intTypePromotion=1

Khóa luận tốt nghiệp: Các điều kiện để phát triển giao dịch kỳ hạn trong kinh doanh ngoại hối tại các ngân hàng thương mại Việt Nam

Chia sẻ: Vdfv Vdfv | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:105

0
99
lượt xem
17
download

Khóa luận tốt nghiệp: Các điều kiện để phát triển giao dịch kỳ hạn trong kinh doanh ngoại hối tại các ngân hàng thương mại Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nội dung luận văn trình bày tổng quan về thị trường ngoại hối. Thực trạng giao dịch ngoại hối kỳ hạn trong kinh doanh ngoại hối tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Khóa luận tốt nghiệp: Các điều kiện để phát triển giao dịch kỳ hạn trong kinh doanh ngoại hối tại các ngân hàng thương mại Việt Nam

  1. TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI T H Ư Ơ N G KHOA KINH TẾ NGOẠI T H Ư Ơ N G ÌS.£Q^- r O R E I Q N T R H D E UNIVERSITY KHOA LUẬN TỐT NGHIỆP (Đi tài'. CÁC ĐIÊU KIỆN ĐỂ PHÁT TRIỂN GIAO DỊCH KỲ HẠN TRONG KINH DOANH NGOẠI HÔI TẠI CÁC N G Â N HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Hòa Bình Lớp : Anh 2 - K40A - K T N T Giáo viên hướng dẩn : TS. Đặng Thị Nhàn T H ư '. : í. K • ì - " . '. Ị Ui ..CíSĨO HÀ NỘI- 2005
  2. MỤC LỤC Lời mở đầu Ì C h ư ơ n g ì: N h ữ n g vân đề lý l u ậ n cơ b ả n về g i a o dịch k ỳ h ạ n t r o n g k i n h d o a n h n g o ạ i hôi 3 ì. Tổng quan về thị trường ngoại hôi 3 1. Khái niệm thị trường ngoại hối 3 LI Khái niệm ngoại hối 3 Ì .2 Khái niệm thị trường ngoại hối 3 / .3 Đặc điểm của thị trường ngoại hối 5 2. Vai trò của thị trưởng ngoại hối 5 3. Các nghiệp vụ kinh doanh cơ bản trên thị trường ngoại hối 6 li. Giao dịch ngoại hối kỳ hạn 8 l. Một sô khái niệm cơ bẩn 8 2. Quá trình ra dời và phát triển của giao dịch ngoại hối kỳ hạn 9 3. Đặc điểm của giao dịch ngoại hôi kỳ hạn l i 4. Phương pháp xác định tỷ giá kỳ hạn và điểm kỳ hạn 12 4.1 Công thức xác định tỷ giá kỳ hạn 12 4.2 Điểm kỳ hạn 15 4.3 Niêm yết tỷ giá kỳ hạn 16 5. Ý nghĩa của giao dịch ngoại hôi kỳ hạn 17 5.1 Bảo hiểm rủi ro tỷ giá trong kinh doanh quốc tế 17 5.2 Công cụ đẩu cơ tỷ giá 20 5.3 ứng dụng giao dịch kỳ hạn trong hoạt động ngân hàng 22 5.4 Ý nghĩa đối v i việc phát triển các giao dịch ngoại hối phái sinh khác 2 6. Hạn chế của giao dịch ngoại hối kỳ hạn 24 I I I . Tình hình sử dụng giao dịch ngoại hối kỳ hạn trên thế giới 25 1. Tình hình phát triển chung của giao dịch kỳ hạn trong bối cảnh phát triển của thị trường ngoại hối toàn cầu 25
  3. 2. Tình hình sử dụng giao dịch kỳ hạn 29 2.1 Căn cứ vào đối tác giao dịch "29 2.2 Căn cứ theo phạm vi và đối tác giao dịch 31 2.3 Căn cứ theo kỳ hạn giao dịch 31 2.4 Tỷ trọng các đồng tiền trong giao dịch kỳ hạn 32 2.5 Các trung tâm giao dịch kỳ hạn lớn 33 Chương li: Thực trạng giao dịch ngoại hối kỳ hạn t ạ i các N H T M Việt Nam 34 ì. Vài nét về sự r a đời của thị trường hôi đoái và thị trường kỳ hạn ở Việt Nam 34 í. Sự ra đời của thị trường hối đoái Việt Nam 34 2. Sự ra đời thị trường kỳ hạn ở Việt Nam 37 li. Thực trạng thị trường ngoại hối kỳ hạn ở Việt Nam 38 1. Các quy định pháp lý về giao dịch ngoại hối kỳ hạn ở Việt Nam 38 Ì .1 Các văn bỹn pháp lý liên quan 38 ỉ .2 Các quy định mang tính chất hành chính 40 1.2.1 Đ ố i tượng tham gia giao dịch kỳ hạn 40 1.2.2 Điều kiện được cấp giấy phép kinh doanh ngoại hối kỳ hạn .4 Ì 1.2.3 Đồng tiền giao dịch 42 1.2.4 Phí giao dịch 42 Ì .2.5 Hợp đồng kỳ hạn 43 1.2.6 Chứng từ trong giao dịch kỳ hạn 43 Ì .3 Các quy định mang tính kỹ thuật 44 1.3.1 Kỳ hạn giao dịch 44 Ì .3.2 Cơ chế xác định tỷ giá giao dịch 45 1.3.3 Phương thức giao dịch 49 2. Thực trạng kinh doanh kỳ hạn của các NHTM Việt Nam 50 2.1 Tổ chức hoạt động kinh doanh kỳ hạn của các NHTM Việt Nam 50 2.2 Tình hình thực hiện mua bán kỳ hạn tại các NHTM Việt Nam.... 51
