, chặn đánh các  đoàn xe, các toán quân lẻ, gây cho quân Pháp nhiều thiệt hại.  Ngày 12 tháng 3  năm 1886 lợi dụng phiên chợ đã tấn công Tòa Công sứ Thanh Hóa. Và tiếp đó,   nghĩa quân đã tấn công nhiều phủ thành, chặn đánh các đoàn xe, gây cho quân  Pháp nhiều thiệt hại.Từ 18­12­1886 đến 20­1­1887 Đại tá Brissand thống lĩnh  76 sĩ quan và 3.500 quân vây hãm và tiến đánh căn cứ Ba Đình. Quân Pháp đã   nã tới 16.000 quả đại bác trong vòng một ngày trời, biến căn cứ Ba Đình thành  biển lửa. Nghĩa quân Ba Đình đã chiến đấu trong suốt 32 ngày đêm chống lại   kẻ  thù đông gấp 12 lần, được trang bị  vũ khí tối tân hiện đại. Trong những  trận chiến đấu vô cùng ác liệt này, nghĩa quân đã mưu trí dũng cảm, bám trụ  từng tấc đất, đập tan nhiều cuộc tấn công, gây tổn thất nặng nề cho quân đội  Pháp, làm chấn động tinh thần binh lính Pháp ở Việt Nam và còn là nỗi lo sợ  cho người Pháp ở chính quốc. Nhưng vì lực lượng quá nhỏ  không thể  đương   đầu với đội quân Pháp vừa đông vừa mạnh, nên lực lượng của nghĩa quân Ba  Đình bị  thương vong nhiều. Để  tránh khỏi bị  tiêu diệt hoàn toàn, nghĩa quân  Ba Đình đã mở con đường máu vượt qua vòng vây dày đặc của quân Pháp, rút  khỏi căn cứ  lên Mã Cao để  củng cố  lực lượng và chuẩn bị  cuộc chiến đấu  mới. Đến sáng ngày 21 tháng 1 năm 1887, quân Pháp mới chiếm được Ba  Đình. Sau đó, quân Pháp đã triệt hạ hoàn toàn cả ba làng của căn cứ Ba Đình,   tiếp tục cho quân truy kích nghĩa quân ở Mã Cao, rồi tiếp tục đến Thung Voi,   Thung Khoai và cuối cùng là tận miền tây Thanh Hóa, nơi đóng quân của  Cầm  Bá Thước. Các thủ lĩnh Nguyễn Khế, Hoàng Bật Đạt tử trận. Phạm Bành, Hà  Văn Mao, Lê Toại tự sát... chỉ còn Đinh Công Tráng chạy về  Nghệ  An. Quân  19
  20. " Giáo dục truyền thống quê hương qua tiết lịch sử địa phương­ Tiết 43­ LS8" __________________________________________________________ _______ Pháp treo giải cái đầu ông với giá trị  tiền thưởng rất cao. Mùa hè 1887, vì  tham tiền viên Lý trưởng làng Chính An đã mật báo cho quân Pháp đến bắt và  sát hại Đinh Công Tráng PHỤ LỤC 5 Căn cứ Mã Cao do Hà Văn Mao chỉ huy “Trông ra dãy phố hai hàng Đồn đây có tiếng một chàng cai Mao* Người này thật đấng anh hào Quân dư năm vạn, người cao bằng vời Bình yên vẫn thường xuống chơi Đến ngày loạn lạc trấn nơi cửa rừng”. Căn cứ Ba Đình Lược đồ vị trí Mã Cao PHỤ LỤC 6 20
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2