  4. 3. Đánh giá tổng quát hoạt động kinh doanh ngoại hối kỳ hạn tại các NHTM Việt Nam 55 3.1 Kết quả đạt được 55 3.2 Tồn tại và nguyên nhân 57 Chương H I : Các điều kiện phát triển giao dịch ngoại hôi kỳ hạn ở các N H T M Việt Nam 61 ì. Định hướng phát triển hoạt động k i n h doanh ngoại hói nói chung và kinh doanh kỳ hạn nói riêng của các N H T M Việt Nam 61 /. Bối cảnh hội nhập kinh tế và yêu cầu đối với hệ thống ngăn hàng 61 2. Cơ hội và thách thức đối với các NHTM Việt Nam trong hoạt động kinh doanh ngoại tệ nói chung và nghiệp vụ kỳ hạn nói riêng 62 2.1 Cơ hội 62 2.2 Thách thức 63 3. Những quan điểm đằnh hướng chủ yếu trong hoạt động kinh doanh ngoại hối của các NHTM Việt nam 64 li. Các điểu kiện để phát triển nghiệp vụ k i n h doanh kỳ hạn t ạ i các N H T M Việt Nam 65 1. Nhóm các điều kiện về mặt pháp lý 66 ì .1 Hoàn thiện cơ chế quản lý ngoại hối 66 1.2 Hoàn thiện cơ chế nghiệp vụ kỳ hạn 70 1.3 Hoằn thiện cơ chế điều hành lãi suất 74 2. Nhóm các điều kiện về cơ sở hạ tầng kỉnh tẽ 76 2.1 Các biện pháp tăng cung cầu ngoại hối 76 2.2 Hoàn thiện và phát triển thằ trưởng ngoại tệ liên ngân hàng theo hướng hội nhập với thế giới 79 2.3 Hoàn thiện thằ trường nội tệ liên ngân hàng và tăng cường mối quan hệ giữa thằ trường nội tệ và thằ trưởng ngoại tệ liên ngân hàng 82 3. Nhóm các điều kiện về nghiệp vụ 83 3.1 Chuẩn hoa tổ chức hoạt động kinh doanh ngoại tệ ở NHTM Việt Nam 83
  5. 3.2 Chuẩn hoa nghiệp vụ giao ngay tại các NHTM Việt Nam.......... 85 3.3 Tăng cưởng đào tạo đội ngũ cán bộ kinh doanh ngoại hôi và có chính sách đãi ngộ hợp lý 86 3.4 Nâng cao trình độ quản lý rủi ro trong kinh doanh ngoại tệ 87 3.5 Nâng cao vai trò của NHNN trên thị trường ngoại hối 89 4. Nhóm các điều kiện về công nghệ 91 Kết luận 95 Tài liệu tham khảo
  6. K K o ó l u ậ n tốt c\gkìệp MguyỀM Thị H O A Bink - Láp A2 - KTyMT - K40;A LỜI M ỏ ĐẦU Ngày nay, trước diễn biến phức tạp của tỷ giá các đồng tiền trên thế giới, giao dịch ngoại hôi kỳ hạn với ý nghĩa là một công cụ bảo hiểm tỷ giá chủ yếu đang trở nên phổ biến với doanh số tăng đều đừn (trung bình tăng 55,03% trong giai đoạn 1989-2004) và tỷ trọng ngày càng cao trong tổng doanh số giao dịch ngoại hối toàn cầu (từ chỗ chỉ chiếm 4,58% năm 1989 lên đến 11,06% năm 2004 trên tổng doanh số ngoại hối toàn cầu). Ở Việt Nam, giao dịch ngoại hối kỳ hạn mới được áp dụng từ năm 1998. Tuy đây là nghiệp vụ ngoại hối phái sinh phổ biến nhất ở nước ta nhưng trình độ phát triển còn sơ khai (biểu hiện ở doanh số giao dịch í ỏi chỉ chiếm t khoảng 5 % tổng doanh số ngoại hối và chủ y là để các bên tham gia có ếu ngoại tệ trong tương lai chứ chưa nhằm bảo hiểm tỷ giá). Tinh trạng này cần phải khắc phục ngay, trước hết nhằm góp phần đáp ứng sự phát triển nhảy vọt của các hoạt động kinh doanh quốc tế như xuất nhập khẩu, đầu tư trực tiếp nước ngoài... trong bối cảnh quốc tế hoa mạnh mẽ nền kinh tế; ngoài ra còn nhằm nâng cao vị thế về kinh doanh ngoại hối của các ngân hàng thương mại Việt Nam trước nguy cơ cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng nước ngoài có ưu thế nổi trội về vốn, công nghệ và chất lượng dịch vụ bởi vì theo Hiệp định thương mại Việt- Mỹ, sau 3 năm kể từ khi hiệp định có hiệu lực, các ngân hàng Mỹ hoàn toàn bình đẳng trong kinh doanh ngoại hối kỳ hạn, hoán đổi với các ngân hàng Việt Nam. Với những lý do trên, em đã chọn đề tài "Các điều kiện dể phát triển nghiệp vụ kỳ hạn trong kinh doanh ngoại hối tại các ngán hàng thương mại Việt Nam" làm khoa luận tốt nghiệp của mình. Việc nghiên cứu khoa luận nhằm mục đích: • Tim hiểu nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối kỳ hạn và tình hình giao dịch kỳ hạn trên thị trường ngoại hối toàn cầu. • Phân tích thực trạng phát triển của thị trường kỳ hạn ở Việt Nam về mừt pháp lý, m ô hình tổ chức, tình hình hoạt động, qua đó rút ra những kết quả đạt được, tồn tại và nguyên nhân.
  7. nạn tót nqkiệp MguỵỂn TkỊ Hoà Bink - Láp A2 - K T M T - K 4 0 A • Đ ư a ra các điều kiện để phát triển nghiệp vụ ngoại h ố i kỳ hạn tại các ngân hàng thương mại V i ệ t Nam. Do hạn c h ế về thời gian và nguồn tài liệu, khoa luận chỉ tập trung nghiên cứu về giao dịch ngoại h ố i kỳ hạn tại các ngân hàng thương m ạ i V i ệ t Nam trong khoảng thời gian tầ năm 1998 đến năm 2004 và tình hình giao dịch kỳ hạn trên t h ế g i ớ i t ầ n ă m 1989 đến nửa đầu năm 2005. Ngoài l ờ i m ở đầu và kết luận, khoa luận tốt nghiệp g ồ m 3 chương: Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về giao dịch kỳ hạn trong kinh doanh ngoại hối Chương 2: Thực trạng giao dịch ngoại hối kỳ hạn ở Việt Nam Chương 3: Các điều kiện để phát triển nghiệp vụ ngoại hối kỳ hạn ở Việt Nam Đ ể hoàn thành khoa luận này, em x i n chân thành c á m ơn sự hướng dẫn tận tình của C ó giáo - T i ế n sỹ Đ ặ n g Thị Nhàn cùng các thầy cô giáo trong khoa K i n h t ế N g o ạ i thương, sự giúp đỡ nhiệt tình của bạn bè và sự cung cấp tài liệu quý báu của thư viện trường Đ ạ i học N g o ạ i Thương, T h ư viện Quốc gia, V i ệ n K i n h tế t h ế giới, V i ệ n Quản lý k i n h tế T r u n g ương... Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song do k i ế n thức và k i n h n g h i ệ m thực t ế còn hạn c h ế nên khoa luận chắc chắn không tránh k h ỏ i những thiếu sót. Vì vậy, em rất m o n g nhận được thêm nhiều sự góp ý của các thầy cô và bạn đọc. Em x i n chân thành cảm ơn! Hà Nội, tháng lo năm 2005 Sinh viên thực hiện QVặuụên í7/ỉ/ 'Xòa (Bình -2-
  8. K h o a luậrv tốt n g h i ệ p Nguyễn Thị ÍHoà Bình - Lép A2 - KTAJT - K40;A C H Ư Ơ N G I : NHỮNG V  N Đ Ẽ LÝ LUẬN cơ BẢN VẼ GIAO DỊCH KỲ HẠN TRONG KINH DOANH NGOẠI Hối ì. TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI 1 Khái niệm thị trường ngoại hói ' . LI Khái niệm ngoại hối Ngoại hối là một khái niệm chung dùng để chỉ các phương tiện có giá trị được sử dụng để tiến hành việc thanh toán giữa các quốc gia. Tùy theo quan điểm luật quản lý ngoại h ố i của m ỗ i nước, khái niệm ngoại hối có thể không giống nhau. Tại V i ệ t Nam, theo Nghị định 63/1998/NĐ- CP, ngoại h ố i là: - Tiền nước ngoài (như tiền giấy, tiền k i m loại...); - Công cụ thanh toán bằng tiền nước ngoài (như séc, thẻ thanh toán, h ố i phiếu, chứng chỉ tiền gổi ngân hàng, chứng chỉ tiền g ổ i bưu điện và các công cụ thanh toán khác); - Các giấy tờ có giá bằng tiền nước ngoài (như trái phiếu Chính phủ, trái phiếu công ty, kỳ phiếu, cổ phiếu và các loại giấy tờ có giá khác); - Quyền rút v ố n đặc biệt, đồng tiền chung Châu  u , các đồng tiền chung khác dùng trong thanh toán quốc tế và k h u vực; - Vàng tiêu chuẩn quốc tế; - Đ ồ n g tiền đang lưu hành của nước Cộng hòa xã h ộ i c h ủ nghĩa V i ệ t N a m trong trường hợp chuyển vào và chuyển ra k h ỏ i lãnh t h ổ V i ệ t N a m hoặc được sổ dụng làm công cụ trong thanh toán quốc tế. 1.2 Khái niệm thị trường ngoại hối Nơi diễn ra việc mua bán trao đổi ngoại h ố i được g ọ i là thị trường ngoại hối. Trên thực tế, các giao dịch ngoại h ố i t ạ i các nước trên t h ế g i ớ i chủ yếu được thực hiện dưới dạng mua bán trao đổi ngoại tệ và các phương tiện thanh 'các khái n i ệ m sổ dụng trong khoa luận này đều dựa theo Giáo trình Thanh toán quốc tế trong N g o ạ i thương os. Đinh Xuân Trình, tái bàn lần t h ứ 7 n ă m 2002, N h à xuất bản Giáo dục. -3-
  9. nạn tót nqkiệp MguỵỂn TkỊ Hoà Bink - Láp A2 - K T M T - K 4 0 A toán quốc tế. D o đó, có thể hiểu thị trường ngoại hối là nơi diễn ra việc mua bán, trao đổi ngoại hối trong đó chủ yếu là mua bán, trao đổi ngoại tệ và các phương tiện thanh toán quốc tẽ. T ừ khái n i ệ m trên, chúng ta có m ộ t số điểm cần lưu ý như sau: (i) Thị trường ngoại hối có thể diên ra tại một địa điểm nhất đinh (gọi là sàn giao dịch) hoặc không có địa điếm cụ thế (hay còn gọi là thị trường phi tảp trung - OTC) với các giao dịch thông qua điện thoại, mạng vi tính, telex, fax, SWIFT... (ii) Hàng hoa trên thị trường chủ yếu là ngoại tệ và các phương tiện thanh toán quốc tế. (li) Giá cả trên thị trường ngoại h ố i là tỷ giá h ố i đoái. Tỷ giá hối đoái là giá cả của một đơn vị tiên tệ nước này được thể hiện bằng một số đơn vị tiên tệ nước khác. Theo tảp quán k i n h doanh tiề n tệ của ngân hàng, tỷ giá h ố i đoái thường được yết giá như sau: Đ ồ n g tiền yết giá/ đồng tiền định giá = T ỷ giá m u a vào/ tỷ giá bán ra Ví dụ: Tỷ giá USD/VND ngày 4/11/2005 tại Ngân hàng N g o ạ i Thương V i ệ t Nam là 15865/ 15894 Đ ồ n g USD đứng trước g ọ i là đồng tiền yết giá và là m ộ t đơn vị tiền tệ. Đ ồ n g V N D đứng sau g ọ i là đồng tiền định giá và là m ộ t số đơn vị tiền tệ và thường thay đổi phụ thuộc vào thòi giá của tiền yết giá. T ỷ giá đứng trước 15865 là tỷ giá mua U S D trả bằng V N D của ngân hàng, g ọ i là tỷ giá mua vào của ngân hàng (bid rate) còn tỷ giá đứng sau 15894 là tỷ giá bán U S D t h u bằng V N D của ngân hàng, g ọ i là tỷ giá bán ra của ngân hàng ịask rate). T ỷ giá mua bao giờ cũng thấp hơn tỷ giá bán và khoản chênh lệch đó là l ợ i nhuản k i n h doanh ngoại h ố i của ngân hàng (spread). (iii) Chủ thể tham gia thị trường ngoại h ố i bao gồm: (ì) n h ó m khách hàng mua bán l ẻ (các công t y xuất nhảp khẩu, các nhà đầu tư quốc tế...) m u a bán ngoại h ố i nhằm phục vụ cho hoạt động của chính mình; (2) các ngân hàng thương m ạ i ( N H T M ) tham gia vào thị trường ngoại h ố i nhằm hai mục đích: mua hộ bán hộ cho n h ó m khách hàng mua bán l ẻ và giao dịch k i n h doanh cho chính mình; (3) những nhà môi giới ngoại h ố i đóng vai trò là cầu n ố i cung cầu -4-
  10. K h o a luậrv tốt n g h i ệ p Nguyễn Thị ÍHoà Bình - Lép A2 - KTAJT - K40;A ngoại tệ cho các ngân hàng; (4) các ngân hàng trung ương tham gia thị trường nhằm bình ổ n thị trường và điều chỉnh tỷ giá theo hướng có l ợ i cho nền k i n h tế. 1.3 Đặc điểm của thị trường ngoại hôi Thị trường ngoại h ố i là m ộ t thị trường mang tính chất toàn cẩu, hoạt động liên tục 24hl24h và đặc biệt rất nhạy cảm với các sự kiện chính trị, kinh tế, xã hội... nhất là v ớ i chính sách tiền tệ của các nước phát triển. Thông tin trên thị trường ngoại hối được truyền đi rất nhanh và hiệu quả nên tỷ giá được yết trên các thị trường khác nhau hậu như thống nhất hoặc chênh lệch không đáng kể. Trung tâm của thị trường ngoại hối là thị trường liên ngân hàng (Interbank) v ớ i các thành viên chủ yếu là các ngân hàng thương mại, các nhà môi giới ngoại h ố i và các ngân hàng trung ương. D o a n h số giao dịch hàng ngày trên thị trường ngoại h ố i toàn cẩu rất l ớ n trong đó doanh số giao dịch trên Interbank chiếm tới 8 5 % . 2 K ể từ thập niên 70, thị trường ngoại h ố i có nhiều thay đổi mạnh mẽ đặc biệt là v ớ i sự xuất hiện của các nghiệp vụ ngoại h ố i phái sinh. N h ữ n g thị trường ngoại h ố i quan trọng nhất hiện nay bao gồm: London, N e w York, Paris, Frankfurt và Tokyo. Đ ổ n g USD vẫn đóng vai trò là đồng tiền được giao dịch nhiều nhất (khoảng 8 2 % tổng doanh số giao dịch ngoại h ố i toàn cậu n ă m 2004 ) mặc dù tỷ trọng này đang có x u hướng g i ả m đi. Điều này sẽ được 3 nghiên cứu kỹ hơn trong phận sau của khoa luận. 2. V a i trò c ủ a thị trường n g o ạ i h ố i Thị trường ngoại h ố i được hình thành và phát triển t ừ n h u cậu trao đ ổ i mua bán các đồng tiền khác nhau phục vụ cho hoạt động thương mại, đậu tư, tín dụng, du lịch và các hoạt động k i n h tế quốc tế khác. N ế u không thông qua các giao dịch ngoại hối, nhà xuất khẩu không thể nhanh chóng chuyển khoản doanh t h u ngoại tệ thành n ộ i tệ để thực hiện tái đậu tư còn nhà nhập khẩu cũng không dễ có ngoại tệ để mua hàng hoa dịch vụ của nước ngoài. Tương 2 3 theo www.bis.org -5-
  11. nạn tót nqkiệp MguỵỂn TkỊ Hoà Bink - Láp A2 - K T M T - K 4 0 A tự, các giao dịch ngoại h ố i cũng giúp luân chuyến các khoản đầu tư, các khoản vay bằng ngoại tệ. C ó thể nói thị trường ngoại h ố i là cẩu nối giữa nền kình tế trong nước với nền kinh tế thế giới, giúp bôi trơn và thúc đẩy các hoạt động kinh tế đối ngoại. Ngoài ra, đây cũng là nơi hình thành nên một biến số vô cùng quan trọng của nền kinh tế, đó là tỷ giá hối đoái. Bên cạnh đó, thị trường ngoại h ố i còn là nơi cung cấp các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho các khoản t h u xuất khẩu, các khoản thanh toán nhập khẩu, các khoản đầu tư và đi vay bằng ngoại tệ thông qua các họp đổng như kỳ hạn, hoán đổi, quyền chọn và tương l a i . Thị trường ngoại hối cũng là nơi để ngân hàng trung ương tiến hành can thiệp nhằm bình ổ n thị trường ngoại hối; duy trì tỷ giá trong biên độ nhất định (đối với nước theo chế độ tỷ giá cố định) hoặc điều chỉnh tỷ giá biến động theo hướng có l ọ i cho nền kinh tế (đối với nước theo chế độ tỷ giá thả nổi). 3. Các n g h i ệ p v ụ k i n h d o a n h cơ b ả n trên thị trường n g o ạ i hôi Căn cứ vào tính chất giao dịch trên thị trường ngoại h ố i và n ộ i dung k i n h doanh, người ta chia các nghiệp vụ k i n h doanh ngoại h ố i thành: • N g h i ệ p vụ ngoại h ố i giao ngay (Spot transactions) • N g h i ệ p vụ ngoại h ố i kỳ hạn (Forward transactions) • N g i ệ p vụ ngoại h ố i hoán đổi (Swap transactions) • N g h i ệ p vụ ngoại h ố i tương lai (Future transactions) • N g h i ệ p vụ ngoại h ố i quyền chọn (Option transactions) Nghiệp vụ ngoại hối giao ngay Nghiệp vụ ngoại h ố i giao ngay là nghiệp vụ mua bán ngoại h ố i trong đó việc ký kết họp đồng, thanh toán và giao nhận ngoại h ố i xảy ra đồng thời. T u y nhiên, theo thông lệ quốc tế, ngày tiến hành thanh toán giao ngay là sau hai ngày làm việc kể từ ngày ký kết họp đồng mua bán. N g h i ệ p vụ này thực hiện trên cơ sở tỷ giá giao ngay (là tỷ giá áp dụng cho giao dịch giao ngay, đưọc xác định h ô m nay nhưng việc thanh toán theo tập quán sẽ là sau hai ngày làm việc kể từ ngày ký họp đồng), nhằm đáp ứng n h u cầu thanh toán ngoại tệ trước -6-
  12. K h o a luậrv tốt n g h i ệ p Nguyễn Thị ÍHoà Bình - Lép A2 - KTAJT - K40;A mắt của các nhà k i n h doanh xuất nhập khẩu, các nhà đầu tư và các ngân hàng thương mại. Nghiệp vụ ngoại hối kỳ hạn Nghiệp vụ ngoại h ố i kỳ hạn (sau đáy có thể g ọ i tắt là giao dịch kỳ hạn) là nghiệp vụ mua bán ngoại h ố i trong đó việc thanh toán và giao nhận ngoại hối diễn ra sau X ngày kể t ừ ngày ký kết hỷp đồng. Các bén tham g i a vào nghiệp vụ này chủ yếu nhằm phòng ngừa r ủ i ro tỷ giá ( r ủ i ro k h i tỷ giá biến động theo hướng bất lỷi), ngoài ra còn để đầu cơ tỷ giá và k i n h doanh chênh lệch lãi suất có bảo hiểm. Nghiệp vụ ngoại hối hoán đổi N g h i ệ p vụ ngoại h ố i hoán đổi là nghiệp vụ mua bán ngoại h ố i trong đó một đồng tiền đưỷc mua và bán đồng thời nhưng ngày giá trị mua vào và ngày giá trị bán ra là khác nhau. C ó hai dạng giao dịch hoán đ ổ i ngoại hối: dạng phổ biến hơn là giao dịch hoán đổi ngoại h ố i kết hỷp giữa m ộ t giao dịch ngoại hối giao ngay và m ộ t giao dịch ngoại h ố i kỳ hạn còn m ộ t dạng í phổ biến là t giao dịch hoán đ ổ i ngoại h ố i kết hỷp giữa hai giao dịch ngoại h ố i kỳ hạn có ngày giá trị khác nhau. Giao dịch hoán đổi ngoại h ố i là m ộ t công cụ hữu ích để xử lý các luồng tiền dư thừa hay thiếu hụt m à không làm thay đổi trạng thái ngoại h ố i ròng vì t h ế nó đưỷc ứng dụng rộng rãi để bảo h i ể m r ủ i r o tỷ giá đ ố i với các nhà đầu tư và đi vay bằng ngoại tệ cũng như đối v ớ i các ngân hàng thương mại. Ngoài ra giao dịch hoán đổi ngoại h ố i cũng là m ộ t công cụ đầu cơ k i ế m lời thông dụng. Nghiệp vụ ngoại hối tương lai Giao dịch ngoại h ố i tương lai thực chất là giao dịch kỳ hạn m à đ ố i tưỷng giao dịch là các hỷp đồng ngoại tệ đã đưỷc tiêu chuẩn hoa. Đây là m ộ t sản phẩm ngoại h ố i phái sinh đưỷc sử dụng vào các mục đích phòng ngừa r ủ i ro tỷ giá và các mục đích đầu cơ. Nghiệp vụ ngoại hối quyền chọn N g h i ệ p vụ ngoại h ố i quyền chọn là nghiệp vụ mua bán ngoại h ố i trong đó người mua hỷp đồng có quyền (không phải là nghĩa v ụ ) mua hoặc bán m ộ t lưỷng ngoại tệ nhất định tại m ộ t mức tỷ giá đã thoa thuận lúc ký hỷp đồng vào -7-
  13. nạn tót nqkiệp MguỵỂn TkỊ Hoà Bink - Láp A2 - K T M T - K 4 0 A một thời điểm trong tương lai. Đây cũng là m ộ t sản phẩm ngoại h ố i phái sinh được ứng dụng rộng rãi trong bảo h i ể m r ủ i ro tỷ giá và đừu cơ. T r o n g các nghiệp vụ k i n h doanh ngoại hối, nghiệp vụ giao ngay được gọi là nghiệp vụ gốc vì tỷ giá áp dụng được hình thành trực tiếp từ quan hệ cung cừu trên thị trường còn 4 nghiệp vụ còn lại được g ọ i là phái sinh vì tỷ giá áp dụng không hình thành trực tiếp trên từ quan hệ cung cừu trên thị trường m à bắt nguồn từ tỷ giá giao ngay và chênh lệch lãi suất giữa 2 đổng tiền. li. GIAO DỊCH NGOẠI Hối KỲ HẠN T r o n g số các nghiệp vụ k i n h doanh trên thị trường ngoại h ố i , nghiệp vụ ngoại h ố i kỳ hạn tuy không c h i ế m tỷ trọng l ớ n nhưng l ạ i có vai trò rất quan trọng vì nó có m ố i quan hệ chặt chẽ v ớ i giao dịch ngoại h ố i giao ngay và ngoại h ố i hoán đ ổ i đồng thời là tiền đề để phát t r i ể n các nghiệp vụ ngoại h ố i tương lai và quyền chọn. Đây là m ộ t công cụ bảo h i ể m r ủ i r o tỷ giá rất được ưa chuộng của các k i n h doanh quốc tế, đặc biệt là cấc nhà xuất nhập khẩu. 1. M ộ t số khái n i ệ m cơ b ả n T r o n g các hợp đồng ngoại hối, ngày ký kết hợp đồng (contract date) và ngày các bên tham gia thực sự thanh toán v ớ i nhau thường khác nhau. Ngày các bên thanh toán thực sự cho nhau g ọ i là ngày giá trị (value date). Trên thị trường ngoại hối, ngày giá trị quan trọng nhất là ngày giá trị giao ngay (spot value date). Theo thông lệ quốc tế, ngày giá trị giao ngay là ngày làm việc t h ứ hai sau ngày ký kết hợp đồng, tức là nếu g ọ i ngày ký kết hợp đồng là J thì ngày giá trị giao ngay là J+2 (trong đó 2 chỉ 2 ngày làm việc). N ế u căn cứ vào mốc ngày giá trị giao ngay, ta có khái niệm về giao dịch ngoại h ố i kỳ hạn như sau: Nghiệp vụ ngoại hối kỳ hạn là nghiệp vụ mua bán ngoại hối trong đó việc thanh toán và giao nhận ngoại hối diễn ra sau X ngày kể từ ngày giá trị giao ngay. T ừ định nghĩa trên ta có thể rút ra khái n i ệ m về ngày giá trị kỳ hạn. Nếu gọi J là ngày ký kết hợp đồng và X là thời hạn của hợp đổng kỳ hạn (v i X>=1) thì ngày giá trị kỳ hạn là J+2+x. -8-
  14. K h o a luậrv tốt n g h i ệ p Nguyễn Thị ÍHoà Bình - Lép A2 - KTAJT - K40;A Lưu ý: T h ờ i hạn của hợp đổng kỳ hạn phải là ngày làm việc đối với các đồng tiền được m u a bán, không tính ngày nghỉ hoặc ngày lễ. Ví dụ: T ạ i thị trường ngoại h ố i V i ệ t nam, ngày ký kết hợp đồng: 8/9/2005 (là ngày t h ừ sáu). Ta có: • Ngày giá trị giao ngay: 12/9/2005 (vì ngày 9-10/9 không phải là ngày làm việc nên không tính) • Ngày giá trị kỳ hạn Ì tháng : 12/10/2005 • Ngày giá trị kỳ hạn 2 tháng: 14/11/2005 (vì ngày 12-13/11 không phải là ngày làm việc nên không tính). Tỷ giá áp dụng trong giao dịch kỳ hạn g ọ i là tỷ giá kỳ hạn. Tỷ giá kỳ hạn là tỷ giá được xác định từ ngày hôm nay nhưng việc thanh toán xảy ra sau đó một thời hạn nhất định (theo thông lệ quốc tế là t ừ ba ngày làm việc trở lên, còn ở V i ệ t N a m trước tháng 11/2004 là t ừ 7 ngày làm việc trở lên). Trên thị trường ngoại hối, tỷ giá giao ngay được c o i là tỷ giá cơ sở vì nó được hình thành trực tiếp từ quan hệ c u n g cầu trên thị trường còn tỷ giá kỳ hạn được xác định trên cơ sở tỷ giá giao ngay và m ừ c chênh lệch lãi suất giữa hai đổng tiền. Ví dụ: Trên thị trường ngoại h ố i V i ệ t nam, tỷ giá giao ngay USD/VND là 16000 và tỷ giá kỳ hạn USD/VND Ì n ă m là 17200. T ỷ giá k ỳ hạn có thể được viết như sau: 17200 V N D = 16000 V N D + 1200 V N D Phần chênh lệch giữa tỷ giá giao ngay và tỷ giá kỳ hạn được gọi là điểm kỳ hạn. Trong ví dụ trên điểm kỳ hạn là 1200 V N D . N h ư vậy tỷ giá kỳ hạn sẽ được xác định bằng tỷ giá giao ngay cộng v ớ i điểm kỳ hạn. T ỷ giá kỳ hạn và điểm kỳ hạn sẽ được phân tích kỹ hơn ở mục sau. 2. Q u á trình r a đời và phát t r i ể n c ủ a giao dịch n g o ạ i hôi k ỳ h ạ n Thị trường ngoại h ố i và việc k i n h doanh ngoại h ố i bắt đầu hình thành khoảng 4000 n ă m trước ở T r u n g Đông sau sự ra đòi của những đổng x u có dán tem và sự xuất hiện của những nhà đổi tiề n chuyên nghiệp. Lúc đầu, người ta chỉ tiến hành m u a bán giao ngay nhằm thoa m ã n n h u cầu vềngoại tệ -9-
  15. nạn tót nqkiệp MguỵỂn TkỊ Hoà Bink - Láp A2 - K T M T - K 4 0 A trước mắt. Giao dịch kỳ hạn xuất hiện muộn hơn, bắt đẩu tại các hội chợ thương mại vào thời Trung cổ ở Châu Âu. Nhìn chung, cho đến giểa thế kỷ XX, kinh doanh ngoại hối nói chung và giao dịch kỳ hạn nói riêng không phát triển do: ị Ì) tốc độ giao dịch chậm; (2) khó khăn trong truyền thông và đi lại; (3) nhiều tôn giáo không tán thành hoạt động kinh doanh ngoại hối vì cho rằng các hoạt động này mang tính chất buôn tiền, đẩu cơ không lành mạnh. Chỉ đến sau nhểng năm 1800 khi các tuyến cáp được nối qua Atlantic tạo nên cuộc cách mạng trong truyền thông giểa châu Âu và Bắc Mỹ, thị trường ngoại hối mới thực sự phát triển mạnh và có tính chất toàn cầu như hiện nay. Nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối kỳ hạn được sử dụng rất phổ biến trong nhểng năm đầu sau Đại chiến thế giới lần thứ nhất. Sau chiến tranh, thị trường ngoại hối trở nên vô cùng biến động và trở thành đối tượng đầu cơ với quy m ô lớn do đó các giao dịch thương mại quốc tế thường có mức độ rủi ro rất cao và các biện pháp tự bảo hiểm bằng hợp đồng kỳ hạn trở nên rất phổ biến. Việc sử dụng hợp đổng kỳ hạn để bảo hiểm rủi ro đã trở nên phổ biến đến mức trong một số lĩnh vực nó đã trở thành một bộ phân cấu thành bắt buộc trong hợp đồng thương mại, hay nói cách khác, các hợp đổng thương mại phải kèm theo một hợp đồng ngoại hối kỳ hạn mới có giá trị. Vì thế, mặc dù không được sự ủng hộ của nhiều thế lực (vì họ cho rằng giao dịch kỳ hạn bản chất là hoạt động đầu cơ) nhưng xuất phát từ các nhu cầu thương mại quốc tế, thị trường kỳ hạn vẫn phát triển. Sự ra đời của thoa thuận Bretton Woods năm 1944 đã tạo nên sự ổn định tương đối của thị trường ngoại hối trong giai đoạn từ sau Đại chiến thế giới lần thứ hai đến đầu nhểng năm 1970. Tuy nhiên do tỷ giá của hầu hết các đồng tiền trên thế giới đều được neo cố định với USD và giá trị của USD được neo cố định với vàng với tỷ lệ 35 USD = Ì ounce vàng nên không kích thích được nhu cầu bảo hiểm và đầu cơ tỷ giá. Giao dịch kỳ hạn trở nên trầm lắng. Kể từ nhểng năm 1970 cho đến nay, bắt đầu từ sự sụp đổ của hệ thống tỷ giá cố định Bretton Woods, tỷ giá các đồng tiền trên thế giới dược thả nổi và dao động mạnh do đó đã kích thích sự phát triển mạnh mẽ của các hoạt - 10-
  16. K h o a luậrv tốt n g h i ệ p Nguyễn Thị ÍHoà Bình - Lép A2 - KTAJT - K40;A động đầu Cơ cũng như k i n h doanh chênh lệch tỷ giá và lãi suất. Nhiêu công cụ đầu cơ m ớ i ra đời trong đó có nghiệp vụ ngoại h ố i tương lai (xuất hiện n ă m 1972 tại Sở giao dịch Chicago, M ỹ ) và nghiệp vụ ngoại h ố i quyền chọn (xuất 3 hiện năm 1982 trên Sở giao dịch Philadelphia, M ỹ ) và vai trò của các nhà đầu 4 cơ trên thị trường ngày càng được nâng cao. Sể sồi động của các hoạt động k i ế m l ợ i t ừ sể biến động tỷ giá đến lượt nó lại tác động t r ở l ạ i tỷ giá, khiến tỷ giá ngày càng không thể d ể đoán được. Cũng chính vì thế, nhu cầu bảo h i ể m r ủ i ro tỷ giá trở nên cấp thiết hơn bao g i ờ hết. Điều này giải thích tại sao giao dịch kỳ hạn ngày càng trở nên phổ biến v ớ i doanh số tăng đề đặn và tỷ trọng u ngày càng cao trong tổng doanh số giao dịch ngoại h ố i t r u y ền thống toàn cầu. 3. Đ ặ c điểm c ủ a giao dịch ngoại h ố i kỳ h ạ n Giống như giao dịch ngoại h ố i giao ngay, giao dịch ngoại h ố i kỳ hạn là một giao dịch mua thực bán thực, hay nói cách khác hợp đồng kỳ hạn là loại hợp đổng không thể h ủ y ngang. Về mặt lý thuyết, các bên phải thểc hiện hợp đổng vào ngày giá trị kỳ hạn. Thểc tế cho thấy có gần 9 0 % các hợp đổng kỳ hạn là được d u y t ì và thanh toán tại ngày đến hạn. Đ â y là m ộ t đặc điểm cơ r bản phân biệt giao dịch ngoại h ố i kỳ hạn v ớ i giao dịch ngoại h ố i tương lai và quyền chọn. Theo thống kê chỉ khoảng 1 % tổng số hợp đồng tương lai là được duy trì cho đến hết thời hạn. Còn đối v ớ i hợp đồng quyền chọn, người mua có quyền không thểc hiện hợp đổng và theo ước tính đến nay có khoảng hơn 9 0 % hợp đồng quyề chọn bị hủy ngang. n 5 Giống như giao dịch ngoại h ố i giao ngay, giao dịch kỳ hạn là các giao dịch đáp ứng cao nhu cầu của khách hàng (tailor-made). Tất cả các đồng tiền đều có thể được mua bán. K h ố i lượng giao dịch và ngày giá trị kỳ hạn phụ thuộc vào thoa thuận giữa hai bên. Thông thường các giao dịch kỳ hạn có thời hạn ngắn, phổ biến là các kỳ hạn 30 ngày, 60 ngày, 90 ngày, 360 ngày nhưng ngân hàng vẫn chấp nhận thểc hiện giao dịch nếu khách hàng m u ố n ký m ộ t hợp đổng kỳ hạn có kỳ hạn lẻ (ví dụ 63 ngày). T u y nhiên đối v ớ i các hợp đồng như vậy c h i phí giao dịch sẽ cao hơn. T r o n g k h i đó v ớ i giao dịch ngoại h ố i 3 4 5 theo AU about... foreign exchange market in the Unỉted States. -li -
  17. nạn tót nqkiệp MguỵỂn TkỊ Hoà Bink - Láp A2 - K T M T - K 4 0 A tương lai và giao dịch quyền chọn được thực hiện trên sở giao dịch, chỉ có những đổng tiền chính như USD, GBP được mua bán v ớ i giá trị hợp đổng được tiêu chuẩn hoa (ví dụ 100000 CAD/ hợp đổng) vào m ộ t sứ ngày đến hạn nhất định (ví dụ trên sở giao dịch Chicago có 4 ngày đến hạn trong n ă m đó là ngày thứ T ư của tuần t h ứ 3 tháng 3, 6, 9,12). Khác v ớ i tỷ giá giao ngay được hình thành trực tiếp t ừ quan hệ cung cầu trên thị trường và được niêm yết sẩn, tỷ giá kỳ hạn không được niêm yết sẵn mà được xác đình trên cơ sở tỷ giá giao ngay và mức chênh lệch lãi suất giữa 2 đồng tiền mua bán. Điều này sẽ được nghiên cứu kỹ hơn ở mục sau. Cùng với nghiệp vụ ngoại hứi giao ngay và hoán đổi, nghiệp vụ kỳ hạn được giao dịch trên thị trường phi tập trung thông qua hệ thứng điện thoại, telex, vi tính và hệ thứng SWIFT với cùng phạm v i nhân sự và cách thức tổ chức thị trường. Nghiệp vụ ngoại h ứ i tương lai diễn ra trên sở giao dịch (ví dụ, L I F F E ở London, S I M E X ở Singapore, I M M ở Chicago), còn nghiệp vụ ngoại hứi quyền chọn được thực hiện trên cả thị trường phi tập trung và sở giao dịch. 4. Phương pháp xác định tỷ giá kỳ h ạ n và điểm k ỳ h ạ n 4.1 Công thức xác định tỷ giá kỳ hạn Do giao dịch kỳ hạn liên quan đến việc giao nhận các đồng tiền trong tương lai nên việc xây dựng tỷ giá kỳ hạn có liên quan đến việc xác định giá trị trong tương lai của các đồng tiền. Vì t h ế chúng ta sẽ áp dụng công thức tính giá trị thời gian của tiền tệ để xác định tỷ giá kỳ hạn. G ọ i : P V t là giá trị hiện tại của đồng tiền định giá P V c là giá trị hiện tại của đổng tiền yết giá F V t là giá trị kỳ hạn của đồng tiền định giá F V c là giá trị kỳ hạn của đổng tiền yết giá Rt,Rc lần lượt là mức lãi suất tính theo n ă m của đồng tiền định giá và đồng tiền yết giá. Rt, Re được xác định theo mức lãi suất của các công cụ tiền tệ có kỳ hạn tương ứng kỳ hạn của giao dịch kỳ hạn trên thị trường liên ngân hàng của các trung tâm tài chính l ớ n như London, N e w Y o r k hoặc trên thị trường liên ngân hàng của các nước có đồng tiền được trao đổi. -12-
  18. K h o a luậrv tốt n g h i ệ p Nguyễn Thị ÍHoà Bình - Lép A2 - KTAJT - K40;A t là thời hạn của hợp đồng kỳ hạn. Trên thực tế người ta thường ký hợp đồng kỳ hạn tương đối ngắn nên t thường tính theo ngày. d p y (cơ sở tính lãi suất) là số ngày trong m ộ t n ă m có thể là 360 ngày hoặc 365 ngày. Trên thực tế hầu hết các đồng tiền trên t h ế g i ớ i có cơ sở tính lãi suất là 360 ngày (trỷ đồng GBP, N Z D và m ộ t số đồng tiền khác) nên để đơn giản hóa quá trình tính toán, chúng ta giả định các đồng tiền đều có cùng một cơ sở tính lãi suất là 360 ngày/ năm. S: tỷ giá giao ngay giữa đổng tiền yết giá và đồng tiền định giá. F: tỷ giá kỳ hạn giữa đồng tiền yết giá và đồng tiền định giá. Theo định nghĩa tỷ giá h ố i đoái là giá cả m ộ t đơn vị tiền tệ nước này thể hiện bằng m ộ t số đơn vị tiền tệ của nước k i a nên ta có: c_ PVt , „ _ FVt s= và F =—— PVc FVc Vì việc giao nhận ngoại h ố i diễn ra m ộ t lần vào ngày giá trị của hợp đồng kỳ hạn nên F V được xác định theo công thức giá trị thời gian của tiền tệ trên cơ sở lãi suất đơn. FVt = PVr(l+Rt.—) 360 FVc= PVc(l+Rc.—) 360 pvtạ + Rt.—) Dĩ/, 1 + R l - Vây: F = PVt 360 (LI) PVcạ + Rc.—) PVc' . „ t 360 1 + Re. 1 + 7?/.-— :S + S. 360 (1.2) l + Rc. 360 Công thức ị 1.2) phản ánh m ố i quan hệ giữa tỷ giá kỳ hạn và tỷ giá giao ngay nên chúng ta chọn công thức này làm công thức cơ sở cho các phân tích sau này. -13-
  19. KUoắ \uận tát nghiệp .Nguyên Thị H o a BínK - L á p A2 - K T M T - K 4 0 A Xét Công thức (1.2), do thời hạn của hợp đồng ngoại h ố i tương đối ngán so với 360 ngày nên /+ Re. — ~ ì. T a có công thức tính tỷ giá kỳ han gần 360 đúng như sau: F = s + S. (Rt-Rc).— (13) 360 Xét ví dụ sau: Tính tỷ giá kỳ hạn áp dụng cho hợp đồng giao dịch U S D kỳ hạn 30 ngày trên thị trường Việt nam biết tỷ giá giao ngay USD/VND là 16000, mức lãi suất V N D là 10%/năm còn mức lãi suất U S D là 7 % / năm. Dựa vào công thức (Ì .2) ta có : 30 ( 1 0 % - ? % ) . — F = 16000 + 16000. -260 x 1 6 3 9 8 > + 7 0/„.i° 360 Nếu thay số vào công thức (1.3) ta được đáp số: F = 16000 + 16000.(10%-7%).— = 16400 360 Ta thấy đậ chênh lệch giữa 2 tỷ giá kỳ hạn nếu tính theo công thức đầy đủ và công thức gần đúng là không đáng kể. Vì vậy, trên thực tế do công thức tính tỷ giá kỳ hạn gần đúng tương đối đơn giản và cho kết quả tương đối chính xác nên các Ngân hàng thương mại thường sử dụng công thức gần đúng để xác định tỷ giá kỳ hạn. Trên thực tế tỷ giá giao ngay, lãi suất và tỷ giá kỳ hạn được yết 2 chiều. Cụ thể gọi s u -S 0 : tỷ giá giao ngay mua vào - tỷ giá giao ngay bán ra FB " FO : tỷ giá kỳ hạn mua vào - tỷ giá kỳ hạn bán ra R C B -R c o : lãi suất tiền gửi - lãi suất cho vay của đổng tiền yết giá R T B -R T O : lãi suất tiền gửi - lãi suất cho vay của đồng tiền định giá Phương pháp xác định tỷ giá kỳ hạn m u a vào bán ra tương đối phức tạp vì liên quan đến trạng thái luồng tiền và r ủ i r o lãi suất, trạng thái ngoại h ố i và r ủ i ro h ố i đoái cũng như liên quan đến các nghiệp vụ đi vay và cho vay trên thị trường tiền tệ. D o đó, ở đây chúng ta không đi c h i tiết từng bước xác định công thức m à chỉ đưa ra công thức tổng quát: - 14-
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2